Një juri në Los Angeles ka dhënë një vendim dënues për dy nga platformat dixhitale më të njohura në botë, Instagram dhe YouTube. Ajo vendosi që këto aplikacione krijojnë varësi dhe janë projektuar qëllimisht në këtë mënyrë, vendosi ajo, dhe pronarët e tyre kanë qenë neglizhentë në mbrojtjen e fëmijëve që i kanë përdorur ato.
Është një moment i zymtë për Silicon Valley dhe implikimet janë globale, shkruan BBC. Gjigantët e teknologjisë në këtë rast, Meta dhe Google, tani duhet të paguajnë 6 milionë dollarë (4.5 milionë paund) dëmshpërblim për një grua të re të njohur si Kaley, viktima në qendër të këtij rasti. Sipas informacionit në këtë artikull, gruaja pretendoi se platformat e lanë me dismorfi trupore, depresion dhe mendime vetëvrasëse. Të dyja kompanitë synojnë të apelojnë, pasi Meta pohon se një aplikacion i vetëm nuk mund të jetë përgjegjës i vetëm për krizën e shëndetit mendor të një adoleshenti.
Ndërkohë, Google thotë se YouTube nuk është një rrjet social. Por për momentin, vendimi do të thotë se “epoka e pandëshkueshmërisë ka mbaruar”, sipas Dr. Mary Franks, një profesoreshë e drejtësisë në Universitetin George Washington. Është e vështirë të mbivlerësohet se çfarë momenti ndryshues është ky vendim gjyqësor për mediat sociale. Çfarëdo që të ndodhë më pas, dhe padyshim që do të ketë apelime dhe procese të mëtejshme ligjore – kjo do ta ripërcaktojë peizazhin. Madje mund të jetë fillimi i fundit të epokës së mediave sociale siç e njohim ne.
Parashikuesit e fatit në botë mund të mos jenë tronditur nga vendimi, por mendoj se kompanitë e teknologjisë po, thuhet në këtë artikull të BBC. Meta dhe Google kanë grumbulluar tarifa ligjore marramendëse për ta mbrojtur këtë çështje. Ky rast, dhe të tjerë të ngjashëm, janë padyshim me rëndësi të madhe për ta. Dy kompanitë e tjera në gjyq – TikTok dhe Snap, pronari i Snapchat – u pajtuan përpara se çështja të shkonte në gjykatë. Pati zëra në sferën e teknologjisë se ata nuk mund ta përballonin betejën.
Arturo Bejar, i cili punonte më parë në Instagram, tha se e kishte paralajmëruar Mark Zuckerberg për rreziqet që kjo paraqiste për fëmijët disa vite më parë. “Ndryshoi nga një produkt që e përdorje më parë në një produkt që të përdor”, tha ai për programin Today të BBC Radio 4 të enjten. Meta i ka mohuar pretendimet e tij. Disa ekspertë e kanë përshkruar vendimin si momentin e “duhanit të madh” të teknologjisë së madhe, dhe ne e dimë se si funksionoi kjo: megjithëse nuk i ndaloi njerëzit të pinin duhan krejtësisht.
Pyetja që nge BBC është: A mund të ketë paralajmërime shëndetësore në ekrane? Mundësi të kufizuara për reklamim dhe sponsorizim?
Kompanitë e teknologjisë aktualisht mbrohen ligjërisht në SHBA nga një klauzolë e njohur si Seksioni 230: e cila i mbron ato nga përgjegjësia për përmbajtjen që publikohet në to. Llojet e tjera të kompanive mediatike nuk e kanë këtë përfitim. Shpesh thuhet se industria e teknologjisë nuk mund të mbijetojë pa të – por skepticizmi ndaj mburojës mund të jetë në rritje, me Komitetin e Tregtisë të Senatit që ka mbajtur një seancë dëgjimore për ta diskutuar atë të mërkurën. Udhëheqësit e teknologjisë gëzojnë një marrëdhënie përgjithësisht të ngrohtë me Presidentin e SHBA-së Donald Trump, i cili e ka mbështetur këtë sektor. Ai ende nuk është hedhur në mbrojtje të tyre.
Një tjetër mundësi është që platformat detyrohen të heqin të gjitha veçoritë e krijuara për t’i mbajtur njerëzit atje. Por angazhimi është thelbi i teknologjisë së madhe.
Humbni të gjitha teknikat: lëvizjen pa fund, rekomandimet algoritmike, luajtjen automatike dhe mbeteni me një përvojë shumë të ndryshme, dhe ndoshta të kufizuar, në mediat sociale.
Suksesi i platformave të mëdha qëndron në numrin e përdoruesve – mbajtjen e një numri të madh njerëzish online për aq kohë sa të jetë e mundur dhe kthimin e tyre sa më shpesh të jetë e mundur, në mënyrë që ata të synohen me sa më shumë reklama të jetë e mundur. Kështu fitojnë para kompanitë.
Në disa territore, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, fëmijët nuk kontribuojnë në këtë makineri reklamuese vetëm pasi ndërhynë rregullatorët. Megjithatë, fëmijët e sotëm janë të rriturit e nesërm dhe skenari ideal për kompanitë e teknologjisë është që ata të mbushin tashmë 18 vjeç si përdorues të konsoliduar.
Facebook, rrjeti social origjinal i Metës, shpesh quhet me shaka si “platforma e bumit” – por shifrat e vitit 2025 sugjerojnë se gati gjysma e përdoruesve të saj në mbarë botën janë të moshës 18-35 vjeç.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
