Një ngjarje e rëndë ndodhi sot në Durrës, në rrugë. 56-vjeçari Mikel Ndoj dyshohet se pas konflikteve familjare ka plagosur me thikë vajzën e tij, Xhensila Ndoj, si dhe një person tjetër që kalonte rastësisht në rrugë.
Sipas gazetares së News24, Klodiana Haxhiaj, prindërit e vajzës së plagosur ishin të divorcuar prej vitesh, ndërsa babai jetonte në Itali dhe së fundmi kishte tentuar të ribashkohej me familjen. Dyshohet se vajza nuk ka pranuar të bashkohej me të atin dhe as ta lejonte atë të hynte në banesë.
Kjo ngjarje trondit jo vetëm për aktin e dhunës në vetvete, por për domethënien e thellë psikologjike dhe shoqërore që mbart. Kur dhuna shpërthen brenda familjes, ajo shndërrohet në një alarm serioz për mënyrën se si funksionojnë marrëdhëniet njerëzore, komunikimi dhe mbështetja sociale në një shoqëri.
Këto ngjarje nuk janë thjesht “akte individuale”, por janë pasqyra të një krize më të thellë psikologjike, familjare dhe shoqërore.
Nga pikëpamja psikologjike, veprime të tilla ekstreme rrallëherë janë të papritura. Ato janë shpesh fundi i një procesi të gjatë tensioni, ku konfliktet e pazgjidhura, frustrimi i akumuluar dhe ndjenja e humbjes së kontrollit ndërthuren me mungesën e aftësive për të menaxhuar emocionet. Në shumë raste, individi ndodhet në një gjendje shpërthimi afektiv, ku arsyetimi ngushtohet, impulsiviteti rritet dhe dhuna perceptohet gabimisht si mënyra e vetme për të shprehur zemërimin apo për të rivendosur autoritetin e humbur. Kjo nuk e justifikon aktin, por ndihmon për të kuptuar mekanizmat që e bëjnë të mundur.
Pyetja se si një baba mund të arrijë deri në plagosjen e vajzës së tij është ndër më të dhimbshmet. Përgjigjja lidhet shpesh me modele familjare ku figura prindërore, veçanërisht ajo e babait, ndërtohet mbi autoritet absolut dhe jo mbi dialogun. Në këto struktura, sfidimi i autoritetit, rritja e autonomisë së fëmijës apo konfliktet e hapura përjetohen si kërcënim personal. Kur mungon komunikimi emocional, kur problemet shtypen për vite dhe kur ndihma psikologjike shihet si dobësi apo turp, agresioni mund të shfaqet si një mënyrë primitive për të menaxhuar krizën e brendshme.
Familja shqiptare sot ndodhet në një fazë të vështirë tranzicioni. Nga një model tradicional, i mbyllur dhe autoritar, ajo po përballet me nevojën për të funksionuar mbi bazën e dialogut, barazisë dhe respektit emocional. Ky tranzicion, megjithatë, shpesh ndodh pa mbështetje të mjaftueshme edukative dhe psikologjike. Varfëria në këtë kontekst nuk është vetëm ekonomike, por edhe mendore dhe emocionale. Mungesa e gjuhës për të shprehur ndjenjat, paaftësia për të përballuar konfliktin pa dhunë dhe mbajtja gjallë e modeleve të vjetra të frikës dhe heshtjes krijojnë terren për shpërthime të rrezikshme.
Ngjarje të tilla ngrenë domosdoshmërinë e një reflektimi të thellë mbi rolin e shtetit dhe institucioneve. Shëndeti mendor nuk mund të trajtohet si çështje dytësore apo si përgjegjësi individuale që aktivizohet vetëm pas tragjedisë. Nevojiten nisma serioze për depistimin e hershëm shoqëror, për identifikimin e problematikave psikologjike dhe për ofrimin e mbështetjes profesionale në familje ku konfliktet janë të vazhdueshme. Shërbimet psikologjike, punonjësit socialë dhe programet komunitare duhet të jenë të pranishme, të aksesueshme dhe të ç’stigmatizuara.
Dhuna brenda familjes nuk lind në boshllëk. Ajo është rezultat i një sërë dështimesh të ndërthurura: dështimi për të komunikuar, për të dëgjuar, për të kërkuar ndihmë dhe për të ndërhyrë në kohë. Plagosja e një vajze nga babai i saj nuk është vetëm një krim individual, por një thirrje e fortë për ndërgjegjësim kolektiv. Pa investim real në shëndetin mendor, edukimin emocional dhe forcimin e strukturave mbështetëse, shoqëria rrezikon të përballet vazhdimisht me pasoja tragjike që mund dhe duhet të parandalohen.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
