Statistikat na tregojnë se numri i njëqindvjeçarëve është në rritje të vazhdueshme. Kjo na bën të pyesim veten: çfarë mund të bëjmë për të jetuar më gjatë dhe më shëndetshëm? Në fund të fundit, cilët janë çelësat e plakjes së shëndetshme?
Ekzistojnë disa faktorë që veprojnë si çelës për t’iu përgjigjur kësaj pyetjeje: trashëgimia gjenetike e secilit individ, zakonet e jetesës që përvetësojmë dhe mjedisi shoqëror në të cilin jetojmë. Sot jetojmë shumë më gjatë sesa paraardhësit tanë. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), jetëgjatësia jonë është vazhdimisht në rritje, falë faktorëve të tillë si zakonet personale, kushtet e jetesës dhe përparimet në mjekësi dhe farmakologji.
Rëndësia e gjenetikës – Të kesh gjene të mira është një faktor vendimtar kur bëhet fjalë për rezistencën tonë ndaj sëmundjeve. Nëse nuk ka histori sëmundjesh trashëgimore në familjen tonë dhe paraardhësit tanë kanë vdekur në pleqëri, gjenetika do të funksionojë në favorin tonë. Një sfond i mirë gjenetik rrit mundësinë për të jetuar më gjatë, për të pasur strukturë më të mirë kockore, lëkurë më të lëmuar dhe kontroll emocional edhe më të madh që na shtyn të sillemi në një mënyrë të caktuar.
Nuk plakemi të gjithë me të njëjtën shpejtësi – Mosha biologjike nuk përkon gjithmonë me moshën kronologjike. Për shembull, në ribashkimet e shkollës mund të vërejmë se si kalimi i kohës ka qenë më i sjellshëm me disa nga shokët tanë të klasës. Plakja është një përvojë personale e ndikuar nga faktorë të jashtëm dhe të brendshëm që formësojnë stilin tonë të jetesës dhe përcaktojnë pleqërinë tonë. Rezultati reflektohet në pamjen tonë fizike, por edhe në gjendjen tonë emocionale.
Ushqim i shëndetshëm dhe nevoja të tjera ushqyese – Dieta juaj duhet të jetë e shëndetshme dhe e ekuilibruar. Nëse mjeku juaj i familjes nuk ju këshillon të hani ushqime të caktuara, është mirë të hani një dietë të larmishme të pasur me fruta dhe perime të freskëta, karbohidrate (drithëra, bukë, makarona ose oriz – mundësisht drithëra të plota), produkte qumështi dhe peshk. Kufizoni yndyrnat, ëmbëlsirat dhe produktet e përpunuara të pjekura.
Ushtrime fizike. Lëviz! – Nuk është kurrë vonë për të filluar ushtrimet dhe për të shmangur një stil jetese sedentar. Forca, fleksibiliteti dhe ekuilibri janë tre shtyllat e shëndetit tonë: kujdesi për to rrit shanset tona për t’u plakur më shëndetshëm. Zakoni i ecjes, vallëzimit ose praktikimit të një sporti specifik na ndihmon të ruajmë një peshë të shëndetshme trupore, zvogëlon rrezikun e sëmundjeve të tilla si diabeti ose hipertensioni, forcon vetëvlerësimin dhe rrit ndjenjën e mirëqenies personale.
Higjiena dhe pamja fizike – Higjiena e duhur personale është thelbësore për plakjen e shëndetshme. Pastërtia dhe hidratimi janë përparësitë kryesore. Dushi i përditshëm, kujdesi për flokët, higjiena orale dhe pamja e veshjeve tona ndikojnë drejtpërdrejt në imazhin tonë personal. Kujdesi për pamjen tuaj fizike rrit vetëvlerësimin dhe përforcon një qëndrim ndaj kujdesit për veten. Le të mos harrojmë se imazhi që u projektojmë të tjerëve është karta jonë e vizitës.
Jeta shoqërore. Jashtë! – Dalja në pension, largimi i fëmijëve nga shtëpia ose vdekja e miqve ose anëtarëve të familjes mund të çojnë në një jetë të vetmuar dhe në shumë raste të shkaktojnë izolim social. Të qëndruarit aktiv, regjistrimi në kurse ose punëtori, pjesëmarrja në një shoqatë ose pjesëmarrja në një qendër takimesh, siguron mirëqenie, përmirëson vetëvlerësimin dhe na ndihmon të plakemi shëndetshëm.
Aktiviteti mendor – Lojëra me numra, fjalëkryqe, teste kujtese dhe aktivitete të ngjashme janë teknika të thjeshta që na ndihmojnë të ushtrojmë dhe forcojmë trurin tonë. Dëshira për të vazhduar të mësojmë, për t’u angazhuar në aktivitete intelektuale ose për të synuar arritje të reja ndihmon në ruajtjen e aftësive tona mendore deri në pleqëri.
Në njëfarë mënyre, për të mbajtur aftësitë tona njohëse në formë të mirë, duhet t’i ushtrojmë ato sikur të ishin muskuj.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
