Shprehja e njohur thotë “Shpendët me pendë të ngjashme fluturojnë së bashku.” Kjo sugjeron se njerëzit në një marrëdhënie që kanë personalitete të ngjashme ka të ngjarë të jenë më të lumtur dhe të qëndrojnë bashkë, ndërsa personalitetet e ndryshme mund të çojnë në më pak lumturi ose qëndrueshmëri të marrëdhënies.
Por një studim i ri e sfidon këtë supozim. Ai sugjeron se personaliteti yt është faktori më i rëndësishëm për kënaqësinë në marrëdhënie, ndërsa personaliteti i partnerit është shumë më pak i rëndësishëm. Për studimin e tyre, studiuesit në Gjermani u bazuan në një studim longitudinal të madh që ndoqi njerëzit e lindur në fillim të viteve 1970, 1980 dhe 1990 për të parë se si shëndeti i marrëdhënieve romantike evoluonte. Pjesëmarrësit që ishin ende bashkë pas nëntë vitesh vëzhgim u përfshinë, duke rezultuar në 972 individë në çifte heteroseksuale afatgjata. (Numri i çifteve jo-heteroseksuale ishte shumë i vogël për t’u përfshirë në analizë.)
Fillimisht, të dy partnerët plotësuan një pyetësor për të matur tiparet e personalitetit të tyre—specifikisht se sa ishin ekstrovertë (shoqërorë dhe energjikë), të ndërgjegjshëm (efikasë dhe të organizuar), neurotikë (të ndjeshëm dhe nervozë), të pajtueshëm (miqësorë dhe me ndjenja) dhe të hapur ndaj përvojave (të shpikur dhe kuriozë). Më pas, çdo vit gjatë studimit, pjesëmarrësit raportuan se sa të kënaqur ishin në marrëdhënie, gjë që lejoi studiuesit të merrnin një pasqyrë të përgjithshme të kënaqësisë gjatë kohës, në vend të një momenti të vetëm si në studimet e mëparshme. Duke analizuar të dhënat, studiuesit fillimisht konsideruan nëse kishte ndryshime në personalitet midis grave dhe burrave dhe nëse partnerët ishin të ngjashëm apo të ndryshëm nga njëri-tjetri. Ata zbuluan se gratë zakonisht kishin rezultate më të larta për çdo tipar se burrat dhe kishte pak përputhje midis partnerëve në aspektin e personalitetit—përveç tiparit të ndërgjegjshmërisë, ku kishte një tendencë të vogël për të përputhur. Kjo do të thotë se partnerët nuk kishin nevojë të kishin personalitete të ngjashme për të qenë në një marrëdhënie afatgjatë, dhe as nuk ishin domosdoshmërisht të ndryshëm nga njëri-tjetri.
Së dyti, studiuesit zbuluan se partnerët afatgjatë ishin të kënaqur në mënyrë të ngjashme dhe se nivelet e kënaqësisë mbetën relativisht të qëndrueshme me kalimin e kohës. Kjo ka kuptim, pasi dikush mund të supozonte se njerëzit në të njëjtën marrëdhënie do ta perceptonin atë në mënyrë të ngjashme, për të mirën dhe për të keqen. Megjithatë, kur u shqyrtua se si tiparet personale lidhen me kënaqësinë, studiuesit gjetën disa rezultate interesante. Njerëzit që ishin më neurotikë nga fillimi ishin dukshëm më pak të lumtur në marrëdhëniet afatgjata, pavarësisht tipareve të personalitetit të partnerit. Kjo sugjeron se të qenit më neurotik është veçanërisht sfidues për marrëdhëniet afatgjata.
“Pasi individët me rezultate të larta në Neurotikizëm karakterizohen si më impulsivë, të ankthshëm dhe të ndjeshëm, efekti në kënaqësinë e marrëdhënies është i besueshëm,” shkruajnë autorët. Kjo shpjegohet nga proceset njohëse (p.sh., atribuime armiqësore ose pasiguri e perceptuar), emocionale (p.sh., frika nga tërheqja e dashurisë) dhe sjellore (p.sh., sjellje pasive-agresive). Nga ana tjetër, një partner i ndërgjegjshëm ishte më i kënaqur në marrëdhënien e tij, pavarësisht personalitetit të partnerit. Kjo ka kuptim, thonë autorët, pasi “Ndërgjegjshmëria lidhet zakonisht me ndjesinë e përgjegjësisë, rregullshmërinë dhe kujdesin” dhe një marrëdhënie stabile afatgjatë me rutina dhe ndërveprime të parashikueshme mund t’i përshtatet veçanërisht një personi të ndërgjegjshëm, duke e bërë atë më të kënaqur.
Ndryshe nga pritshmëritë bazuar në studime të mëparshme, të qenit më i pajtueshëm nuk duket se ka ndikim në ndjenjën e kënaqësisë në një marrëdhënie afatgjatë. Autorët sugjerojnë se njerëzit mund të veprojnë më pajtueshëm në fazat e hershme të marrëdhënies për të krijuar lidhje dhe stabilitet, por kjo bëhet më pak e rëndësishme me kalimin e kohës. Gjithashtu, autorët u habitën që gratë më ekstroverte (por jo burrat) ishin më pak të lumtura me marrëdhëniet e tyre. Ata spekulojnë se kjo mund të ndodhë sepse gratë ekstroverte kanë më pak kohë për të plotësuar nevojat e tyre sociale gjatë një marrëdhënieje të gjatë, ndoshta për shkak të kujdesit për fëmijët ose përgjegjësive të tjera që zakonisht bien më shumë mbi gratë se burrat.
Edhe pse mund të mendosh se hapja ndaj përvojave mund të ndikojë në kënaqësinë në marrëdhënie—p.sh., dëshira për më shumë risinë dhe sfidë mund të bëjë që një marrëdhënie e qëndrueshme të duket e mërzitshme—ky tipar personaliteti nuk lidhej me kënaqësinë në çiftet e studiuara. Më e habitshmja, kënaqësia e një partneri nuk duket se ndikohet nga personaliteti i partnerit tjetër. Autorët thonë se kjo përputhet me rezultatet e studimeve të mëparshme.
“Kënaqësia në marrëdhënie afatgjatë ndikohet kryesisht nga tiparet personale (Neurotikizmi, Ndërgjegjshmëria dhe Ekstrovertizmi për gratë), ndërsa ndikimi i partnerit dhe ndryshimet gjinore janë të parëndësishme,” shkruajnë autorët. Kjo mund të jetë surprizuese për njerëzit në marrëdhënie të pakënaqshme, të cilët mund të mendojnë se defektet e personalitetit të partnerit janë fajtorë për problemet e tyre. Rezultatet sugjerojnë se përgjegjësia bie mbi personalitetin tonë, ndër të tjera, kur vjen puna te suksesin në marrëdhënie—diçka që jo të gjithë mund ta pranojnë lehtësisht.
Nga ana pozitive, kërkime të fundit sugjerojnë se personaliteti është më i ndryshueshëm nga sa mendojmë. Mund të nxisim tiparet tona drejt drejtimesh më pozitive, nëse dëshirojmë. Kjo do të thotë se të gjithë kemi fuqinë të bëhemi më pak neurotikë nëse kjo pengon lumturinë tonë dhe të bëhemi më të ndërgjegjshëm nëse kjo rrit kënaqësinë tonë në dashuri. Ky studim mund t’u japë disa prej nesh më shumë arsye për të përpjekur.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
