Pyetja nëse dieta ketogjenike mund “të shërojë” skizofreninë është bërë objekt i debatit shkencor vitet e fundit, sidomos me rritjen e interesit për të ashtuquajturën “psikiatri metabolike”. Literatura ekzistuese, e mbështetur nga autorë të fushës si Zoltán Sarnyai, Christopher M. Palmer, Elisa Brietzke, Shebani Sethi dhe të tjerë, sugjeron se megjithëse dieta ketogjenike mund të ketë efekte të dobishme në disa pacientë, nuk ka prova shkencore të mjaftueshme për ta konsideruar atë si një “kurë” për skizofreninë.
Skizofrenia është një çrregullim kompleks neuropsikiatrik, me etiologji multifaktoriale që përfshin faktorë gjenetikë, neurobiologjikë, inflamatorë dhe metabolikë. Trajtimi standard mbetet përdorimi i antipsikotikëve dhe ndërhyrjeve psikosociale. Megjithatë, disa studiues kanë vënë në dukje se pacientët me skizofreni shpesh shfaqin çrregullime në metabolizmin e glukozës dhe energjisë në tru, gjë që ka çuar në hipotezën se ndërhyrjet metabolike si dieta ketogjenike mund të kenë rol terapeutik . Dieta ketogjenike, e karakterizuar nga konsum i ulët i karbohidrateve dhe i lartë i yndyrnave, ndryshon burimin kryesor të energjisë së trurit nga glukoza në ketone, duke ndikuar potencialisht në funksionin mitokondrial, stresin oksidativ dhe neurotransmetuesit.
Në literaturë ekzistojnë disa raporte rastesh dhe studime të vogla që tregojnë përmirësime të dukshme të simptomave. Një nga raportet më të hershme nga Kraft dhe Westman përshkruan një paciente me skizofreni kronike që përjetoi zhdukje të simptomave pas fillimit të dietës ketogjenike. Gjithashtu, studime më të fundit klinike pilot, si ai i udhëhequr nga Shebani Sethi në Universitetin Stanford, kanë raportuar përmirësime në simptomat psikiatrike dhe në shëndetin metabolik te pacientët me skizofreni dhe çrregullime bipolare. Megjithatë, këto studime janë të kufizuara nga madhësia e vogël e mostrës, mungesa e grupeve kontrolluese dhe dizajni jo-randomizuar, çka i bën rezultatet paraprake dhe jo përfundimtare.
Nga ana tjetër, rishikime sistematike dhe artikuj teorikë theksojnë disa mekanizma të mundshëm përmes të cilëve dieta ketogjenike mund të ndikojë në skizofreni, përfshirë reduktimin e neuroinflamacionit, përmirësimin e funksionit mitokondrial dhe balancimin e neurotransmetuesve si glutamati dhe GABA. Një rishikim i vitit 2025 nga Chaves dhe bashkëpunëtorët përmbledh provat aktuale dhe arrin në përfundimin se megjithëse ekziston një bazë biologjike premtuese, evidenca klinike është ende në fazë të hershme dhe kërkohen studime të mëdha të kontrolluara për të konfirmuar efektivitetin.
Është e rëndësishme të theksohet se komuniteti shkencor nuk e konsideron dietën ketogjenike si një kurë për skizofreninë. Edhe autorë që kanë kontribuar në këtë fushë, si Christopher Palmer, theksojnë se rastet e raportuara përfaqësojnë remision (ulje ose zhdukje të përkohshme të simptomave) dhe jo shërim të plotë. Skizofrenia përgjithësisht konsiderohet një çrregullim kronik që menaxhohet, jo që kurohet. Për më tepër, dieta ketogjenike është e vështirë për t’u ndjekur në afat të gjatë dhe mund të shoqërohet me efekte anësore ose mangësi ushqyese nëse nuk monitorohet siç duhet.
Në përfundim, megjithëse dieta ketogjenike përfaqëson një drejtim inovativ dhe premtues në trajtimin e skizofrenisë, sidomos në kuadër të qasjes metabolike ndaj çrregullimeve mendore, provat aktuale nuk mbështesin pretendimin se ajo mund ta “kurojë” këtë sëmundje. Ajo mund të konsiderohet si një ndërhyrje shtesë potenciale në raste të caktuara dhe nën mbikëqyrje mjekësore, por kërkimet e mëtejshme janë thelbësore për të përcaktuar rolin e saj të saktë në praktikën klinike.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
