Ndotja e ajrit është një nga sfidat më të mëdha shëndetësore të shekullit XXI, dhe jo vetëm një problem ambiental. Studime të shumta të kohëve të fundit kanë konfirmuar se ajri i ndotur nuk dëmton vetëm mushkëritë, por godet edhe sistemin kardiovaskular dhe trurin e njeriut.
Më shumë se një dekadë më parë, një ekip shkencëtarësh nga Universiteti i Tel Avivit zhvilloi një hulumtim të gjerë mbi efektet afatgjata të ndotjes në shëndetin e pacientëve kardiopatikë, ata që tashmë kishin kaluar një infarkt të mëparshëm. Analiza përfshinte 1 120 pacientë të shtruar në spital pas një infarkti dhe të dhënat u lidhën me matjet e ndotjes së ajrit të marrë nga 21 stacione monitorimi në zonat ku banonin këta pacientë. Studiuesit morën parasysh variabla të ndryshëm si mosha, gjendja shëndetësore e përgjithshme dhe faktorë socio-ekonomikë, për të shmangur ndikimin e faktorëve të jashtëm.
Rezultatet ishin shqetësuese dhe mjaft të qarta: pacientët që jetojnë në zona me nivele të larta ndotjeje të ajrit kanë rreth 43 % më shumë gjasa të pësojnë një infarkt të dytë dhe rreth 46 % më shumë gjasa të përjetojnë një iktus, në krahasim me ata që jetojnë në ambiente më të pastra. Studiuesit shpjeguan se ekspozimi i gjatë ndaj grimcave ndotëse dhe komponimeve toksike të ajrit shkakton një reagim kronik inflamator në trup, një “alarm” që trupi e interpreton si stres, duke ndikuar negativisht në funksionin normal të zemrës dhe enëve të gjakut.
Sipas Dr. Yariv Gerber, një nga autorët e studimit, ndotja e ajrit stimulon sistemin imunitar në mënyrë të ngjashme me pirjen e duhanit, duke çuar në inflamacion të vazhdueshëm dhe në përkeqësim të shëndetit kardiak të atyre që tashmë janë vulnerabël. Kjo inflamacion kronik mund të kontribuojë në ngurtësimin e arterieve dhe rritjen e rrezikut të ngjarjeve serioze si infarktet apo goditjet në tru.
Në vitet e fundit, kërkimet shkencore kanë vazhduar të theksojnë këtë lidhje mes ajrit të ndotur dhe sëmundjeve kardio-vaskulare. Të dhënat globale tregojnë se ndotja e grimcave të imëta (si PM2,5) dhe dioksidit të azotit janë të lidhura me një rritje të konsiderueshme të hospitalizimeve për sëmundje të zemrës dhe iktus, edhe në vende me rregullore mjedisore relatively strikte. Shkencëtarët kanë vënë re se edhe nivele të ndotjes që konsiderohen “prag sigurisë” mund të kenë efekte negative në shëndet, duke forcuar thirrjet për masa më ambicioze të politikave të ajrit të pastër. Ky studim i Tel Avivit, edhe pse u botua para më shumë se një dekade, mbetet një nga provat klinike më të qarta se çdo ditë që ne thithim ajër të ndotur, trupi ynë paguan një çmim, veçanërisht nëse jemi njerëz me sëmundje të zemrës. Sot, kur qytetet në mbarë botën përballen me nivele të larta ndotjeje nga trafiku, industria dhe aktivitetet urbane, këto gjetje nuk janë vetëm statistikë, ato janë një thirrje për veprim publik dhe për kujdes personal.
Për çdo qytetar, dhe sidomos për ata që tashmë vuajnë nga sëmundjet kardiovaskulare, reduktimi i ekspozimit ndaj ajrit të ndotur, p.sh. duke shmangur trafikun e dendur, duke përdorur filtrat e ajrit në ambiente të mbyllura ose duke mbështetur politikat për cilësi më të mirë të ajrit, mund të jetë një hap i rëndësishëm drejt një jete më të gjatë dhe më të shëndetshme.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
