Në jetën tonë të përditshme, në punë, në familje, në marrëdhënie me njerëzit përreth, shpesh kryejmë atë që shkencëtarët e fushës e quajnë “Detyrë emocionale”. Ky koncept u prezantua nga Arlie Russell Hochschild në librin e saj “The Managed Heart” (1983), ku përshkruhet si procesi i rregullimit të emocioneve tona, shpesh edhe kur nuk përputhen me ato që ndjejmë brenda, për t’iu përgjigjur pritshmërive shoqërore ose profesioniste.
Ndërkohë, hulumtime të fundit kanë zbuluar se kur ky lloj punë emocionale bëhet i vazhdueshëm pa ndihmë ose vetëdijesim, ai mund të çojë në lodhje emocionale, tërheqje sociale, dhe shfaqje të mirëqenies së dobët. Megjithatë, ideja që duam t’ju propozojmë këtu, përtej përdorimit të termit në kontekst profesional, është të shohim se si një “detyrë emocionale e muajit” mund të shërbejë si një ushtrim i vetë-reflektimit për të ndier, përpunuar dhe riorientuar emocionet tona përgjatë një periudhe 4-javore. Ky ushtrim nuk është domosdoshmërisht “detyrim” në kuptimin e ngarkesës, por më tepër një ftesë për të marrë përgjegjësi të vetëdijshme për mirëqenien tonë emocionale. Pse është e rëndësishme?
1.Zgjerimi i vetëdijes emocionale
Shumë prej nesh reagojnë automatikisht, marrin përsipër “të jenë të fortë”, “të shmangin konfliktet”, “të fshehin shqetësimet”, pa ndaluar për të parë çfarë ndjejmë. Vetë-reflektimi na jep hapsirë për të ndaluar, për të parë brenda vetes, dhe për të bërë zgjedhje të ndërgjegjshme.
2.Përballja me lodhjen emocionale
Kur veprimi emocional bëhet i njëanshëm ose pa pushim, shfaqet lodhja. Hulumtimet tregojnë se kur ne hyjmë vetëm në veprime që përmbushin pritshmëri të jashtme pa të ndjerë brenda, rritet rreziku i tërheqjes emocionale. Ushtrimi i propozuar synon të parandalojë këtë, duke bërë që të jemi “aktualisht të pranishëm” në emocione, jo vetëm “të reagojmë”.
3.Rikthimi i kontrollit personal
Shpesh, përjetojmë që emocionet “na ndodhin” më shumë sesa ne të kemi zgjidhje. Kur identifikojmë dhe drejtojmë vetë detyrën emocionale, për shembull vendosim se çdo javë do të përkushtohem për një veprim që përputhet me atë që ndjej, rikthejmë një pjesë të autonomisë sonë.
Si të punojmë me “detyrën emocionale të muajit”?
Ky është një udhëzues hap-pas-hapi për të gjithë muajin, mund të përshtatet sipas rrethanave tuaja.
Hapi 1: Përgatitja
Zgjidh një ditë të muajit ku fillon ushtrimin (p.sh. e hënë e parë e muajit).
Merr një bllok shënimesh dhe një laps (ose aplikacion shënimi në celular).
Shkruaj titullin: “Detyra emocionale e muajit” dhe vendos një qëllim kryesor. Për shembull: “Të përjetoj më shumë qetësi dhe të shoh se çfarë ndjej në çdo javë.”
Vendos të përkushtohesh 4 javë rresht, me një reflektim të shkurtër (10-15 minuta) në fund të çdo jave.
Hapi 2: Çfarë do të bësh secilën javë
Në fund të çdo jave, bëj këtë:
1.Shiko çfarë ndodhi emocionale
Shkruaj: “Kjo javë” dhe listëzo 2-3 momente kur ndjeve diçka të fortë – ndoshta pozitivisht (gëzim, mirënjohje) ose negativisht (ankth, irritim, lodhje).
Për secilin moment: çfarë ndjeva në trup? (p.sh. tension në qafë, frymëmarrje të shpejtë). Çfarë mendova? Çfarë bëra?
2.Vlerëso punën emocionale
Pyete veten: A ndjeva që “po bëj” diçka për të tjerët ose për situatën? A ndjeva që “kisha nevojë të bëj” diçka sepse pritej prej meje?
Shkruaj: “Në këtë moment, roli im ishte…” dhe “Në këtë moment, ndjeva që e bëra me…” (vetë-zgjedhje) ose “për shkak të…” (pritshmëri).
Kjo lidhet me faktin se punë emocionale mund të jetë sipërfaqësore (shfaqje e emocioneve pa ndjenjë të brendshme) ose thelbësore (ri-ndarje me emocionin real) — koncept ky i shpjeguar nga hulumtimet.
3.Zgjedh një veprim për të ardhmen
Duke kuptuar këtë moment, vendos një veprim të vogël për javën e ardhshme, që të jetë në linjë me mirëqenien tënde emocionale. Për shembull: “Do të vendos një orë pa telefon mbrëmje” ose “Do të them ‘jo’ ftesës që më stresoi paqen time”.
Kjo e bën “detyrën emocionale” të duket më shumë si kujdes ndaj vetes, jo vetëm përmbushje detyrash të jashtme.
Hapi 3: Përfundimi i muajit
Në fund të muajit, kthehu dhe lexohu pjesët e shënuara. Shkruaj: çfarë kam mësuar? Çfarë ndryshoi? Si ndihem tani në krahasim me fillimin? Ky reflektim i përmbledhur forcon transformimin, ajo që ishte fillimisht një “detyrë” bëhet një praktikë transformuese.
Pikat kyçe që duhet mbajtur mend
Vetë-dijesimi është çelësi: nuk është vetëm ajo që bëjmë, por si e përjetojmë.
Zgjedhja është forca: kur veprojmë jo vetëm për pritshmërinë, por për vetveten, krijojmë qëndrueshmëri.
Veprimi i vogël ka rëndësi: nuk duhet të ndryshosh gjithçka—një veprim i vogël por me kuptim për javën ka fuqi.
Reflektimi përforcon ndryshimin: shënimi ndihmon të bëhesh dëshmitar për veten tënde.
Përse ky ushtrim e quan “detyrë”?
Përdorimi i fjalës “detyrë” mund të tingëllojë serioz dhe mund të sjellë rezistencë, por qëllimi është i kundërti: të krijojë një qasje të përgjegjshme dhe të qëndrueshme ndaj emocioneve tona. Është një deklarim: “Unë marr përsipër kujdesin për botën time emocionale gjatë këtij muaji”.
Në përfundim, ndërsa muajt kalojnë dhe përballen me ritmet e jetës moderne, puna, familja, detyrimet shoqërore, shpesh harrojmë të bëjmë një reflektim të heshtur: çfarë ndjejmë, çfarë veprojmë, dhe përse. Ushtrimi i “detyrës emocionale të muajit” na jep një mjet për të ndalur, për të marrë shënim, për të zgjedhur dhe për të vepruar në mënyrë që të rrisim mirëqenien tonë, jo vetëm për të tjerët, por kryesisht për vetveten.
Nëse e zbaton me përkushtim, ky muaj mund të shndërrohet në fillim të një praktike të re ku kujdesi emocional bëhet rutinë për mirëqenie, jo detyrim që lodh.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
