Një studim i ri i publikuar në revistën shkencore PLOS ONE tregon se ideologjia politike dhe aftësia për të menduar në mënyrë analitike ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën se si njerëzit mbledhin informacion. Sipas gjetjeve, liberalët dhe individët me nivel më të lartë të reflektimit kognitiv priren të kërkojnë të dhëna statistikore të plota dhe krahasuese, ndërsa konservatorët dhe ata që mbështeten më shumë te intuita fokusohen më shpesh te raste të veçuara ose te mendimet e ekspertëve.
Debatet mbi politikat publike shpesh karakterizohen nga mosmarrëveshje të forta, edhe në situata ku faktet janë të disponueshme. Ndërsa një pjesë e madhe e kërkimeve psikologjike është përqendruar te mënyra se si njerëzit e përpunojnë informacionin pasi e kanë marrë atë, shumë më pak vëmendje i është kushtuar hapit paraprak: si e kërkojnë njerëzit informacionin.
Autorët e studimit synuan të kuptonin standardet e provave që individët përdorin kur duan të mësojnë rreth botës përreth tyre. Ata kërkuan të shpjegonin pse disa njerëz kërkojnë krahasime statistikore rigoroze dhe analiza të gjera, ndërsa të tjerë ndihen të kënaqur me anekdota personale ose dëshmi nga figura autoritare.
“Ekziston një agjendë e fortë kërkimore që analizon mënyrën se si njerëzit i trajtojnë provat që u paraqiten. Megjithatë, ka shumë më pak studime që shqyrtojnë mënyrën se si njerëzit kërkojnë prova që në fillim,” – shpjegon Florian Justwan, autor i studimit dhe profesor i asociuar i shkencave politike në Universitetin e Idaho-s.
Ai thekson se kjo çështje është veçanërisht e rëndësishme në botën sociale, ku hasen shpesh pretendime të diskutueshme mbi lidhjet shkak-pasojë. Shembuj të tillë janë pyetje si:
– A është një ligj i caktuar përgjegjës për një rezultat social të padëshirueshëm apo të dëshirueshëm?
– A e ul një vaksinë e caktuar rrezikun e prekjes nga një sëmundje?
Sipas studiuesve, mënyra se si njerëzit kërkojnë dhe vlerësojnë provat ndikon drejtpërdrejt në formimin e bindjeve të tyre politike dhe sociale. Kuptimi i këtyre dallimeve mund të ndihmojë në shpjegimin pse debatet publike shpesh ngecin, edhe kur të dyja palët pretendojnë se po mbështeten te “faktet”.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
