Të moshuarit që mbajnë një variacion specifik gjenetik të lidhur me sëmundjen e Alzheimerit mund ta mbrojnë shëndetin e trurit të tyre duke ngrënë një dietë të pasur me mish.
Një studim i kohëve të fundit i botuar në JAMA Network Open sugjeron që rekomandimet e personalizuara dietike bazuar në gjenetikë mund të ndihmojnë në parandalimin e rënies njohëse në një pjesë të madhe të popullsisë globale.
Çdo person mbart një gjen të quajtur APOE, i cili jep udhëzime për prodhimin e një proteine që ndihmon në transportimin e yndyrnave dhe kolesterolit përmes qarkullimit të gjakut. Ky gjen vjen në tre versione kryesore, të njohura si variante, të quajtura e2, e3 dhe e4. Një person trashëgon një variant nga secili prind, duke krijuar kombinime të ndryshme gjenetike. Apolipoproteinat janë një familje proteinash që lidhen me yndyrnat, duke luajtur një rol të madh në metabolizmin e kolesterolit në mëlçi dhe tru.
Varianti APOE e4 është forma më e vjetër e gjenit në historinë evolucionare të njeriut. Ai u shfaq për herë të parë miliona vjet më parë, rreth kohës kur paraardhësit tanë të hershëm kaluan në gjueti dhe filluan të konsumonin sasi të mëdha mishi. Disa antropologë propozojnë që paraardhësit e njeriut kaluan nëpër një periudhë disa milion vjet më parë ku ata konsumonin dieta të përbëra pothuajse tërësisht nga mishi. Kjo linjë kohore përputhet drejtpërdrejt me shfaqjen e variantit APOE e4.
Variantet më të reja, e3 dhe e2, u shfaqën shumë më vonë në historinë e njerëzimit. Popullatat njerëzore përfundimisht u zhvendosën drejt bujqësisë dhe filluan të hanë më shumë ushqime me bazë bimore. Varianti e3 mendohet të jetë shfaqur afërsisht 200,000 vjet më parë, duke reflektuar një përshtatje ndaj një diete omnivore. Sot, varianti e3 është forma më e zakonshme që gjendet në të gjitha popullatat globale.
Në kohët moderne, varianti APOE e4 është faktori më i fortë i njohur i rrezikut gjenetik për sëmundjen Alzheimer me fillim të vonë. Njerëzit që trashëgojnë kopje të këtij varianti kanë një shans shumë më të lartë për të zhvilluar demencë krahasuar me ata me kombinime të tjera. Në Evropën Veriore dhe Amerikën e Veriut, individët me kombinimet e3/e4 ose e4/e4 përbëjnë gati 70 përqind të të gjitha rasteve të Alzheimerit.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
