Në marrëdhëniet romantike, dyshimi i herëpashershëm është normal. Por kur ai bëhet i vazhdueshëm, i përsëritur dhe i thellë, mund të sinjalizojë një problem më të madh psikologjik ose një mospërputhje thelbësore mes partnerëve. Psikologët e marrëdhënieve theksojnë se cilësia e lidhjes nuk matet nga mungesa e konflikteve, por nga siguria emocionale dhe stabiliteti i brendshëm që ajo krijon.
Dyshimi si sinjal psikologjik – Sipas John Gottman, një nga studiuesit më të njohur të marrëdhënieve, marrëdhëniet e shëndetshme karakterizohen nga një ndjenjë bazë sigurie dhe besimi. Kur një individ e gjen veten vazhdimisht duke pyetur: “A është ky personi i duhur për mua?”, “Pse nuk ndihem i/e qetë?”, kjo shpesh nuk është thjesht ankth kalimtar, por një tregues i mungesës së përputhjes emocionale ose të nevojave të paplotësuara. Nga perspektiva e teorisë së lidhjes, e zhvilluar nga John Bowlby dhe zgjeruar nga Mary Ainsworth, dyshimi i vazhdueshëm mund të lidhet edhe me stilin e lidhjes së individit. Personat me stil ankthioz shpesh përjetojnë pasiguri edhe në marrëdhënie funksionale, ndërsa ata me stil shmangës mund të dyshojnë për shkak të frikës nga afërsia emocionale.
Kur dyshimi bëhet problematik – Psikologët sugjerojnë disa tregues që ndihmojnë për të kuptuar kur dyshimi nuk është më i shëndetshëm:
Mendime të përsëritura dhe obsesive për largimin nga marrëdhënia
Ndjenja kronike pasigurie edhe në mungesë konfliktesh të mëdha
Mungesë entuziazmi për të ardhmen me partnerin
Krahasim i vazhdueshëm me alternativa të tjera (realiste ose imagjinare)
Lodhje emocionale nga përpjekja për ta “justifikuar” marrëdhënien
Sipas Esther Perel, psikoterapiste e njohur për punën e saj mbi intimitetin, një marrëdhënie duhet të jetë një hapësirë ku individi ndjen zgjerim të vetes, jo tkurrje. Nëse dyshimi i vazhdueshëm krijon tension të brendshëm dhe ndjesi kufizimi, kjo mund të jetë shenjë se marrëdhënia nuk po i shërben më zhvillimit personal.
Dallimi mes ankthit personal dhe realitetit të marrëdhënies – Një nga sfidat kryesore është të dallosh nëse dyshimi vjen nga faktorë të brendshëm (si pasiguria personale, përvoja të kaluara, trauma) apo nga dinamika reale e marrëdhënies. Aaron Beck, themelues i terapisë njohëse, thekson se mendimet automatike negative mund të deformojnë perceptimin tonë për realitetin. Kjo do të thotë se jo çdo dyshim është i besueshëm. Megjithatë, kur mendimet negative përsëriten pavarësisht reflektimit dhe komunikimit të hapur, ato mund të pasqyrojnë një të vërtetë më të thellë emocionale.
Kur është koha për të përfunduar marrëdhënien – Vendimi për t’i dhënë fund një marrëdhënieje është kompleks dhe personal. Megjithatë, literatura psikologjike sugjeron disa situata ku ndarja mund të jetë zgjedhja më e shëndetshme:
Kur ndjenja e dyshimit është më e fortë se ndjenja e sigurisë
Kur komunikimi nuk sjell qartësi apo përmirësim
Kur vlerat dhe qëllimet e jetës janë thelbësisht të ndryshme
Kur qëndrimi në marrëdhënie buron nga frika (vetmia, ndryshimi) dhe jo nga dëshira autentike
Carl Rogers, një nga figurat kryesore të psikologjisë humaniste, thekson rëndësinë e autenticitetit: një marrëdhënie duhet të lejojë individin të jetë vetvetja. Nëse kjo mungon, qëndrimi në marrëdhënie mund të çojë në një ndjenjë të thellë të humbjes së vetes.
Si përfundim, dyshimi i vazhdueshëm nuk duhet injoruar! Ai është një sinjal që kërkon reflektim, jo shtypje. Një marrëdhënie e shëndetshme nuk është perfekte, por ajo ofron një bazë sigurie, rritjeje dhe qartësie emocionale. Kur këto elemente mungojnë dhe dyshimi bëhet gjendje e përhershme, ndoshta pyetja nuk është më “A duhet të qëndroj?”, por “Çfarë po më mban ende këtu?”
Reflektimi i sinqertë, vetëdija dhe, nëse është e nevojshme, ndihma profesionale, mund të ndihmojnë në marrjen e një vendimi që respekton mirëqenien psikologjike dhe zhvillimin personal.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
