Në psikologji, mëngjesi nuk përfaqëson vetëm fillimin kronologjik të ditës, por edhe një moment simbolik të rifillimit mendor dhe emocional. Sidomos fillimi i janarit, që vjen pas periudhës festive dhe tranzicionit të Vitit të Ri, bart një ngarkesë të veçantë psikologjike: rikthimin në rutinë, riorganizimin e vetes dhe rindërtimin e qëllimeve personale.
Sipas William James, një nga themeluesit e psikologjisë moderne, zakonet e përditshme kanë një ndikim të thellë në strukturimin e jetës mendore. Ai thekson se mënyra se si e nisim ditën ndikon drejtpërdrejt në gjendjen tonë emocionale dhe në cilësinë e vendimeve që marrim gjatë saj. Mëngjesi, pra, shërben si një pikë ankorimi psikologjik, ku mendja është më e hapur ndaj strukturimit dhe orientimit. Në këtë kuptim, janari simbolizon një “mëngjes të zgjeruar”: një fillim pas një pauze, ku individi ka mundësinë të rivendosë ekuilibrin mes dëshirave, detyrimeve dhe identitetit personal.
Fillimi i ditës dhe motivimi
Abraham Maslow, përmes teorisë së hierarkisë së nevojave, thekson se motivimi rritet kur individi ndjen siguri, strukturë dhe kuptim. Rutinat e mëngjesit – zgjimi, drita natyrale, qetësia – kontribuojnë në përmbushjen e nevojave bazë psikologjike dhe krijojnë terren për vetë-realizim. Në janar, kur shumë njerëz rikthehen në ritmin e punës apo shkollës, mëngjesi bëhet një akt psikologjik i rikonfigurimit të motivimit. Një mëngjes i vetëdijshëm ndihmon individin të mos e përjetojë ditën si barrë, por si mundësi.
Nga një perspektivë ekzistenciale, Viktor Frankl thekson se njeriu ka nevojë për kuptim për të përballuar jetën e përditshme. Çdo mëngjes përfaqëson një ftesë për të gjetur kuptim në veprime të vogla. Janari, si një ditë “pas festës”, është shpesh moment reflektimi: Çfarë dua të bëj ndryshe? Çfarë dua të ruaj? Në këtë kontekst, mëngjesi nuk është vetëm fillim i ditës, por fillim i një qëndrimi të ri ndaj jetës.
Psikologjikisht, mëngjesi është një hapësirë tranzicioni mes pushimit dhe veprimit, mes reflektimit dhe angazhimit. Fillimi i janarit e thekson këtë dimension, duke simbolizuar rikthimin në realitet me një vetëdije të re. Siç sugjerojnë autorë të ndryshëm të psikologjisë, mënyra se si e nisim ditën, dhe veçanërisht ditët e para pas një fillimi të madh, ndikon fuqishëm në mirëqenien tonë mendore, emocionale dhe motivuese.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
