Miqësia është konsideruar historikisht si një nga format më të çmuara të marrëdhënieve njerëzore. Shprehja popullore “Kush gjen një mik, gjen një thesar” pasqyron bindjen se miqësia është burim lumturie, mbështetjeje dhe mirëqenieje emocionale. Por a është miqësia gjithmonë një “thesar”? Psikologjia dhe shkencat sociale sugjerojnë se përgjigjja nuk është gjithmonë po.
Miqësia si nevojë psikologjike
Sipas Abraham Maslow (1943), nevoja për përkatësi dhe dashuri është një nga nevojat bazë të njeriut. Miqësitë luajnë një rol kyç në plotësimin e kësaj nevoje, duke ndihmuar individin të ndiejë pranueshmëri, siguri dhe vlerësim. Studime të shumta tregojnë se njerëzit me marrëdhënie shoqërore të qëndrueshme kanë nivel më të ulët stresi dhe rrezik më të vogël për depresion (Baumeister & Leary, 1995). Gjithashtu, John Bowlby thekson se lidhjet emocionale nuk kufizohen vetëm në fëmijëri, por vazhdojnë gjatë gjithë jetës. Miqtë shpesh shërbejnë si figura mbështetëse, veçanërisht në periudha krize apo ndryshimi.
Dimensioni social i miqësisë
Nga këndvështrimi sociologjik, Émile Durkheim argumentonte se lidhjet shoqërore janë thelbësore për kohezionin social. Miqësia ndihmon individin të integrohet në shoqëri dhe të shmangë izolimin, i cili sipas Durkheim mund të çojë në pasoja të rënda psikologjike. Në këtë kontekst, miqtë funksionojnë si rrjet social mbështetës, duke ofruar jo vetëm ndihmë emocionale, por edhe praktike.
Kur miqësia nuk është më një thesar
Megjithatë, jo çdo miqësi është e shëndetshme. Carl Rogers thekson rëndësinë e marrëdhënieve autentike, të bazuara në empati dhe pranueshmëri të pakushtëzuar. Kur miqësitë karakterizohen nga manipulimi, xhelozia, kontrolli apo mungesa e respektit, ato mund të bëhen burim stresi dhe ankthi.
Psikologët flasin edhe për marrëdhënie toksike, ku njëra palë përfiton në kurriz të tjetrës. Sipas Susan Forward (1997), marrëdhënie të tilla mund të dëmtojnë vetëvlerësimin dhe zhvillimin personal të individit. Gjithashtu, presioni social për të ruajtur miqësi të dëmshme, vetëm për të shmangur vetminë, mund të çojë në konflikt të brendshëm dhe pakënaqësi emocionale.
Cilësia mbi sasinë
Studimet bashkëkohore theksojnë se cilësia e miqësive është më e rëndësishme sesa numri i tyre. Robin Dunbar sugjeron se njeriu mund të mbajë vetëm një numër të kufizuar marrëdhëniesh kuptimplota. Miqësitë e vërteta ndërtohen mbi besim, reciprocitet dhe komunikim të hapur.
Përfundim
Në përfundim, miqësia mund të jetë një thesar i çmuar kur bazohet në respekt, empati dhe mbështetje të ndërsjellë. Megjithatë, jo çdo miqësi i shërben mirëqenies psikologjike të individit. Prandaj, shprehja “Kush gjen një mik gjen një thesar” është e vërtetë vetëm atëherë kur miku kontribuon pozitivisht në jetën tonë. Ndërgjegjësimi, kufijtë personalë dhe zgjedhjet e shëndetshme janë çelësi për ta kthyer miqësinë në një pasuri të vërtetë.
©Revista Psikologjia
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
