Shumë njerëz çdo fillim viti vendosin qëllime të reja për jetën e tyre: të humbin peshë, të ndalojnë pirjen e alkoolit, ose të kufizojnë kohën në telefon. Shpesh besohet se vetëm me më shumë vullnet mund të arrihen këto qëllime dhe të përmirësohet mirëqenia. Megjithatë, një studim i ri tregon se mund të kemi marrë rrugën e gabuar: jo vullneti rrit mirëqenien, por mirëqenia ndihmon për të pasur më shumë vetëkontroll dhe për të arritur qëllimet.
Sipas Shuna Khoo nga National University of Singapore, autore e studimit, “Vështirësitë me vetëkontrollin nuk tregojnë domosdoshmërisht një mungesë të thelbësore të vullnetit apo disiplinës. Ato mund të jenë shenjë e një gjendjeje të konsumuar mirëqenie, që vjen nga shumë faktorë të jetës.” Studimi përfshiu dy grupe pjesëmarrësish – të rritur nga Azia dhe Shtetet e Bashkuara – të cilët plotësuan anketa për nivelin e vetëkontrollit dhe të lumturisë së tyre gjatë kohës. Pjesëmarrësit raportuan mbi përdorimin e strategjive për vetëkontroll, si aftësia për të rezistuar tundimeve, për të nisur detyrat pa vonesë dhe për të qëndruar të qëndrueshëm në veprimet e tyre. Për mirëqenien, pjesëmarrësit asianë u pyetën mbi ndjesinë e lumturisë dhe vlerësimin e vetvetes, ndërsa amerikanët raportuan mbi energjinë, optimizmin dhe lumturinë e përgjithshme. Analiza tregoi se ndërsa njerëzit me vetëkontroll më të lartë në një moment të caktuar ishin shpesh më të lumtur, vetëkontrolli në të ardhmen nuk parashikonte mirëqenien. Përkundrazi, mirëqenia e lartë në një moment ndihmonte pjesëmarrësit të kishin vetëkontroll më të fortë më vonë, pavarësisht moshës, gjinisë apo nivelit të arsimit.
Lile Jia, bashkëautore e studimit, shpjegon se për shumë kohë ka ekzistuar ideja se vetëkontrolli është çelësi i një jete të mirë. Por studimi i saj tregon të kundërtën: ndjenja e mirëqenies dhe përjetimi i emocioneve pozitive janë një parakusht për vetëkontroll më të mirë. Ky koncept mbështetet nga teoria “broaden-and-build” e Barbara Fredrickson, sipas së cilës emocionet pozitive zgjerojnë burimet psikologjike, rrisin kreativitetin, fleksibilitetin kognitiv dhe aftësinë për të përballuar vështirësitë. Ky kuptim ka rëndësi edhe për fëmijët. Një fëmijë i lodhur, i stresuar ose i palumtur ka më pak burime psikologjike për të kontrolluar impulset. Prindërit mund të shohin sjelljet e tilla jo si mungesë disipline, por si një tregues i nevojës për mirëqenie dhe mbështetje. Duke krijuar një mjedis pozitiv dhe mbështetës, ata ndihmojnë zhvillimin e aftësive të vetërregullimit dhe ndihmojnë fëmijët të kapërcejnë tundimet më lehtë.
Studimi sugjeron që për të arritur qëllimet e jetës, përqendrimi duhet të kalojë nga rritja e vullnetit tek forcimi i mirëqenies së përgjithshme. Aktivitetet që nxjerrin emocione pozitive, lidhje sociale të shëndetshme dhe ndjenjë qëllimi janë më të efektshme sesa përpjekja për të shtypur impulset me forcë. Duke përmirësuar mirëqenien, individët rrisin energjinë, përballojnë tundimet dhe qëndrojnë në rrugën e duhur për të thyer zakonet e dëmshme.
Si përfundim, kur ndjeheni të lodhur ose të paaftë për të ndjekur qëllimet tuaja, mos e konsideroni këtë mungesë vullneti. Përkundrazi, shikoni këtë si një shenjë për të kontrolluar gjendjen tuaj të mirëqenies: të ndjehesh mirë nuk është vetëm destinacioni, por një pjesë thelbësore e rrugëtimit drejt suksesit.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
