Një person është ulur vonë në mbrëmje në divan, me telefonin në dorë. Ora po shkon njëmbëdhjetë. Ishte menduar të flinte herët, por dita ka qenë e rëndë dhe mendja kërkon të qetësohet. Nesër e pret edhe një ditë tjetër e ngjashme: e njëjta punë, të njëjtat rutina, e njëjta lodhje. Mes lëvizjes pa fund në ekran, shfaqet një mendim: A do të duket jeta ime njësoj edhe pas pesë vitesh?
Është një pyetje që shumë njerëz e mbajnë brenda vetes, shpesh pa e thënë me zë të lartë. Askush nuk mund të japë një përgjigje të saktë. Megjithatë, ekziston një mënyrë për t’iu afruar së ardhmes që nuk ka të bëjë me parashikime, por me të kuptuarit e jetës që po jetojmë tani. Ndoshta e ardhmja nuk është diçka që duhet ta shohim, por diçka që mund ta lexojmë, përmes veprimeve tona të përditshme.
E ardhmja vendoset në përditshmëri
E ardhmja rrallëherë formohet nga një vendim i madh i vetëm. Zakonisht ajo ndërtohet nga shumë zgjedhje të vogla që përsëriten çdo ditë. Problemi është se këto zgjedhje duken shumë të parëndësishme për të menduar se kanë ndikim.
Merrni si shembull gjumin. Një person shkon të flejë pak më vonë pothuajse çdo natë. Jo shumë vonë, vetëm pak. Ai funksionon në punë, pi më shumë kafe dhe mendon se nuk është ndonjë problem i madh. Por pas disa vitesh, lodhja bëhet normale. Irritimi vjen më shpejt, përqendrimi bie dhe rikuperimi mungon.
Këshillë: Mos u përpiq të ndryshosh gjithë stilin e jetesës menjëherë! Fli 20–30 minuta më herët tri ditë në javë. Kaq mjafton për të ndryshuar drejtimin. Nuk është fat. Është shkak dhe pasojë.
Të njëjtat modele në marrëdhënie dhe punë
Të njëjtat modele shfaqen edhe në marrëdhënie. Një person shmang të thotë kur diçka e shqetëson, për të mos krijuar konflikt. Në moment duket më e lehtë. Por pas muajsh ose vitesh, pakënaqësia grumbullohet. Afërsia zvogëlohet. Bisedat bëhen më të shkurtra.
Këshillë: Zgjidh një moment në javë për të thënë diçka të vogël, por të sinqertë! Jo gjithçka njëherësh, vetëm diçka të vërtetë.
Në jetën profesionale ndodh e njëjta gjë. Dikush thotë gjithmonë po ndaj detyrave shtesë, anashkalon pushimet dhe merr më shumë përgjegjësi sesa i takon. Funksionon për një kohë. Derisa trupi ose mendja fillon të reagojë.
Këshillë: Bëj një pushim të vërtetë çdo ditë pune. Jo telefon, por ngrihu, shtrihu ose dil jashtë për pesë minuta. Në këtë mënyrë, e ardhmja mund të shihet. Jo në detaje, por në drejtim.
Nëse asgjë nuk ndryshon, çfarë është më e mundshme?
Pyetja më e rëndësishme në çdo analizë të së ardhmes është e thjeshtë, por shpesh e pakëndshme:
Nëse vazhdoj saktësisht si tani për një deri në tre vjet – çfarë ka më shumë gjasa të ndodhë?
•Të njëjtat zakone → rezultate të ngjashme
•Stres i zgjatur → sinjale fizike ose mendore
•Pak kuptim dhe strukturë → stabilitet gradual
Ky nuk është as pesimizëm, as optimizëm. Është statistikë e përditshme.
Gjendja aktuale, aty ku fillon e ardhmja
Për të ndikuar në të ardhmen, fillimisht duhet të shohim qartë gjendjen aktuale. Jo siç duhet të ishte, por siç është realisht. Bëji vetes disa pyetje të thjeshta:
•Si ndihet trupi im kur jam i/e sinqertë?
•Si duket një javë e zakonshme, jo ajo më e mira?
•Cilët njerëz më japin energji – cilët ma marrin atë?
•A po lëviz drejt diçkaje që dua, apo thjesht po largohem nga shqetësimi?
Këshillë: Shkruaji përgjigjet pa u përpjekur t’i ndryshosh. Qartësia vjen para ndryshimit. Kjo është pika e nisjes. E ardhmja ndërtohet gjithmonë prej këtu.
Ndryshime të vogla me efekt të madh
E ardhmja rrallëherë ndryshon përmes vendimeve drastike. Ajo ndryshon përmes zhvendosjeve të vogla, por të vazhdueshme. Shpesh mjafton të përmirësosh vetëm një gjë me dhjetë deri në njëzet për qind. Mund të jetë:
•të flesh pak më herët
•të planifikosh javën të dielën në mbrëmje
•të thuash jo ndaj diçkaje që të shteron
•të rezervosh kohë për diçka që të jep kuptim
Këshillë: Zgjidh vetëm një gjë! Bëje aq të lehtë sa ta realizosh vërtet. Shpesh, ajo gjë është çelësi i së ardhmes.
Sinjale të hershme paralajmëruese
Ka shenja të qarta kur e ardhmja po bëhet më kufizuese sesa duhet:
•planifikon ndryshime, por rrallë i provon
•ndjen faj në vend të kureshtjes
•i thua vetes “më vonë” vazhdimisht
Këshillë: Zëvendëso “më vonë” me “pesë minuta”. Veprimi është më i rëndësishëm se përsosmëria.
Veprimi para vetëvlerësimit
Shumë njerëz presin motivim, vetëbesim ose siguri para se të veprojnë. Por nga ana psikologjike, zakonisht ndodh e kundërta. Vetëbesimi rritet nga veprimi. Qartësia vjen pas lëvizjes.
Këshillë: Bëj diçka të vogël edhe kur ndihet e papërsosur! Kështu ndërtohet vetëvlerësimi në praktikë.
Çfarë mund të dimë realisht për të ardhmen?
Pavarësisht se kush je, zakonisht vlejnë këto:
•nuk do të bëhesh papritur dikush tjetër
•jeta jote pas dy vitesh ka gjasa të jetë një version i përforcuar i asaj që po jeton tani
•ajo që shmang sot priret të bëhet më e rëndësishme nesër
•ajo që ushqen sot priret të japë fryte më vonë
E ardhmja është e padukshme në detaje, por e qartë në modele. Nuk mund të shohim saktësisht çfarë na pret, por mund të shohim drejtimin ku po shkojmë. Dhe ndonjëherë, kjo mjafton për të guxuar të hedhim një hap të vogël, që sot.
Njeriu gjithmonë ka dashur ta dijë se çfarë e pret nesër. Në momente pasigurie, ai kërkon përgjigje te mediumët, tarotët apo te fati, duke shpresuar se dikush tjetër do t’ia tregojë rrugën. Por ndoshta e ardhmja nuk është aq e largët sa mendojmë. Ajo po ndërtohet çdo ditë, në zakonet tona të vogla, në zgjedhjet që bëjmë pa i vënë re, dhe pikërisht aty mund të shihet drejtimi i jetës sonë.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
