Shkenca moderne e lumturisë dhe sjelljeve njerëzore sugjeron se marrëdhëniet tona me të tjerët janë një nga faktorët më të fuqishëm që ndikon në mirëqenien subjektive. Ndryshe nga konceptet e lumturisë që i shohin gëzimin si rezultat të arritjeve individuale apo përmbushjes së nevojave personale, kërkimet psiko‑sociologjike kanë identifikuar se orientimi drejt të tjerëve — në formë ndihme, bashkëpunimi dhe sjellje altruistike — jo vetëm forcon lidhjet sociale, por gjithashtu kontribuon në ndjenjën tonë të të qenit të lumtur dhe të plotësuar.
Koncepti i sjelljes altruistike përshkruhet si veprimi për të përmirësuar gjendjen e një tjetër pa kërkuar shpërblim personal. Filozofia morale, sikurse është përshkruar në Stanford Encyclopedia of Philosophy, e lidh altruizmin me ide të moralitetit dhe lumturisë: mungesa e kujdesit ndaj të tjerëve shihet si dështim në arritjen e një jete të vlefshme dhe të mirëqenies vetjake.
Në psikologjinë empirike, një nga temat kryesore ka qenë efekti i sjelljeve prosociale në mirëqenien subjektive. Kërkimet kanë treguar se njerëzit që bëjnë veprime të mira — qoftë duke ndihmuar të njohurit e tyre, duke kontribuar kohë si vullnetarë, apo duke dhënë donacione — raportojnë nivele më të larta të lumturisë se ata që fokusohen vetëm në përfitimet personale. Studimet sugjerojnë se sjelljet e tilla, përveç efektit të menjëhershëm pozitiv, ndihmojnë edhe në ndërtimin e një identiteti prosocial — domethënë, perceptimin e vetes si dikush që kontribuon në mirëqenien e komunitetit.
Një studim i publikuar në Frontiers in Psychology analizoi rolin e altruizmit në lumturinë individuale duke krahasuar kultura individualiste dhe kolektiviste. Autorët gjetën se sjelljet altruistike janë më të lidhura me lumturinë e individit në kulturat ku identiteti personal dhe autonomi janë vlerë kyçe, sesa në ato ku bashkëpunimi dhe integrimi social janë normë. Kjo sugjeron se mënyra se si ne përjetojmë lumturinë nga duke ndihmuar të tjerët është gjithashtu formuar nga konteksti kulturor dhe struktura sociale.
Nga ana tjetër, kërkime që fokusohen në efektet psychologjike të ndihmës ndaj të tjerëve gjejnë se kjo lloj sjelljeje ndihmon në reduktimin e simptomave të stresit, ankthit dhe depresionit. Rishikime të shumta të literaturës mbi vullnetarizmin tregojnë se personat që kryejnë rregullisht veprime altruistike kanë nivele më të ulëta të depresionit dhe gjendje më të mirë të shëndetit mendor dhe fizik, krahasuar me ata që nuk marrin pjesë në këso aktivitete.
Nga perspektiva sociologjike, bashkëpunimi dhe ndjenja e komunitetit janë treguar si faktorë kyç për mirëqenien subjektive. Studimet e mëdha sociale raportojnë se lidhjet e forta sociale — pra, marrëdhëniet e ngushta me miqtë, familjen dhe komunitetin — janë më të parashikueshme për lumturinë se faktet individuale si të ardhurat apo statusi. Këto gjetje nënvizojnë se lumturia nuk është thjesht një çështje e arritjeve personale, por një fenomen i bashkëveprimit social.
Disa nga mekanizmat psikologjikë për të cilët flasin studimet janë:
Rritja e lidhjes sociale: Ndihma ndaj të tjerëve forcon ndjenjën e përkatësisë dhe lidhjes me komunitetin, një faktor kyç i mirëqenies.
Kuptimi dhe qëllimi: Veprat altruistike shpesh lidhen me një ndjenjë të thellë kuptimi dhe qëllimi të jetës, duke kaluar kënaqësinë e momentit dhe duke krijuar një lumturi të qëndrueshme.
Reflektimi mbi vetveten: Kur kujdesemi për të tjerët, shpesh krijohet një reflektim i brendshëm mbi gjendjen tonë, duke rritur vetëdijen e vetes dhe mirëqenies psikologjike.
Në përmbledhje, nxitja e lumturisë së të tjerëve është e lidhur ngushtë me lumturinë tonë sepse sjelljet prosociale: forcojnë lidhjet sociale, rrisin ndjenjën e qëllimit dhe kontribuojnë në mirëqenien afatgjatë psikologjike. Kjo nuk nënkupton se altruizmi është gjithmonë pa interes personal, por kërkimet tregojnë se edhe kur njeriu ndihmon të tjerët për motive të pastra ose të përziera, shfaqet një rritje e mirëqenies subjektive. Për këtë arsye, kujdesi ndaj lumturisë së të tjerëve nuk është vetëm një akt moral, por edhe një rrugë në psikologjinë e lumturisë sonë personale.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
