Alketa Burimi (Kapaj) është autore dhe poete shqiptare me veprimtari në Shtetet e Bashkuara. Krijimtaria e saj eksploron dimensionet shpirtërore të qenies njerëzore, kujtesën, identitetin dhe udhëtimin e shpirtit drejt vetëdijes. Ajo jeton në Florida, ku kontribuon në ruajtjen dhe promovimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare në diasporë përmes krijimtarisë letrare dhe angazhimit kulturor.
“Kur shpirti zgjohet – njeriu kthehet te vetja” është një ese me fokus në reflektimin shpirtëror, ndërgjegjen njerëzore dhe udhëtimin e shpirtit drejt vetëdijes. Ky shkrim flet për kufijtë e rinj që lindin nga vetëdija, për transformimin e marrëdhënieve dhe për kujdesin ndaj vetes si akt besnikërie ndaj jetës. Një tekst që fton lexuesin të ndalet, të dëgjojë zërin e brendshëm dhe të kuptojë se kthimi tek vetja nuk është largim nga të tjerët — por rikthim në të vërtetën e qenies.
Ka çaste në jetën e njeriut kur shpirti zgjohet nga një heshtje e gjatë dhe i flet me një zë që nuk dëgjohet me veshë, por me ndërgjegje. Është një ndriçim i brendshëm që hedh dritë mbi rrugën e jetuar dhe zbulon të vërteta të mbuluara për një kohë të gjatë nga zhurma e jetës. Në atë dritë, njeriu kupton se, duke jetuar për të tjerët, kishte filluar të largohej nga vetja.
Ky largim nuk ndodh papritur. Ai ndodh në heshtje, si një zbehje e ngadaltë e pranisë së shpirtit, si një dorëzim i padukshëm i kohës dhe qenies për botën që e rrethon. Njeriu jep me dashuri dhe përkushtim, me dëshirën për të qenë dritë për të tjerët. Dhe ndërsa jep, harron burimin e vet. Kështu lind vetëharresa. Vetëharresa nuk është mungesë dashurie, por devijim i saj; jo errësirë, por një humbje e përkohshme e brendshme. Është gjendja kur njeriu jeton për të gjithë, por nuk banon më në shpirtin e vet. Megjithatë, shpirti nuk e harron rrugën e kthimit. Ai pret në thellësinë e qenies si një kujtesë që nuk shuhet. Dhe kur njeriu lodhet nga largësia prej vetes, ai e thërret drejt qendrës së tij.
Ky është ndërgjegjësimi, rikthimi në shtëpinë e brendshme. Në këtë kthim, njeriu rimerr praninë e tij, dëgjon zërin e brendshëm dhe vendos kufij që mbrojnë jetën e shpirtit. Ai nuk largohet nga bota, ai rikthehet te vetja për të jetuar në të vërtetën e tij. Jo të gjithë e mirëpresin këtë ndryshim. Ata që janë mësuar me dhënien tonë të pafund mund ta ndiejnë zgjimin tonë si distancë. Por ky nuk është konflikt, është ligji i rritjes shpirtërore: çdo zgjim transformon botën që e rrethon. Dhe në këtë shndërrim lind pyetja e heshtur: A ishte e vlefshme koha e dhënë? Përgjigjja është kuptim. Asgjë që na çon drejt njohjes së vetes nuk humbet. Çdo dhënie dhe çdo plagë që na zgjon bëhet urtësi. Njeriu nuk humbet kur jep, ai humbet vetëm kur harron të jetë.
Kujdesi për veten nuk është egoizëm, por besnikëri ndaj jetës. Është ruajtja e asaj që na lejon të duam pa u zhdukur dhe të japim pa u tretur. Sepse vetëm ai që banon në qenien e vet mund të jetë i lirë. Rikthimi te vetja është pajtim me shpirtin, kthim në atë që nuk shuhet.
Në tërë udhëtimin tim – të bukur, por shpesh të vrazhdë – kuptova se ndoshta do të duhej të doja më shumë veten. Dhe megjithatë, drita nuk u shua kurrë. Ajo vazhdon të burojë brenda meje, e qetë dhe e pashtershme.
Udhëtimi më i madh i jetës nuk është ai drejt botës, por ai drejt vetes. Aty ku shpirti kujton kush është. Aty fillon kthimi. Aty fillon gjithçka.
Epilog — Shpirti
Në burim, qenia është paqe. Shpirti është frymë drite që udhëton përmes ekzistencës pa e humbur thelbin e vet. Ai zbret në kohë për të njohur harresën dhe përmes saj mëson kujtesën. Për ta njohur paqen, ai kalon përmes stuhisë. Në çdo jetë ai sjell një plagë që kërkon dritë për t’u shëruar. Prej saj lind kujtesa. Asgjë nuk humbet, gjithçka shndërrohet. Në fund, shpirti kupton se nuk është udhëtari, por udhëtimi vetë. Dhe kur kthehet në burim, ai është dritë që kujton se ka qenë njeri.
Përmbyllje
Ndoshta gjithë jetën njeriu kërkon botën, derisa kupton se kërkimi ishte thirrje për t’u kthyer në vetvete. Dhe shpirti — si gjithmonë — kishte pritur me durim. Shpirti nuk humbet kurrë, ai vetëm pret të kujtohet.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
