Në përditshmëri zhvillohen dhjetëra shkëmbime të shkurtra me njerëz të panjohur, shpesh pa fjalë dhe pa vetëdije të plotë për rëndësinë e tyre: një buzëqeshje e shpejtë mirënjohjeje kur dikush mban derën hapur, një kontakt i shkurtër me sy për të kaluar mes turmës në një hapësirë publike, apo një bisedë e rastësishme me një person që nuk do të takohet më kurrë. Këto ndërveprime janë aq të zakonshme, sa shpesh perceptohen si neutrale ose të parëndësishme, thjesht pjesë e sfondit të jetës sociale.
Në të njëjtën kohë, vërehet një prirje në rritje për të shmangur kontaktin spontan me të huajt. Kufjet e vendosura në publik, përdorimi i arkëtimeve automatike, zgjedhja e shërbimeve të dorëzimit në vend të daljes nga shtëpia, apo zhytja e menjëhershme në ekranin e telefonit gjatë pritjes në radhë janë bërë strategji të zakonshme për të reduktuar ndërveprimet e paparashikuara. Këto sjellje, të nxitura nga teknologjia dhe ritmi i shpejtë i jetës moderne, kanë ndryshuar mënyrën se si përjetohet hapësira publike dhe kontakti social.
Megjithatë, kërkimet bashkëkohore në psikologjinë sociale sugjerojnë se këto momente të vogla kanë një rëndësi shumë më të madhe sesa mendohet zakonisht. Studimet mbi emocionet pozitive dhe lidhjen sociale tregojnë se mikro-momentet e përditshme të kontaktit të ngrohtë me të huajt kontribuojnë në mirëqenien emocionale dhe në ndjenjën e përkatësisë. Koncepti i “rezonancës së pozitivitetit”, i zhvilluar nga Barbara Fredrickson, përshkruan ato çaste kur dy persona ndihen emocionalisht “në sinkron”, duke ndarë ngrohtësi, mirëdashje dhe vëmendje reciproke, edhe për një kohë shumë të shkurtër. Fillimisht i studiuar në marrëdhënie të ngushta, ky koncept është zgjeruar për të përfshirë edhe ndërveprimet jashtë rrethit intim.
Studimet e fundit kanë treguar se këto mikro-momente lidhjeje nuk kufizohen vetëm në marrëdhënie romantike apo miqësi të afërta. Edhe ndërveprimet e shkurtra me të huajt mund të krijojnë përvoja emocionale kuptimplota, të cilat ndikojnë në mënyrën se si individi e përjeton veten dhe shoqërinë. Çdo kontakt i vogël pozitiv shërben si një lidhje me kolektivin, duke e vendosur individin brenda një strukture më të gjerë sociale dhe duke forcuar ndjenjën e të qenët pjesë e një komuniteti njerëzor.
Eksperimentet në terren kanë treguar se udhëtarët që angazhohen në biseda të rastësishme me të huajt raportojnë përvoja më pozitive sesa ata që udhëtojnë në heshtje. Po ashtu, ndërveprimet e ngrohta dhe autentike në mjedise të zakonshme, si kafenetë apo dyqanet, lidhen me humor më të mirë dhe ndjenjë më të fortë përkatësie. Këto gjetje sfidojnë pritshmëritë e zakonshme se kontaktet me të panjohurit janë të sikletshme ose pa vlerë emocionale. Ajo që rezulton thelbësore nuk është thjesht numri i ndërveprimeve, por cilësia emocionale e tyre. Kur një ndërveprim, sado i shkurtër, përmban ngrohtësi, respekt dhe vëmendje reciproke, ai kontribuon në përfitime psikologjike që grumbullohen me kalimin e kohës. Këto momente përbëjnë formën më elementare të lidhjes njerëzore dhe mund të shihen si blloqet ndërtuese të dashurisë në kuptimin më të gjerë social.
Studimet empirike tregojnë se cilësia e ndërveprimeve me të huajt dhe të njohurit parashikon ndjenjën e vetmisë, përkatësisë dhe simptomat e shëndetit mendor po aq fuqishëm sa cilësia e marrëdhënieve të ngushta. Kjo sugjeron se mirëqenia emocionale nuk mbështetet vetëm në rrethin intim, por edhe në mënyrën se si përjetohet kontakti i përditshëm me njerëz jashtë tij. Ndërveprimet pozitive me të huajt nuk janë thjesht plotësuese, por përbëjnë një komponent thelbësor të ekosistemit social të mirëqenies. Në këtë kuadër, hapësirat publike marrin një rëndësi të veçantë, pasi janë vendet kryesore ku ndodhin këto takime të rastësishme. Megjithatë, ndryshimet shoqërore të dekadave të fundit kanë sjellë një tkurrje të kohës së kaluar jashtë shtëpisë. Të dhënat tregojnë se dalja më e shpeshtë në mjedise të ndryshme shoqërohet me më shumë ndërveprime sociale dhe me nivele më të ulëta vetmie. Edhe vetë akti i thjeshtë i daljes nga shtëpia shfaqet si një mënyrë e lehtë dhe e fuqishme për të rritur mundësitë për lidhje mikrosociale.
Këto përfitime nuk kufizohen vetëm tek individët që ndihen të vetmuar ose që kërkojnë marrëdhënie të reja. Nevoja njerëzore për përkatësi nuk mund të përmbushet plotësisht vetëm nga marrëdhëniet e ngushta. Studimet tregojnë se mirëqenia është më e lartë kur ekziston një diversitet marrëdhëniesh, që përfshin miq, kolegë, fqinjë dhe të huaj. Marrëdhëniet e ngushta, sado të rëndësishme, nuk janë gjithmonë të disponueshme ose të mjaftueshme për të mbuluar nevojat emocionale të përditshme. Në këto raste, kontaktet e shkurtra me të panjohurit luajnë një rol mbrojtës për mirëqenien. Përtej përfitimeve individuale, ndërveprimet pozitive me të huajt kanë implikime më të gjera shoqërore. Të huajt përfaqësojnë burime risie dhe diversiteti, pasi shpesh vijnë nga prejardhje, kultura, përvoja jetësore dhe perspektiva të ndryshme. Edhe një bisedë e shkurtër mund të zgjerojë këndvështrimin dhe të sfidojë supozimet ekzistuese mbi të tjerët. Kërkimet tregojnë se bisedat me të panjohurit lidhen me përvetësimin e më shumë informacioni të ri sesa bisedat me persona të afërt.
Ndërveprimet pozitive me individë të ndryshëm mund ta bëjnë diversitetin më pak kërcënues dhe të forcojnë besimin në vullnetin e mirë të të tjerëve. Ato shërbejnë si kujtesë se njerëzit me prejardhje apo bindje të ndryshme mbartin dije dhe përvoja të vlefshme, të formuara nga rrugë jetësore të ndryshme. Në këtë mënyrë, mikro-momentet e dashurisë me të huajt kontribuojnë në ndërtimin e një shoqërie më të hapur, më të ndërlidhur dhe më bashkëpunuese, duke e kthyer përditshmërinë në një terren të heshtur, por të fuqishëm të kohezionit shoqëror.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
