Dimri, me ditët e shkurtra, mungesën e dritës natyrore dhe temperaturat e ulëta, shpesh shoqërohet me një ndryshim të humorit dhe niveleve të energjisë. Psikologët kanë identifikuar këtë fenomen si një reagim normal biologjik dhe psikologjik ndaj mungesës së diellit dhe ndryshimeve të stinës.
Shumë persona përjetojnë një ulje të humorit, lodhje të tepërt, humbje interesi për aktivitetet e përditshme dhe, në disa raste, simptoma të depresionit të sezonit të dimrit (Seasonal Affective Disorder – SAD).
Sipas studiuesve të njohur si Norman Rosenthal, i cili është një nga pionierët në studimin e depresionit sezonal, mungesa e dritës natyrore ndikon në ritmet cirkadiane të trupit dhe në prodhimin e serotoninës dhe melatoninës, dy neurotransmetues që ndikojnë në humor dhe energji. Kur serotoninën e kemi të ulët dhe melatoninën të çrregulluar, trupi dhe mendja reagojnë me ndjenja të lodhjes, irritueshmërisë dhe humbjes së motivimit. Një nga strategjitë më të efektshme që psikologët rekomandojnë është ekspozimi ndaj dritës natyrore ose dritës artificiale të posaçme për terapi. Terapia me dritë, sipas studimeve të Rosenthal dhe kolegëve të tij, mund të rivendosë ritmet e trupit dhe të përmirësojë ndjeshëm humorin, sidomos kur aplikohet rregullisht në mëngjes, për 20–30 minuta. Ekspozimi në natyrë, edhe në ditët me shi apo vranësira, ndihmon gjithashtu në stimulin e sistemit nervor dhe të prodhimit të serotoninës.
Në nivel psikologjik, autore si Martin Seligman, i njohur për punën e tij mbi psikologjinë pozitive, sugjerojnë që rikthimi i vëmendjes te aktivitetet që sjellin kënaqësi dhe ndjenja përmbushjeje është një mënyrë efikase për të luftuar humorin jo të mirë dimëror. Praktikimi i falenderimit të përditshëm, fokusimi te arritjet e vogla dhe vendosja e qëllimeve të realizueshme ndihmon në rritjen e ndjenjës së kontrollit dhe mirëqenies emocionale. Aktiviteti fizik është gjithashtu një mjet i fuqishëm. Shkencëtarë të shëndetit mendor si John Ratey theksojnë se ushtrimet e rregullta stimulojnë prodhimin e endorfinave, neurotransmetues që përmirësojnë humorin dhe reduktojnë ndjenjën e ankthit dhe depresionit. Edhe ecja e thjeshtë jashtë, në një ambient me dritë natyrale, mund të ketë ndikim të madh në stabilizimin e emocioneve.
Një tjetër element i rëndësishëm është ruajtja e lidhjeve sociale. Studiues si Susan Fiske kanë theksuar rëndësinë e mbështetjes sociale në mirëqenien psikologjike. Takimet me familjen, shoqërinë ose pjesëmarrja në aktivitete komunitare ndihmojnë në zvogëlimin e izolimit që shpesh shoqëron dimrin dhe përmirësojnë ndjeshëm humorin. Në mënyrë praktike, kapërcimi i humorit jo të mirë gjatë dimrit kërkon kombinimin e disa strategjive: ekspozim të rregullt ndaj dritës, aktivitet fizik, angazhim në aktivitete që sjellin kënaqësi, praktika të psikologjisë pozitive si falenderimi dhe reflektimi, dhe ruajtja e lidhjeve sociale. Kur simptomat janë të rënda ose zgjasin përtej disa javësh, këshillohet të kërkohet ndihma e një profesionisti të shëndetit mendor, pasi trajtimet e kombinuara, duke përfshirë terapinë dhe, kur është e nevojshme, medikamentin, mund të jenë jashtëzakonisht efektive.
Në përfundim, dimri nuk duhet të shihet thjesht si një periudhë e vështirë për humorin. Me kuptimin e mekanizmave biologjikë dhe psikologjikë, dhe me implementimin e strategjive të bazuara shkencërisht, është e mundur të ruhet energjia, motivimi dhe mirëqenia emocionale edhe në muajt më të ftohtë të vitit.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
