Për shumë njerëz, dimri nuk sjell vetëm ditë më të ftohta dhe më të shkurtra, por edhe një rënie të ndjeshme të energjisë, motivimit dhe humorit. Psikologët dhe psikiatrët e quajnë këtë fenomen ulje sezonale të humorit, e cila në raste më të theksuara njihet si çrregullim afektiv sezonal (SAD). Sipas autorëve të fushës, kjo gjendje lidhet ngushtë me mungesën e dritës natyrale, ndryshimet hormonale dhe stilin e jetesës gjatë muajve të ftohtë.
Pse dimri ndikon në humorin tonë?
Ekspertët shpjegojnë se gjatë dimrit, ekspozimi i reduktuar ndaj dritës së diellit ndikon në prodhimin e serotoninës, hormonit që rregullon humorin, si dhe në rritjen e melatoninës, hormonit të gjumit. Ky çekuilibër hormonal mund të shkaktojë lodhje, apati dhe ndjenja trishtimi. Psikiatri Dr. Norman Rosenthal, i cili e përshkroi për herë të parë SAD-in, thekson se trupi ynë është shumë i ndjeshëm ndaj ritmeve cirkadiane, të cilat ndryshojnë ndjeshëm gjatë dimrit.
Shenjat më të shpeshta të humorit të ulët dimëror
Autorët dhe klinicistët identifikojnë disa simptoma tipike:
Energji e ulët dhe ndjenjë plogështie
Rritje e dëshirës për ushqime të ëmbla ose karbohidrate
Vështirësi në përqendrim
Tërheqje sociale
Humor i zymtë ose irritues
Është e rëndësishme të theksohet se këto simptoma bëhen problematike kur zgjasin për javë të tëra dhe ndikojnë në funksionimin e përditshëm.
Strategji të rekomanduara nga specialistët
Maksimizoni ekspozimin ndaj dritës
Sipas studimeve klinike, drita natyrale është një nga faktorët më të rëndësishëm për stabilizimin e humorit. Ekspertët rekomandojnë:
Të dilni jashtë gjatë orëve të paradites
Të mbani perdet hapur
Në raste të caktuara, të përdorni terapi me dritë artificiale, nën këshillën e specialistit
Ruani aktivitetin fizik
Psikologët e shëndetit theksojnë se aktiviteti fizik stimulon prodhimin e endorfinave, të njohura si “hormonet e lumturisë”. Edhe ecja e përditshme për 20–30 minuta mund të ketë efekt pozitiv në humor.
Vendosni strukturë dhe rutinë
Dimri shpesh prish ritmin e përditshëm. Autorë si Dr. Kelly McGonigal sugjerojnë krijimin e një rutine të qëndrueshme për gjumin, ushqimin dhe aktivitetet ditore, për të ndihmuar trurin të ndjejë stabilitet.
Kujdesuni për lidhjet sociale
Tendenca për izolim është e zakonshme gjatë dimrit, por kontaktet sociale janë mbrojtëse për shëndetin mendor. Edhe takimet e shkurtra apo bisedat domethënëse ndihmojnë në uljen e ndjenjës së vetmisë.
Ushqehuni me vetëdije
Nutricionistët dhe psikiatrët theksojnë lidhjen mes ushqimit dhe humorit. Ushqimet e pasura me vitaminë D, omega-3 dhe proteina cilësore mbështesin funksionimin e trurit. Konsumi i tepruar i sheqerit, nga ana tjetër, mund të përkeqësojë luhatjet e humorit.
Praktikoni teknika të qetësimit mendor
Meditimi, frymëmarrja e thellë dhe ushtrimet e ndërgjegjësimit (mindfulness) ndihmojnë në menaxhimin e stresit sezonal. Psikologu Jon Kabat-Zinn thekson se prania e vetëdijshme në moment ndihmon në reduktimin e ruminimit mendor.
Kur duhet kërkuar ndihmë profesionale?
Nëse humori i ulët shoqërohet me ndjenjë të vazhdueshme dëshpërimi, humbje interesi për aktivitetet e përditshme ose vështirësi serioze funksionimi, specialistët këshillojnë të kërkohet ndihmë profesionale. Ndërhyrja e hershme është çelësi për parandalimin e përkeqësimit.
Përfundim
Humori jo i mirë në dimër nuk është shenjë dobësie, por një reagim i natyrshëm i trupit dhe mendjes ndaj ndryshimeve sezonale. Duke kombinuar vetëdijen, zakonet e shëndetshme dhe, kur është e nevojshme, mbështetjen profesionale, dimri mund të shndërrohet nga një periudhë e vështirë në një kohë kujdesi dhe reflektimi për veten.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
