Injoranca në marrëdhënie shpesh nuk është thjesht “mungesë dije”, por përfshin mënyra psikologjike të shmangies së realitetit, të mosdëgjimit të partnerit apo të qëndrimit në një pozicion ku nuk doni të shihni apo pranoni çështje sfiduese. Këto sjellje ndikojnë ndjeshëm në mirëqenien e lidhjes dhe vetë‑vlerësimin e personave.
Çfarë nënkuptojmë me “injorancë” në psikologji?
Në psikologjinë shkencore, injoranca përkufizohet jo gjithmonë si mungesë e dijes, por shpesh si shmangie e informacionit të pakëndshëm, pra, një proces ku individi e shmang që të dijë ose të përballet me fakte që mund ta sfidojnë pozicionin e tij. Kjo quhet injorancë e qëllimshme dhe është e lidhur me strategji të ndryshme psikologjike të vetëmbrojtjes. Aktualisht studimet tregojnë se njerëzit përdorin strategji si limitimin e ekspozimit ndaj informacionit të pakëndshëm, kërkimi i informacionit që mbështet bindjet e tyre, ose interpretimi vetjak i fakteve, për të ruajtur një imazh pozitiv të vetvetes, edhe kur sjelljet e tyre janë egoiste ose dëmtojnë të tjerët.
Shembuj të injorancës në marrëdhënie
a) Refuzimi për të dëgjuar ndjenjat e partnerit – Partneri juaj mund të shmangë bisedat e thella, t’i minimizojë shqetësimet tuaja ose t’i shmangë konfrontimet e sinqerta. Kjo është një formë e injorancës së qëllimshme, një mënyrë për të shmangur konfliktin, por që shpesh rrit distancën dhe keqkuptimet mes jush.
b) “Mos nxjerr në pah” problemet – Shpesh ndodh që çështje të rëndësishme të mos diskutohen: ju mund të ndiheni sikur “po ruani qetësinë” për të shmangur tensionin, por në fakt po shtyni problemet pa u zgjidhur. Kjo sjellje përputhet me atë që studimet e marrëdhënieve tregojnë si strategjia më pak efikase për menaxhimin e problemeve, evitimi i problemit ka më shumë gjasa të çojë në përkeqësim sesa në zgjidhje.
c) Supozimi i dijes pa dëgjuar partnerin – Studimet mbi marrëdhëniet tregojnë se, edhe në lidhje afatgjata, njerëzit shpesh mbajnë supozime për preferencat apo mendimet e partnerit, që në realitet nuk janë korrekte. Kjo është një lloj injorance konceptuale, ku supozojmë se e dimë, pa kërkuar të kuptojmë saktë.
Çfarë thonë psikologët dhe studimet e fundit?
Një linjë e re kërkimore në psikologjinë e marrëdhënieve ka nxjerrë në pah konceptin e ”injorancës romantike”, jo vetëm mungesë të informacionit, por një krizë të dijes për veten dhe partnerin brenda marrëdhënieve moderne, të formuar nga shumë burime informacioni dhe pritshmërie. Po ashtu, në literaturë diskutohen elemente si lëvizja drejt përballjes me sfidat në mënyrë aktive, diskutim, ndërtim bashkërisht i zgjidhjeve dhe kërkim i ndihmës profesionale kur është e nevojshme, që lidhen me rritjen e përceptimit të vetëdijes emocionale dhe empatisë reciproke.
Si të përballeni me injorancën në çift? Disa hapa praktikë
1.Reflektoni brenda vetes
Pyetni veten: A po shmang problemet e vështira? A po dëgjoj partnerin me vëmendje të plotë apo po pres që të mbarojë fjalën që të them mendimin tuaj?
2.Komunikoni hapur dhe pa gjykim
Zhvendosni fokusin nga “duhet të kem të drejtë” te “dua të kuptoj”. Shprehni shqetësimet tuaja pa fajësuar.
3.Kultivoni ulje të egos dhe gatishmëri për të mësuar
Në literaturë ky koncept është i lidhur me ”përulësi intelektuale”, aftësia për të pranuar se mund të jeni gabim dhe për të dëgjuar perspektivën e partnerit pa ndjenja mbrojtëse, që ka implikime pozitive në kënaqësinë në marrëdhënie dhe menaxhimin e konflikteve.
4.Kërkoni ndihmën e një profesionisti
Ndërhyrja e një psikoterapeuti ose këshilluesi mund të ndihmojë çiftet të identifikojnë modelet e shmangies dhe të zhvillojnë shkathtësi komunikimi të sigurta dhe të ndershme.
Në përfundim, injoranca në marrëdhënie nuk është thjesht një “mungesë informacioni”. Ajo mund të jetë një strategji psikologjike për të shmangur stresin, konfliktin ose ndjenjat e pakëndshme, por që në shumicën e rasteve dëmton komunikimin dhe lidhjen psikologjike midis partnerëve. Duke e njohur dhe adresuar atë në mënyrë të ndërgjegjshme, çiftet mund të rrisin mirëkuptimin reciprok dhe të ndërtojnë marrëdhënie më të qëndrueshme dhe më të shëndetshme.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
