Për shumë njerëz, e diela pasdite shënon fundin e qetësisë dhe fillimin e një ndjenje të pashpjegueshme rëndese emocionale. Një ndjesi ankthi të lehtë, trishtimi apo mungese motivimi fillon të shfaqet pikërisht atëherë kur fundjava po mbyllet. Psikologët e quajnë këtë fenomen “Sindroma e të dielës pasdite”, një përjetim emocional i zakonshëm, por shpesh i keqkuptuar.
Çfarë është sindroma e të dielës pasdite?
Sipas studiuesve të shëndetit mendor, kjo sindromë nuk është një diagnozë klinike, por një reagim emocional ndaj tranzicionit nga koha e lirë drejt detyrimeve dhe përgjegjësive të javës së re. Ajo shfaqet si një formë melankolie anticipuese, ku mendja fillon të projektojë stresin e ditëve që vijnë. Psikologë si Dr. Guy Winch dhe Dr. Judith Orloff theksojnë se ky ankth lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si e përjetojmë punën, rutinën dhe mungesën e kontrollit mbi kohën tonë.
Pse na godet pikërisht të dielën?
Autorët e fushës identifikojnë disa faktorë kryesorë:
Kontrasti emocional: Kalimi i menjëhershëm nga relaksi në përgjegjësi krijon tension të brendshëm.
Pakënaqësia me punën: Personat që nuk ndihen të përmbushur profesionalisht janë më të prekur.
Struktura rigide e javës: Rikthimi në orare të ngurta aktivizon ndjenjën e humbjes së lirisë.
Të mbimenduarit: Të dielën kemi më shumë hapësirë për reflektim, që shpesh kthehet në shqetësim.
Sipas psikologes klinike Dr. Sophie Mort, e diela shpesh shndërrohet në një ditë “psikologjike tranzicioni”, ku mendja nuk është as plotësisht e lirë, as e përgatitur për punë.
Si manifestohet kjo melankoli?
Simptomat ndryshojnë nga personi në person, por zakonisht përfshijnë:
Ndjenjë zbrazëtie ose trishtimi pa arsye të qartë
Ankth i lehtë ose tension emocional
Irritim dhe mungesë përqendrimi
Vështirësi për të shijuar momentin
Autorë si Daniel Goleman e lidhin këtë gjendje me inteligjencën emocionale, duke theksuar se vështirësia për të menaxhuar emocionet tranzitore rrit intensitetin e saj.
A është kjo sindromë një sinjal paralajmërues?
Shumë specialistë besojnë se po. Sindroma e të dielës pasdite mund të jetë një indikator i hershëm i stresit kronik apo burnout-it. Nëse kjo ndjenjë është e fortë dhe e përsëritur çdo javë, ajo mund të sinjalizojë:
Mungesë kuptimi në punë
Ngarkesë emocionale të papërpunuar
Mospërputhje mes jetës personale dhe profesionale
Si mund ta menaxhojmë më mirë?
Autorët dhe psikologët sugjerojnë disa strategji praktike:
Planifiko të dielën ndryshe: Lëre pasditen për aktivitete të lehta, jo për përgatitje stresuese.
Rituale qetësuese: Lexim, ecje në natyrë, muzikë apo meditim.
Ndrysho narrativën mendore: Fokusohu në atë që pret pozitivisht nga java.
Mos e mbingarko fundjavën: Pushimi i vërtetë nuk është gjithmonë produktiv.
Reflekto mbi shkakun: Nëse ndjenja është e fortë, pyet veten çfarë po e ushqen atë.
Psikologia Dr. Brené Brown thekson se vetëdija emocionale dhe pranimi i ndjesive, pa vetëgjykim, është hapi i parë drejt mirëqenies.
Përfundim
Sindroma e të dielës pasdite nuk është dobësi, por një sinjal i brendshëm që na fton të ndalemi dhe të dëgjojmë veten. Ajo na kujton se mënyra se si jetojmë dhe punojmë ka ndikim të drejtpërdrejtë në shëndetin tonë emocional. Duke e kuptuar dhe menaxhuar më mirë këtë melankoli të heshtur, mund ta shndërrojmë fundin e javës jo në burim ankthi, por në një urë më të butë drejt fillimeve të reja.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
