Të plakesh është e lehtë. Në fakt, është thjesht çështje ta lësh kohën të kalojë. Megjithatë, rritja ndonjëherë është e dhimbshme. Na përball me situata që nuk i kemi imagjinuar kurrë dhe ndaj të cilave duhet të reagojmë. Disa do ta përballojnë më mirë, të tjerët më keq. Megjithatë, vetëm kalimi i kohës dhe çdo qiri i shuar në një tortë ditëlindjeje nuk na jep automatikisht më shumë mençuri.
Do të na pëlqente që mendja njerëzore të ishte si kompjuteri ose telefoni ynë celular. Domethënë, çdo disa javë del një përditësim i ri dhe pajisja duket se funksionon shumë më mirë. Megjithatë, pjekuria njerëzore nuk është lineare dhe thjesht plakja nuk jep automatikisht strategji më të sofistikuara për zgjidhjen e problemeve ose vendimmarrje më të mirë. Maturia është një detyrë e ndërlikuar, aq sa shumë njerëz nuk e arrijnë kurrë këtë privilegj: privilegjin e zhvillimit të një rritjeje të shëndetshme personale, atë lloj rritjeje që i lejon dikujt të lërë mënjanë impulsivitetin dhe frustrimin dhe të veprojë me qetësi në çdo rrethanë të jetës. Sepse, ndryshe nga ajo që mendonte Piter Pani, rritja nuk është fundi; rritja është fillimi i gjithçkaje.
Ne plakemi çdo ditë, por nuk e lejojmë veten të rritemi çdo ditë.
Nëse ka një gjë për të cilën ëndërrojmë si fëmijë, është të rritemi në mënyrë që të bëjmë të gjitha gjërat që mosha na pengon të bëjmë. Duam të rrimë zgjuar gjithë natën dhe të bëjmë gjëra të këqija kur të agojë. Ëndërrojmë të ngasim një makinë, të udhëtojmë larg me miqtë, të blejmë çfarë të duam… Mbi të gjitha, dëshirojmë të “bëjmë çfarë të duam”. Megjithatë, ndërsa plakemi, bëhemi të vetëdijshëm për një realitet të trishtueshëm: nuk mund të bëjmë gjithmonë atë që duam. Për më tepër, të qenit i rritur është e ndërlikuar dhe madje e mërzitshme. Në fakt, ndonjëherë madje dëshirojmë të jemi përsëri fëmijë. Kaq kontradiktorë jemi. Dhe ndërsa ankohemi, plakemi pak më shumë çdo ditë, duke harruar gjënë më të rëndësishme: rritjen. Pra, çfarë do të thotë në të vërtetë kjo pikë e fundit? Të rritesh, ndryshe nga plakja, do të thotë të ndalosh së reaguari ndaj asaj që na ndodh dhe në vend të kësaj të veprosh në përgjigje të asaj që na ndodh. Do të thotë të mësosh nga çdo përvojë, e madhe apo e vogël, e mrekullueshme apo tragjike. Do të thotë gjithashtu të zhvillosh një qasje më të qetë mendore për të kuptuar se nuk kemi kontroll mbi shumë gjëra, por kemi kontroll mbi veten tonë…
Plakja është e pashmangshme, është një proces natyror nëpër të cilin kalojmë të gjithë. Megjithatë, rritja kërkon një vullnet të fortë për të zhvilluar një mendësi më fleksibile, të hapur ndaj mjedisit përreth dhe të gatshëm për të fituar mençuri.
Bota është plot me të mitur me veshje për të rritur
Shoqëria është plot me të rritur që sillen si fëmijë. Janë burra dhe gra që, pavarësisht se janë pjekur fizikisht, nuk janë rritur, nuk janë pjekur emocionalisht. Janë figura që pengohen në jetë, duke u përballur me çdo vështirësi, të madhe apo të parëndësishme qoftë. Vështrimi i tyre është i fiksuar në botë, duke pritur që ajo t’u përgjigjet nevojave të tyre dhe që gjithçka të jetë ashtu siç dëshirojnë. Ata frustrohen lehtë, duke kaluar nga një shpërthim zemërimi në tjetrin, duke dëshiruar që të tjerët t’u përshtaten pritjeve dhe dëshirave të tyre. Nuk ka rëndësi që veshin rroba të rriturish. Brenda vetes, ata mbeten krijesa të humbura që nuk mësojnë nga përvoja sepse nuk mund ta tolerojnë që jeta të mos jetë ashtu siç duan ata të jetë. Rritja përcaktohet nga përvoja e akumuluar, jo nga numri i viteve të jetuara.
Të plakesh është e lehtë, por ne refuzojmë ta pranojmë.
Rrudhat janë të pakëndshme dhe kalimi i kohës është i tmerrshëm. Plakja është e lehtë, por shumë e mohojnë këtë proces natyror të natyrshëm në të gjitha gjërat në këtë botë, përfshirë njerëzit. Ajo që është e habitshme është se thjesht rezistimi ndaj këtij realiteti pengon gjithashtu mundësinë tonë për t’u rritur, për të fituar njohuritë jetësore që ofron kjo fazë e jetës. Një studim nga Universiteti i Lleidës në Spanjë na kujton nevojën për t’u përshtatur me procesin e plakjes në mënyrë që të gëzojmë mirëqenie të mjaftueshme fizike dhe psikosociale. Pranimi është një pjesë thelbësore e rritjes personale; le ta mbajmë mend këtë. Koha kalon shumë shpejt, nëse do të rritesh, fillo të punosh për ëndrrat e tua, me vendosmëri dhe guxim.
Si mund të rritem ndërsa plakem?
Çfarë mund të bëjmë për të nxitur një rritje të shëndetshme personale, emocionale dhe madje ekzistenciale? Themeli i kësaj të drejte që të gjithë e ndajmë është pjekuria. Pjekuria përcaktohet nga mënyra se si i perceptojmë përvojat dhe mësojmë prej tyre. Në vend që të reagojmë ndaj gjithçkaje që na ndodh, duhet të integrojmë vetëreflektimin në çdo rrethanë. Është thelbësore të shohim çdo ngjarje me qetësi për të pranuar atë që po ndodh, për të kuptuar se çfarë po ndodh brenda nesh dhe për të zbatuar strategji të përshtatshme për të zgjidhur problemet. Të rritesh do të thotë gjithashtu të fitosh një qasje më të përulur dhe kurioze, por edhe më të mençur dhe më shpresëdhënëse.
Ne të gjithë, pa përjashtim, kemi aftësinë për të zhvilluar këtë vlerë, këtë dhuratë që do të na lejojë të jetojmë me lumturi dhe mirëqenie më të madhe. Le ta vëmë në praktikë.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
