“Për çfarë do mbahesh mend?” është një pyetje e thjeshtë në formë, por thellësisht tronditëse në përmbajtje. Sa herë ia bëjmë vetes realisht këtë pyetje? Jo në mënyrë romantike apo abstrakte, por në përditshmërinë tonë konkrete, në mënyrën si flasim, si reagojmë, si i trajtojmë të tjerët kur jemi të lodhur, të zhgënjyer apo të zemëruar.
Psikologu Viktor Frankl, themelues i logoterapisë, theksonte se njeriu nuk përcaktohet nga rrethanat, por nga qëndrimi që mban ndaj tyre. Në këtë kuptim, ajo për të cilën do mbahesh mend nuk ka të bëjë aq me atë që të ka ndodhur, por me mënyrën se si ke zgjedhur të sillesh përballë asaj që të ka ndodhur.
Në jetën e përditshme përballemi shpesh me njerëz emocionalisht të paqëndrueshëm: persona që reagojnë impulsivisht, flasin pa filtruar mendimet e tyre, lëndojnë me fjalë dhe shpesh krijojnë konflikte të panevojshme. Psikologjia bashkëkohore e lidh këtë sjellje me mungesën e vetërregullimit emocional. Daniel Goleman, në teorinë e inteligjencës emocionale, thekson se aftësia për të menaxhuar emocionet është po aq e rëndësishme sa inteligjenca njohëse. Një njeri mund të jetë shumë i zgjuar, por nëse nuk arrin të kontrollojë zemërimin, frustrimin apo impulsin për të reaguar menjëherë, ai rrezikon të mbahet mend jo për aftësitë e tij, por për shpërthimet e tij.
Mjafton të mendojmë për situata të zakonshme: një debat në familje, një keqkuptim në punë, një fjalë e thënë pa menduar në një moment tensioni. Shpesh justifikohemi duke thënë “ishte moment nervash”, por për personin tjetër ajo fjalë mbetet. Psikologu amerikan Carl Rogers theksonte se njerëzit mbajnë mend jo aq çfarë u kemi thënë fjalë për fjalë, por mënyrën se si i kemi bërë të ndihen. Kjo do të thotë se një shpërthim emocional, sado i shkurtër, mund të lërë gjurmë afatgjata në marrëdhënie.
Jeta, në këtë kontekst, nuk na mëson si të shmangim emocionet negative, por si t’i përpunojmë ato. Të gjithë zemërohemi, zhgënjehemi, ndihemi të padrejtësuar. Diferenca qëndron tek mënyra se si e shprehim këtë gjendje.
Një person që ul zërin në vend që ta ngrejë, që mendon para se të flasë, që zgjedh dialogun në vend të sulmit, shpesh mbahet mend si i matur, i sigurt dhe i respektueshëm.
Ndërsa ai që lejon emocionet ta drejtojnë, mbahet mend për konfliktet që ka krijuar, jo për arsyet që mund t’i ketë pasur.
Sigmund Freud fliste për konfliktin mes impulsit dhe kontrollit, mes “Id”-it që kërkon shkarkim të menjëhershëm dhe “Ego”-s që përpiqet të ruajë ekuilibrin. Nëse jetojmë vetëm sipas impulsit, pa reflektim, rrezikojmë të ndërtojmë një imazh që nuk përfaqëson vlerat tona reale. Pyetja “për çfarë do mbahesh mend?” na fton pikërisht në këtë reflektim: a do mbahesh mend si dikush që lëndonte me fjalë, apo si dikush që dinte të ndalej një hap përpara se të fliste?
Në fund, jeta na mëson se trashëgimia jonë psikologjike nuk janë sukseset formale apo fjalët e bukura të thëna në momente të qeta, por reagimet tona në momente të vështira. Aty zbulohet karakteri. Aty ndërtohet kujtesa që të tjerët do kenë për ne. Dhe ndoshta, nëse ia bëjmë më shpesh vetes këtë pyetje, do fillojmë të jetojmë më me vetëdije, më me përgjegjësi emocionale dhe më me kujdes për gjurmët që lëmë tek të tjerët.
©RevistaPsikologjia
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
