Ushqyerja me gji është mirë e dokumentuar si një nga praktikat më të rëndësishme për shëndetin dhe zhvillimin e fëmijës, por studimet e fundit nxjerrin në pah edhe efekte pozitive të gjidhënies në trurin dhe funksionet njohëse të nënës.
Kërkimet më bashkëkohore tregojnë se përtej përfitimeve të zakonshme metabolike dhe të imunitetit, laktacioni — procesi biologjik dhe neuroendokrin i prodhimit të qumështit — lidhet me ndryshime të dukshme në strukturën dhe funksionin e trurit tek gratë që ushqejnë foshnjat e tyre me gji.
Një nga kontributet më të rëndësishme në këtë fushë vjen nga studime që analizojnë performancën kognitive të grave në moshë më të avancuar, lidhur me historinë e ushqyerjes me gji. Këto studime gjetën se gratë që kishin ushqyer fëmijët me gji, të paktën për një pjesë të jetës së tyre riprodhuese, performonin më mirë në teste të funksioneve njohëse si të mësuarit, kujtesa e vonuar, funksionimi ekzekutiv dhe shpejtësia e përpunimit të informacionit, krahasuar me gratë që nuk kishin ushqyer me gji. Përfitimet mbetën të dukshme edhe pasi u kontrolluan faktorë të tillë si mosha, niveli i arsimimit dhe gjendja emocionale, duke sugjeruar se ushqyerja me gji mund të jetë mbrojtëse për funksionet mendorë në moshë të mëvonshme.
Këto rezultate ngrenë idenë se aspektet biologjike dhe psikologjike të gjidhënies — përfshirë çlirimin e hormoneve si oksitocina dhe prolaktina — mund të ndikojnë në ekuilibrin emocional dhe rregullimin e stresit, faktorë që janë të lidhur fort me shëndetin kognitiv. Hormonet e lira gjatë ushqyerjes stimulojnë rrjete neurobiologjike që mund të promovojnë rritjen e lidhjeve neuronale në rajone të trurit të përfshira në kujtesë dhe vendimmarrje, duke u bërë një formë natyrale e “trajnimit” për sistemet njohëse dhe emocionuese.
Përtej efekteve afatgjata tek gratë e moshës së tretë, koha e kaluar duke ushqyer me gji duket gjithashtu se lidhet me një trend pozitiv në performancën kognitive — pra sa më gjatë një grua ushqen me gji, aq më të dukshme janë përfitimet në disa domainë si kujtesa dhe funksioni i ekzekutiv. Kjo sugjeron se gjidhënia mund të ndikojë jo vetëm afatshkurtër, por edhe gjatë gjithë jetës, duke kontribuar në rezistencë ndaj rënies kognitive, një dukuri që shoqëron zakonisht plakjen.
Mekanizmat e mundshëm që lidhen me këto përfitime për trurin përfshijnë jo vetëm efektet hormonale, por edhe ndikimin indirekt të gjidhënies në shëndetin fizik të nënës — duke reduktuar rrezikun për sëmundje kronike si diabeti tip 2 dhe sëmundjet kardiovaskulare — gjë që nga ana e vet lidhet me një shëndet më të mirë vaskular dhe neurometabolik që mbron trurin si pjesë e një qarkullimi më të mirë të oksigjenit dhe glukozës.
Studime longitudinale që analizojnë historinë riprodhuese dhe efektet e saj në kohezgjatjen e funksioneve njohëse konfirmojnë lidhjen midis kohëzgjatjes së laktacionit dhe rezultateve më të mira në testet njohëse, duke sugjeruar se gjidhënia është një faktor i rëndësishëm jetësor që ndikon në mënyrë të qëndrueshme në shëndetin mendor të nënës. Kjo sfidon interpretimet më të vjetra që konsideronin ushqyerjen vetëm si një praktikë e dobishme për fëmijën dhe nënvizojnë rolin e saj si një proces neurobiologjik transformues për nënën gjithashtu.
Në përmbledhje, literaturë e fundit shkencore mbështet fort idenë se ushqyerja me gji ka efekte pozitive edhe për trurin e nënës, përtej përfitimeve për fëmijën. Këto efekte përfshijnë përmirësime në kujtesë, funksion ekzekutiv dhe shpejtësi të përpunimit, si dhe një profil psikofiziologjik që mund të ndihmojë në reduktimin e rënies kognitive afatgjatë. Për këtë arsye, promovimi i gjidhënies — jo vetëm për ushqimin e foshnjës, por edhe për shëndetin mendor dhe kognitive të nënës — duhet të jetë pjesë e strategjive të shëndetit publik dhe kujdesit perinatal.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
