Të zgjedhësh partnerin e duhur nuk do të thotë të gjesh një njeri “perfekt”. Në psikologji, një marrëdhënie e qëndrueshme lidhet më shumë me mënyrën se si dy njerëz përputhen në vlera, mënyrën e komunikimit, sigurinë emocionale dhe aftësinë për të përballuar konfliktet, sesa me intensitetin e tërheqjes së parë.
Madje, një nga keqkuptimet më të zakonshme është ideja se “kimia” e fortë në fillim është domosdoshmërisht shenjë se kemi gjetur personin e duhur. Ekspertët e marrëdhënieve theksojnë se pasionet e fillimit mund të fshehin për një kohë mospërputhje më të thella. Sipas psikologes Patricia A. Frazier dhe kolegëve të saj, mënyra se si lidhemi emocionalisht ndikon edhe në zgjedhjen e partnerit. Studimet e tyre mbi stilin e lidhjes tregojnë se njerëzit shpesh tërhiqen nga partnerë që përputhen me modelet e tyre të lidhjes. Prandaj, para se të pyesim “A më pëlqen?”, ndoshta duhet të pyesim: “A është ky person i përshtatshëm për mënyrën se si dua të jetoj dhe të ndërtoj një marrëdhënie?”
Hapi 1 – Njih veten para se të zgjedhësh tjetrin
Zgjedhja e partnerit fillon me një pyetje që shpesh anashkalohet: Çfarë kërkoj unë në një marrëdhënie?
Psikologjia e lidhjes emocionale tregon se përvojat tona të mëparshme mund të ndikojnë në mënyrën se si e përjetojmë afërsinë, besimin dhe intimitetin. Një person me një stil ankthioz lidhjeje, për shembull, mund të kërkojë vazhdimisht siguri dhe konfirmim, ndërsa dikush me prirje shmangëse mund ta përjetojë intimitetin si kërcënim ndaj pavarësisë së tij. Kjo do të thotë se ndonjëherë ajo që na duket si “kimi” mund të jetë thjesht një model emocional që e kemi njohur më parë.
Pyetjet që ia vlen t’i bëni vetes janë:
Çfarë më bën të ndihem i/e sigurt në një marrëdhënie?
Çfarë sjelljesh nuk jam i/e gatshëm t’i toleroj?
A kërkoj një partner apo dikë që të më shpëtojë nga vetmia?
A jam i/e tërhequr nga njerëzit emocionalisht të disponueshëm apo nga ata që duhet vazhdimisht t’i “fitoj”?
Këtu qëndron filtri i parë: mos zgjidh vetëm personin që të shkakton emocionin më të fortë; kupto fillimisht se çfarë lloj marrëdhënieje të bën mirë.
Hapi 2 – Shiko vlerat, jo vetëm tërheqjen
Tërheqja fizike dhe emocionale është e rëndësishme, por nuk është e mjaftueshme për të ndërtuar një jetë së bashku.
Në një marrëdhënie afatgjatë, pyetja kryesore nuk është nëse dy njerëz pëlqejnë të njëjtën muzikë apo kanë të njëjtat hobi. Më të rëndësishme janë çështjet themelore: familja, fëmijët, karriera, paratë, mënyra e jetesës, besnikëria, kufijtë dhe mënyra se si e konceptojnë të ardhmen. Edhe Instituti Gottman, duke u mbështetur në dekada kërkimesh mbi çiftet, e vendos theksin te cilësi të tilla si inteligjenca emocionale, empatia, vlerat e përbashkëta, komunikimi, besueshmëria dhe aftësia për të menaxhuar konfliktet. Prandaj, përpara se të investoheni emocionalisht shumë në një marrëdhënie, shikoni nëse ekziston një përputhje në pyetjet e mëdha:
A duam të njëjtën gjë nga jeta?
A kemi një koncept të ngjashëm për familjen?
A respektojmë kufijtë e njëri-tjetrit?
A mund të flasim për para, seks, familje dhe të ardhmen pa frikë?
Sepse dy njerëz mund të kenë kimi të jashtëzakonshme dhe, megjithatë, të jenë krejtësisht të papërshtatshëm për njëri-tjetrin në planin afatgjatë.
Hapi 3 – Mos shiko vetëm si sillet kur gjithçka shkon mirë
Një nga mënyrat më të mira për të njohur një partner është të vëzhgosh si sillet kur është i stresuar, i zhgënjyer apo kur nuk merr atë që dëshiron.
Në fillim të një marrëdhënieje, shumica e njerëzve tregojnë versionin e tyre më të mirë. Por karakteri bëhet më i dukshëm kur shfaqen mosmarrëveshjet.
A dëgjon kur ti flet?
A mund të kërkojë falje?
A merr përgjegjësi për gabimet?
A respekton një “jo”?
A përpiqet të zgjidhë konfliktin apo të të ndëshkojë emocionalisht?
Sipas qasjes së John Gottman, marrëdhëniet e shëndetshme nuk karakterizohen nga mungesa e konflikteve. Dallimi qëndron në mënyrën se si çifti i menaxhon ato: me respekt, komunikim dhe përpjekje për të riparuar dëmin emocional. Kjo është arsyeja pse një partner i mirë nuk është domosdoshmërisht ai me të cilin nuk ziheni kurrë. Është ai me të cilin mund të mos bini dakord pa humbur respektin për njëri-tjetrin.
Në fund, partneri i duhur nuk është domosdoshmërisht ai që të emocionon më shumë
Psikologjia e marrëdhënieve na sugjeron të bëjmë një dallim të rëndësishëm: intensiteti nuk është gjithmonë intimitet dhe kimia nuk është gjithmonë përputhshmëri.
Studimet mbi stilin e lidhjes kanë treguar se njerëzit mund të tërhiqen nga modele që janë të njohura për ta, edhe kur ato nuk janë domosdoshmërisht më të shëndetshmet. Nga ana tjetër, kërkimet mbi sigurinë në marrëdhënie tregojnë rëndësinë e një partneri që ofron stabilitet, besim dhe siguri emocionale.
Prandaj, tre pyetjet kryesore mund të përmblidhen kështu:
A ndihem i/e sigurt dhe autentik/e pranë këtij personi?
A përputhen vlerat dhe projektet tona të rëndësishme të jetës?
A dimë të komunikojmë dhe të përballojmë konfliktin me respekt?
Nëse përgjigjja është “po”, atëherë marrëdhënia ka diçka më të rëndësishme se një fillim spektakolar: ka bazë për të zgjatur. Në fund të fundit, të zgjedhësh partnerin e duhur nuk është të gjesh dikë që të plotëson çdo boshllëk. Është të gjesh një person me të cilin mund të ndërtosh një marrëdhënie ku të dy mund të jeni vetvetja, të ndiheni të sigurt dhe të rriteni së bashku.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
