Jo, nuk është e vërtetë që sa më shumë vitamina të merrni, aq më mirë për shëndetin. Kjo është një nga keqkuptimet më të përhapura në lidhje me ushqyerjen dhe suplementet. Studimet bashkëkohore të mjekësisë dhe nutricionit, si dhe udhëzimet e organizatave ndërkombëtare shëndetësore, tregojnë qartë se vitaminat janë të domosdoshme për funksionimin normal të trupit, por ato kanë një “dozë optimale”, dhe tejkalimi i saj nuk sjell përfitime shtesë, madje mund të shkaktojë dëme.
Vitaminat janë substanca thelbësore që trupi i njeriut nuk i prodhon mjaftueshëm vetë, prandaj ato duhet të merren nga ushqimi. Megjithatë, nevoja ditore është e kufizuar dhe e përcaktuar shkencërisht. Kur një person merr sasi të mjaftueshme përmes një diete të ekuilibruar, organizmi i tij nuk përfiton nga doza shtesë. Përkundrazi, shumë studime tregojnë se “megadozat” e vitaminave nuk përmirësojnë shëndetin dhe në disa raste mund ta përkeqësojnë atë.
Një dallim i rëndësishëm që theksohet në literaturën shkencore është ai mes vitaminave të tretshme në yndyrë (A, D, E dhe K) dhe atyre të tretshme në ujë (B dhe C). Vitaminat e tretshme në ujë zakonisht eliminohen përmes urinës kur merren me tepricë, por kjo nuk do të thotë se janë plotësisht të padëmshme në doza shumë të larta. Për shembull, doza të larta të vitaminës B6 mund të shkaktojnë dëmtime nervore. Ndërkohë, vitaminat e tretshme në yndyrë janë më të rrezikshme në rast mbidozimi, sepse ato ruhen në mëlçi dhe indet dhjamore, duke u akumuluar me kalimin e kohës. Kjo mund të çojë në toksicitet serioz, si dëmtim të mëlçisë, kockave apo probleme me sistemin nervor.
Koncepti i “hipervitaminozës”, i dokumentuar mirë në mjekësi, i referohet pikërisht gjendjes kur vitaminat merren në sasi më të mëdha se sa i nevojitet trupit dhe fillojnë të shkaktojnë efekte toksike. Për shembull, teprica e vitaminës A mund të çojë në dhimbje koke, probleme me shikimin dhe dëmtim të mëlçisë, ndërsa vitamina D në sasi të larta mund të shkaktojë rritje të kalciumit në gjak dhe dëmtime të veshkave.
Organizata dhe studiues të fushës theksojnë se suplementet nuk janë të nevojshme për shumicën e njerëzve që ushqehen në mënyrë të ekuilibruar. Për më tepër, studime të shumta nuk kanë gjetur përfitime të qarta nga përdorimi i dozave të larta të vitaminave për parandalimin e sëmundjeve në popullatën e përgjithshme, dhe në disa raste kanë treguar rreziqe të mundshme për shëndetin.
Në përfundim, ideja se “sa më shumë vitamina, aq më mirë” nuk mbështetet nga shkenca moderne. Trupi ka nevojë për sasi të caktuara dhe të balancuara të vitaminave, dhe teprica jo vetëm që nuk sjell përfitime, por mund të krijojë efekte anësore dhe toksicitet. Prandaj, ekspertët rekomandojnë një dietë të larmishme dhe përdorimin e suplementeve vetëm kur ka mungesa të vërtetuara dhe nën këshillën e mjekut.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
