Ekzistojnë dashuri që ndryshojnë me kalimin e kohës, marrëdhënie që përfundojnë dhe njerëz që largohen, por lidhja mes nënës dhe fëmijës mbetet një nga marrëdhëniet më të fuqishme dhe më domethënëse në jetën njerëzore. Shpesh thuhet se askush nuk mund t’ju dojë si nëna juaj. Por çfarë e bën këtë lidhje kaq të veçantë dhe çfarë thotë psikologjia për të?

Dashuria e nënës nuk është vetëm një ndjenjë instinktive. Ajo ndërtohet përmes kujdesit të përditshëm, pranisë emocionale, mbrojtjes dhe mijëra ndërveprimeve të vogla që i japin fëmijës ndjesinë se nuk është vetëm. Që në muajt e parë të jetës, kjo marrëdhënie ndihmon në formimin e mënyrës se si individi e percepton veten, të tjerët dhe botën përreth.
Nëna është shpesh modeli i parë i sigurisë emocionale
Psikiatri dhe psikoanalisti britanik John Bowlby, themeluesi i teorisë së lidhjes emocionale (Attachment Theory), shpjegoi se fëmijët kanë një nevojë të lindur për të krijuar lidhje të qëndrueshme me kujdestarët e tyre. Sipas tij, prania e një figure të besueshme që i përgjigjet nevojave të fëmijës krijon një bazë të sigurt nga e cila ai mund të eksplorojë botën. Kur fëmija qan dhe dikush e qetëson, kur frikësohet dhe gjen ngushëllim, apo kur ka nevojë për afërsi dhe merr përkujdesje, ai fillon të ndërtojë një ndjenjë besimi. Këto përvoja të hershme mund të ndikojnë në mënyrën se si do të krijojë marrëdhënie edhe në moshën e rritur.
Dashuria e nënës krijon ndjenjën e të qenit i pranuar
Një nga nevojat më të rëndësishme emocionale të njeriut është të ndihet i pranuar. Në një marrëdhënie të shëndetshme prind-fëmijë, dashuria dhe kujdesi nuk duhet të varen vetëm nga rezultatet, sukseset apo sjellja e përsosur e fëmijës. Pediatri dhe psikoanalisti Donald Winnicott e zhvilloi konceptin e të ashtuquajturës “nënë mjaftueshëm e mirë”. Ai argumentonte se një prind nuk ka nevojë të jetë i përsosur për të mbështetur zhvillimin e shëndetshëm të fëmijës. Ajo që ka rëndësi është kujdesi i ndjeshëm, përshtatja ndaj nevojave të tij dhe aftësia për të krijuar një mjedis emocionalisht mbështetës. Kjo është një ide e rëndësishme: dashuria nuk matet me përsosmërinë, por me praninë, përkushtimin dhe gatishmërinë për të kuptuar tjetrin.
Nëna shpesh e kupton dhimbjen që nuk arrijmë ta shprehim
Një nga aspektet më të veçanta të marrëdhënies nënë-fëmijë është aftësia për të njohur ndryshimet emocionale të njëri-tjetrit. Një nënë që ka ndërtuar një marrëdhënie të afërt me fëmijën mund të vërejë një ndryshim në tonin e zërit, në sjellje apo në heshtjen e tij. Ndonjëherë, ajo mund të kuptojë se diçka nuk shkon edhe përpara se fëmija të gjejë fjalët për ta shpjeguar. Psikologia Mary Ainsworth, përmes kërkimeve të saj mbi lidhjen emocionale, theksoi rëndësinë e ndjeshmërisë së kujdestarit ndaj sinjaleve dhe nevojave të fëmijës. Kjo ndjeshmëri ndihmon në krijimin e një marrëdhënieje ku individi ndihet i dëgjuar dhe i kuptuar. Megjithatë, nuk është një aftësi ekskluzive e nënave: ajo mund të zhvillohet edhe te baballarët dhe figura të tjera kujdestare.
Edhe kur rritemi, kemi nevojë për dashurinë e nënës
Shpesh mendohet se nevoja për afërsi me prindërit zvogëlohet kur bëhemi të rritur. Në realitet, marrëdhënia thjesht ndryshon formë. Mund të jemi të pavarur, të kemi familjen tonë, karrierën dhe përgjegjësitë personale, por një telefonatë nga nëna, një pyetje e thjeshtë nëse kemi ngrënë apo një përqafim mund të na japë një ndjenjë të veçantë qetësie. Psikologjia e lidhjes emocionale shpjegon se nevoja për lidhje dhe mbështetje nuk zhduket me moshën. Ajo vazhdon të jetë pjesë e jetës sonë emocionale, megjithëse shprehet në mënyra të ndryshme. Pikërisht për këtë arsye, edhe në moshë madhore, shumë njerëz vazhdojnë ta përjetojnë praninë e nënës si një burim sigurie dhe përkatësie.
Jo çdo marrëdhënie me nënën është perfekte
Edhe pse shprehja “askush nuk do t’ju dojë si nëna juaj” mbart një domethënie të fortë emocionale, është e rëndësishme të kuptojmë se jo të gjithë njerëzit e përjetojnë këtë marrëdhënie në të njëjtën mënyrë. Disa kanë marrëdhënie shumë të afërta me nënat e tyre, ndërsa të tjerë mund të kenë përjetuar mungesë përkujdesjeje, konflikte, distancë emocionale apo edhe trauma. Psikologjia moderne thekson se lidhjet e sigurta mund të krijohen edhe me figura të tjera të rëndësishme, si babai, gjyshërit, prindërit birësues apo kujdestarët. Një studim i botuar në revistën Social Development, që analizoi lidhjen mes kujdesit prindëror dhe zhvillimit të fëmijës, gjeti lidhje pozitive mes cilësisë së lidhjes emocionale dhe disa rezultateve të zhvillimit psikologjik. Kjo tregon se rëndësi ka cilësia e kujdesit dhe jo vetëm roli biologjik i personit.
Dashuria e nënës na mëson si të duam dhe të besojmë
Përvojat e hershme emocionale mund të ndikojnë në mënyrën se si sillemi në marrëdhëniet romantike, miqësore dhe familjare. Një fëmijë që rritet në një mjedis ku ndjen se emocionet e tij pranohen dhe nevojat e tij merren seriozisht, ka më shumë mundësi të zhvillojë besim te vetja dhe te të tjerët. Kjo nuk do të thotë se e ardhmja emocionale e një individi përcaktohet vetëm nga marrëdhënia me nënën. Përvojat e mëvonshme, marrëdhëniet e tjera dhe aftësia për të përpunuar përjetimet personale luajnë gjithashtu rol të rëndësishëm. Megjithatë, dashuria dhe kujdesi i përjetuar në fëmijëri mund të bëhen një model emocional që na shoqëron gjatë gjithë jetës.
Në fund, pse dashuria e nënës mbetet kaq e veçantë?
Ndoshta sepse është një nga marrëdhëniet e para përmes së cilës mësojmë çfarë do të thotë të jemi të mbrojtur, të përqafuar dhe të pranuar. Ajo lidhet me kujtimet e fëmijërisë, me ndjesinë e shtëpisë dhe me dëshirën për të pasur gjithmonë një vend ku mund të kthehemi. Por dashuria nuk duhet të matet me krahasime dhe as të idealizohet deri në atë pikë sa të mohohen marrëdhëniet e tjera të rëndësishme. Ndoshta nuk është e vërtetë se askush nuk mund t’ju dojë si nëna juaj, por është e vërtetë se lidhja me të, kur është e shëndetshme dhe e mbushur me përkujdesje, mund të lërë një gjurmë të pazëvendësueshme në historinë emocionale të njeriut. Sepse disa dashuri nuk na shoqërojnë vetëm gjatë jetës, por na mësojnë se si të duam, të besojmë dhe të ndihemi të sigurt.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.

