Ka momente në jetë kur e kuptojmë se diçka brenda nesh ka ndryshuar përgjithmonë. Mund të vazhdojmë të jetojmë në të njëjtën shtëpi, të bëjmë të njëjtën punë apo të mbajmë të njëjtat marrëdhënie, por ndjesia nuk është më e njëjtë. Jeta që dikur na përshtatej tani na duket e ngushtë.
Shpesh, reagimi ynë i parë është të këmbëngulim. Përpiqemi të rikthejmë atë që ka qenë, me shpresën se, nëse presim mjaftueshëm, gjithçka do të bëhet sërish si më parë. Por pas një krize të madhe, një humbjeje, ndarjeje apo traume, kthimi te “e vjetra” mund të mos jetë më i mundur. Jo sepse kemi dështuar, por sepse nuk jemi më të njëjtët njerëz. Këtu nis një nga sfidat më të vështira psikologjike: të pranojmë se ndryshimi nuk është gjithmonë diçka që duhet korrigjuar. Ndonjëherë duhet përqafuar.
Metamorfoza e fluturës është një metaforë e fuqishme për këtë proces. Vemja hyn në një fazë të errët, të shkëputur nga bota që njihte. Për një periudhë, ajo nuk është më ajo që ishte, por ende nuk është ajo që do të bëhet. Është një hapësirë e ndërmjetme, ku identiteti i vjetër nuk funksionon më dhe i riu nuk ka marrë ende formë. Edhe pas krizave të mëdha njerëzore kalojmë nëpër një fazë të tillë. Mund të ndihemi të humbur, të pasigurt apo pa drejtim. Por kjo periudhë nuk është domosdoshmërisht bosh. Mund të jetë koha kur po formohet një version i ri i vetes.
Një krizë mund të na marrë diçka, por mund të na zhvillojë edhe aftësi që më parë nuk i njihnim tek vetja. Dikush që ka kaluar vështirësi të përsëritura mund të fitojë një qëndrueshmëri të jashtëzakonshme. Një person që ka përjetuar humbje mund të zhvillojë një vlerësim më të thellë për marrëdhëniet dhe për kohën. Dikush që është detyruar të nisë nga e para mund të zbulojë një autonomi që nuk e kishte përdorur kurrë më parë. Këto janë “krahët” tanë të rinj: aftësi që shpesh shfaqen vetëm pasi jeta na detyron të dalim nga forma e vjetër.
Problemi lind kur përpiqemi të jetojmë sikur asgjë nuk ka ndodhur. Të mbajmë fort pas vetes një identitet, marrëdhënie, rol apo mënyrë jetese që nuk na përfaqëson më mund të krijojë më shumë dhimbje sesa vetë ndryshimi. Të pranosh se diçka ka përfunduar nuk do të thotë ta zhvlerësosh atë. E kaluara mund të ketë qenë e rëndësishme dhe të ketë pasur një kuptim të thellë në jetën tonë. Por fakti që diçka na ka shërbyer dikur nuk do të thotë se duhet të na shërbejë përgjithmonë. Në këtë kuptim, të lëshosh nuk është të dorëzohesh. Është të pranosh realitetin e ri.
Psikologjikisht, kjo kërkon një lloj zie: duhet të vajtojmë jo vetëm atë që kemi humbur, por edhe versionin e vetes që nuk ekziston më. Dhe kjo mund të jetë e dhimbshme. Por pikërisht duke i dhënë hapësirë kësaj humbjeje, krijojmë mundësinë për t’u rindërtuar.
Ndoshta pyetja më e dobishme nuk është: “Si mund ta bëj jetën time të kthehet si më parë?”, por: “Kush jam tani dhe çfarë lloj jete i përshtatet këtij versioni timin?” Sepse jo çdo fund kërkon rikthim. Disa funde kërkojnë një fillim tjetër.
Flutura nuk përpiqet të bëhet sërish vemje. Ajo nuk e mohon atë që ka qenë; thjesht nuk jeton më sipas kufijve të saj. Edhe ne mund të mësojmë të bëjmë të njëjtën gjë. Ka momente kur rritja nuk kërkon më shumë këmbëngulje, por guximin për të pranuar se forma e vjetër e jetës ka përfunduar. Ndonjëherë, ajo që na duket si fund është thjesht momenti kur kuptojmë se kemi krahë.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
