Mendimet negative, që të pengojnë jetën, mund të tingëllojnë çuditërisht të arsyeshme. “Po sikur të dështoj?” “Po sikur njerëzit të më gjykojnë?” Këto mendime penguese mund të duken sikur po të ndihmojnë të shmangësh gabimet, por ato gjithashtu mund të të mbajnë të bllokuar në mendime të tepërta, duke të shkaktuar ankth.
Pjesa delikate është se mund të mos e kuptosh as sa shumë po ndikojnë këto mendime në zgjedhjet e tua derisa të shikosh prapa dhe të shohësh se çfarë ke shtyrë për më vonë.
Të menduarit e tepërt maskohet si planifikim ose të qenit i kujdesshëm. Një grusht mendimesh të përsëritura mund të na pengojnë të marrim vendime të dobishme. Në momentin që i njeh këto mendime, ato humbasin pushtetin mbi ty. Ne e imagjinojmë të menduarit e tepërt si një mendje tepër aktive të mbushur me skenarë të rastit më të keq. Ndonjëherë ky është rasti. Por shumë shpesh të menduarit e tepërt vesh një maskë shumë më miqësore. Po, të menduarit e tepërt shpesh paraqitet si një veprim i kujdesshëm, i përgjegjshëm dhe si një përpjekje për të marrë vendimin “e duhur”. Konsideroni se sa nga këto mendime ju duken të njohura? Lexojini dhe numëroni me zë të lartë se sa nga këto mendime ju mbingarkojnë ndonjëherë dhe ju kanë ndikuar, duke ju bërë të humbisni mundësi të vlefshme.
“Po sikur të dështoj?”
“Nuk jam gati.”
“Po sikur njerëzit të më gjykojnë?”
“Duhet të jem 100 për qind i sigurt.”
“Po sikur t’i zhgënjej?”
“Po sikur t’i zhgënjej?”
“Po sikur të pendohem për këtë?”
“Po sikur të ketë një alternativë më të mirë?”
“A duhet të mendoj pak më gjatë për këtë?”
Pra, përpara se të biesh në këto mendime, sipas Dr. Jeffrey Bernstein, trajner prindërish dhe psikolog i njohur në nivel kombëtar, “duhet të hyjmë në jetë me instinktin tonë të parë dhe të jemi impulsivë. Mendimet e mësipërme nuk janë “të këqija”. Të gjitha kanë vlerë në kontekstin e duhur. Problemi lind kur ato bëhen shtigje njohëse të paracaktuara dhe jo vizitorë të rastit në mendjen tuaj”.
Kurthi i sigurisë së rreme
Shumë njerëz në mënyrë të pavetëdijshme besojnë se nëse mendojnë mjaftueshëm gjatë, përgatiten mjaftueshëm ose analizojnë mjaftueshëm, mund të eliminojnë pasigurinë. Megjithatë, të gjithë e dimë se jeta nuk ofron garanci. Asnjë sasi mendimi nuk mund të garantojë një rezultat të përsosur, miratim universal ose vendimmarrje pa gabime, thotë Dr. Bernstein. “Në fakt, bazuar në 35 vjet përvojë si psikolog, kam parë përmes syve të klientëve të mi se kërkimi për siguri çon në vonesa në vendime, humbje mundësish dhe bllokim shumë kohë pasi është koha për të ecur përpara”.
Kostoja e të menduarit shumë
Kthehu te lista e mendimeve që të dhashë dhe mbaje mend këtë: “Çdo mendim i përsëritur për të menduar shumë mbart një çmim të fshehur. Po flasim për pasoja të mëdha emocionale/sjelljeje për mendimet e tua që ndryshojnë vazhdimisht. “Po sikur të dështoj?” mund të të ndalojë të provosh. “Po sikur të më gjykojnë njerëzit?” të mban të heshtur. Dhe “Po sikur të zhgënjej dikë?” mund të të bëjë të biesh në grackë duke të të bëjë të duash njerëzit. Me kalimin e kohës, këto mendime – nëse i lejon – do të ta vjedhin jetën. Lajmi i mirë është se një nga strategjitë që diskutoj në librin tim, “Çlirimi i fëmijës suaj nga mendimet e tepërta”, i cili vlen për të gjitha moshat, është të mësuarit për të vënë re mendimet në vend që t’u bindemi atyre automatikisht. Pra, në vend që të debatoni me një mendim të rëndë, negativ dhe të mbushur me ankth , përpiquni ta etiketoni. Mund të thoni: “Ja ku shkon mendimi im ‘Po sikur të dështoj?’.” Ose, “Ja ku është mendimi im ‘Duhet të jem 100 për qind i sigurt’.” Kjo krijon një distancë të çmuar midis jush dhe këtyre lloj mendimesh. Më e rëndësishmja, ju ndaloni së trajtuari çdo mendim si një komandë dhe filloni ta shihni atë si një aktivitet mendor që mund ta meritojë ose jo vëmendjen tuaj të vërtetë”, citon Bernstein.
“Qëllimi nuk është të eliminohen mendimet ankthuese. Është t’i dallosh ato më shpejt. Sepse në momentin që kap një mendim që të bën të mendosh shumë, ai fillon të lirohet.
Si të rivendosni mendimin negativ?
Rivendosja e mendimit negativ fillon me vërejtjen e mendimit në vend që ta besosh menjëherë. Kur e kap veten duke menduar, “Po sikur të dështoj?” ose “Nuk jam gati”, jepini mendimit një emër dhe krijoni një distancë prej tij. Pyetni nëse është me të vërtetë i dobishëm apo thjesht ju mban të bllokuar. Nuk keni pse ta detyroni veten të mendoni pozitivisht; thjesht duhet të ndaloni së lejuari çdo mendim anksioz të marrë vendimin për ju.
A janë normale mendimet negative?
Po, mendimet negative janë normale. Të gjithë i kanë ato herë pas here, veçanërisht gjatë situatave stresuese ose të pasigurta. Mendime të tilla si “Po sikur të dështoj?” ose “Po sikur diçka të shkojë keq?” bëhen më shqetësuese kur ndodhin vazhdimisht, nxisin ankthin ose fillojnë të ndikojnë në zgjedhjet dhe jetën tuaj të përditshme. Të kesh një mendim negativ nuk do të thotë që duhet ta besosh ose të veprosh sipas tij.
Pse truri im gjen gjithmonë diçka për t’u shqetësuar?
Truri juaj mund të jetë paksa tepër i mirë në identifikimin e problemeve. Kur jeni të stresuar, të pasigurt ose të mësuar të shqetësoheni, ai mund të vazhdojë të kalojë nga një shqetësim në tjetrin, edhe kur në të vërtetë asgjë nuk është në rregull. Një shqetësim merr përgjigje dhe një tjetër e zëvendëson atë. Kjo nuk do të thotë se diçka e keqe do të ndodhë së shpejti. Ndonjëherë, mendja juaj thjesht ka fituar zakonin të kërkojë gjënë tjetër për të rregulluar.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
