Mendimet tona luajnë një rol thelbësor në mënyrën si ndiejmë, sillemi dhe marrim vendime. Sipas psikologjisë kognitive, përjetimi i realitetit nuk përcaktohet vetëm nga ngjarjet, por nga interpretimi që ne u bëjmë atyre.
Në këtë kontekst, mendimet negative janë një përvojë e zakonshme njerëzore. Ato nuk mund të shmangen plotësisht, por mënyra se si ne reagojmë ndaj tyre përcakton ndikimin që ato kanë në jetën tonë.
Problemi me luftimin e mendimeve negative
Studimet psikologjike tregojnë se përpjekja për t’i shtypur apo eliminuar mendimet negative shpesh prodhon efekt të kundërt, i njohur si “efekti rikthyes”. Sa më shumë përpiqemi t’i largojmë, aq më shumë ato bëhen të pranishme dhe më intensive. Kjo ndodh sepse vëmendja jonë vazhdon të jetë e përqendruar pikërisht tek ato mendime që duam të shmangim.
Metafora pedagogjike: “mysafiri i paftuar”
Për ta kuptuar këtë fenomen më lehtë, mund të përdorim një metaforë:
Jeta mund të shihet si një festë, ndërsa gjërat dhe njerëzit e rëndësishëm për ne janë mysafirët e ftuar.
Mendimet negative, nga ana tjetër, janë si një mysafir i paftuar – një person që nuk e duam dhe që megjithatë shfaqet papritur.
Dy mënyra reagimi
1.Rezistenca dhe konflikti
Nëse përpiqemi ta largojmë këtë “mysafir”:
përfshihemi në një konflikt të panevojshëm
shpenzojmë energji emocionale
humbasim fokusin nga gjërat e rëndësishme
Rezultati është rritja e ndikimit të mendimeve negative.
2.Pranimi dhe ridrejtimi i vëmendjes
Nëse e pranojmë praninë e tij, pa u fokusuar tek ai:
shmangim konfliktin e brendshëm
ruajmë energjinë tonë psikologjike
vazhdojmë të përqendrohemi në vlerat dhe qëllimet tona
Kjo qasje zvogëlon ndjeshëm ndikimin e mendimeve negative.
Shembull praktik nga jeta e përditshme
Imagjinoni një situatë ku takoni një person në rrugë që sillet në mënyrë agresive, përdor gjuhë të papërshtatshme dhe është nën ndikimin e alkoolit apo substancave.
Në një situatë të tillë:
nuk ndaleni për debat
nuk përpiqeni ta bindni apo ta ndryshoni
nuk përfshiheni emocionalisht
Ju thjesht vazhdoni rrugën tuaj.
E njëjta logjikë vlen edhe për mendimet negative:
jo çdo mendim meriton reagim apo analizë.
Qasja shkencore
Metoda të bazuara në evidencë, si:
Mindfulness (ndërgjegjësimi i momentit) dhe Acceptance and Commitment Therapy (ACT)
theksojnë se pranimi i mendimeve pa gjykim dhe fokusimi i vetëdijshëm në vlera personale ndihmon në reduktimin e stresit dhe rritjen e mirëqenies psikologjike.
Në përfundim, mendimet negative nuk janë fakte dhe as udhëzues të besueshëm. Ato janë thjesht produkte të mendjes që vijnë dhe largohen. Ajo që ka rëndësi është:
ku e drejtojmë vëmendjen tonë
si reagojmë ndaj përvojave të brendshme
Mesazhi kryesor
Mos lejoni që mendimet negative të marrin kontrollin mbi kohën dhe energjinë tuaj.
Fokusohuni në:
njerëzit që kanë rëndësi për ju
aktivitetet që ju japin kuptim
qëllimet dhe vlerat personale
Sepse aty ku shkon vëmendja juaj, formohet edhe jeta juaj.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
