Në vitet e fundit, termi “nepo baby” është bërë shumë i përdorur në rrjete sociale. Ai i referohet fëmijëve të personave të famshëm ose me ndikim, të cilët arrijnë sukses më lehtë në fusha si filmi, muzika, moda apo media.
Shembujt janë të thjeshtë për t’u kuptuar: një aktore e re që fillon karrierën në Hollywood sepse prindi i saj është aktor i njohur, ose një modele që merr ftesa nga markat e mëdha sepse familja e saj ka lidhje në industrinë e modës. Por pyetja e vërtetë nuk është “a është e drejtë apo jo, por: Pse ky fenomen shkakton kaq shumë reagim emocional te njerëzit?
Shumë njerëz mendojnë se në jetë duhet të vlejë parimi:
“Nëse punon fort, arrin sukses.” Ky është ideali i meritokracisë. Por në realitet, njerëzit shohin se:
disa fillojnë me kontakte,
disa kanë emër të njohur familjar,
disa kanë akses në mundësi që të tjerët nuk i kanë.
Kjo krijon një ndjenjë të fortë padrejtësie.
Shembull i thjeshtë
Nëse dy persona duan të bëhen aktorë. Njëri ka kontakte në industri. Tjetri fillon nga zero. Edhe nëse të dy janë të talentuar, rruga e tyre nuk është e njëjtë. Kjo është arsyeja pse termi “nepo baby” shpesh përdoret me irritim ose ironi.
Një gabim i zakonshëm është mendimi se privilegji është vetëm “lidhje”.
Në psikologji dhe sociologji, privilegji është shumë më i gjerë. Një fëmijë i rritur në një familje të njohur shpesh ka:
-vetëbesim më të lartë për të hyrë në industri të vështira
-njohje me mënyrën si funksionon “sistemi”
-njerëz që e prezantojnë me mundësi
-më pak frikë nga dështimi financiar
Këto nuk duken, por kanë ndikim shumë të madh. Pra, nuk është vetëm “i njoh prindërit”, por një paketë e tërë mundësish të padukshme.
Nga ana klinike, ky pozicion nuk është gjithmonë i lehtë dhe për “nepo baby” .
Shumë individë që rriten me prindër të famshëm kanë mendime të tipit si:
“Nuk e kam merituar”
“Po më pranojnë vetëm për emrin e familjes”
“Nuk jam realisht i/e aftë”
Kjo gjë krijon stres të brendshëm dhe pasiguri.
Kur familja është e njohur, çdo gabim shihet më shumë nga publiku. Dhe kjo mund të sjellë tek këto subjekte shpesh
ankth performance, frikë nga kritika apo
perfeksionizëm të tepruar.
A zemërohet publiku për këtë dhe pse?
Nga ana tjetër, njerëzit jashtë këtij rrethi shpesh ndihen të përjashtuar kur shohin dikë që:
-merr role të rëndësishme shpejt,
-ka akses në industri të vështira,
-bëhet i famshëm në moshë të re.
Shpesh reagimi emocional i kësaj “shtrese tjetër” është:
-frustrim
-krahasim dhe
-ndjesi “nuk është e drejtë”.
Sidomos në rrjetet sociale, ku njerëzit krahasojnë jetën e tyre me të tjerët çdo ditë.
Por mos harrojmë që jo çdo “nepo baby” është pa talent .
Një pjesë e rëndësishme që shpesh harrohet është pikërisht kjo;
Privilegji mund të të hapë derën, por nuk të mban aty gjatë nëse nuk ke aftësi. Ka individë që e përdorin aksesin si fillim, por më pas ndërtojnë karrierë reale me punë. Dhe ka të tjerë që nuk arrijnë të qëndrojnë në industri. Pra realiteti nuk është bardh e zi.
Çfarë na tregon ky fenomen për shoqërinë?
“Nepo baby” nuk janë thjesht një trend interneti. Ata na tregojnë tre gjëra të rëndësishme:
1.Suksesi nuk është gjithmonë i barabartë në nisje.
Jo të gjithë fillojnë nga e njëjta pikë.
2.Njerëzit kanë nevojë për drejtësi
Kur sistemi duket i padrejtë, lind reagim emocional.
3.Identiteti i suksesit është i ndërlikuar
Suksesi nuk varet vetëm nga talenti, por edhe nga mundësitë.
Pra në përfundim: Fenomeni “nepo baby” nuk është thjesht një etiketë për të gjykuar dikë.
Ai është një pasqyrë e mënyrës si funksionon shoqëria:
-kush ka akses,
-kush ka mundësi,
-dhe si e interpretojmë ne suksesin e të tjerëve.
Në fund, kjo temë nuk ka një përgjigje të thjeshtë morale. Ajo kërkon një kuptim më të thellë të mënyrës si ndërthuren familja, shoqëria dhe psikologjia individuale në ndërtimin e suksesit.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
