Ankthi dhe depresioni po rriten kaq shpejt sepse po jetojmë në një epokë ku njeriu është më i mbingarkuar psikologjikisht se kurrë më parë. Nuk është vetëm çështje “dobësie personale” apo “problemi kimik në tru”. Është një kombinim i fortë mes mënyrës si jetojmë, si punojmë, si lidhemi me njëri-tjetrin dhe si funksionon shoqëria moderne.
Nga vetë të dhënat që ka sjellë studimi i The Lancet, duket qartë se problemet mendore nuk po rriten rastësisht. Ka disa arsye të mëdha pas këtij fenomeni:
1.Njeriu modern jeton në stres kronik – Pasiguria ekonomike, çmimet, puna pa stabilitet, ritmi i shpejtë i jetës dhe frika për të ardhmen e mbajnë sistemin nervor vazhdimisht “në alarm”. Trupi i njeriut nuk është ndërtuar për tension të pandërprerë.
2.Izolimi emocional po rritet – Kemi më shumë lidhje virtuale, por më pak marrëdhënie reale. Shumë njerëz flasin gjithë ditën online, por ndihen të vetmuar. Vetmia sot konsiderohet nga shumë studiues po aq e dëmshme sa pirja e duhanit apo obeziteti.
3.Rrjetet sociale ushqejnë ankthin – Krahasimi i vazhdueshëm me “jetët perfekte” të të tjerëve krijon ndjenjë pamjaftueshmërie. Të rinjtë sidomos rriten nën presionin për të qenë gjithmonë të bukur, të suksesshëm, të pëlqyer dhe “interesantë”.
4.Pandemia la plagë të thella psikologjike – Izolimi, humbjet, frika dhe pasiguria gjatë COVID-19 e përkeqësuan ndjeshëm situatën. Studimi tregon se depresioni nuk është rikthyer më në nivelet para pandemisë.
5.Të rinjtë po përballen shumë herët me presione të rënda – Fakti që kulmi i rasteve po zhvendoset tek mosha 15–19 vjeç është shumë domethënës. Kjo është mosha kur formohet identiteti emocional dhe social. Sot adoleshentët përballen me: presion akademik, ankth për të ardhmen, bullizëm online, ekspozim të vazhdueshëm ndaj krizave dhe lajmeve negative, mungesë sigurie emocionale. Shoqëria është bërë më individualiste. Dikur njerëzit kishin komunitet, familje të zgjeruar, fqinjësi dhe më shumë mbështetje njerëzore. Sot shumë jetojnë emocionalisht të shkëputur.
6.Traumat dhe dhimbjet emocionale të pashëruara – Ankthi dhe depresioni shpesh janë reagim ndaj plagëve të hershme emocionale si: mungesë dashurie, refuzim, dhunë, neglizhencë, abuzim apo pasiguri. Shumë njerëz funksionojnë për vite të tëra duke mbajtur brenda stres dhe dhimbje të pashprehura.
7.Jetesa moderne e lodh trurin – Informacion pa fund, lajme negative, njoftime, ritëm i shpejtë, mungesë gjumi dhe ekranet e vazhdueshme e mbajnë trurin në gjendje mbingarkese. Paradoksi është se, ndërkohë që problemet po shtohen, shumica e vendeve shpenzojnë shumë pak për shëndetin mendor. Sipas World Health Organization, mesatarisht më pak se 2% e buxhetit shëndetësor shkon për këtë fushë. Në thelb, ankthi dhe depresioni po rriten sepse shumë njerëz sot: jetojnë pasiguri, pa pushim të vërtetë, pa lidhje të thella njerëzore dhe nën presion të vazhdueshëm emocional.
Kjo nuk është vetëm krizë individuale. Është një krizë mënyre jetese dhe shoqërie.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
