Dy herë në vit, një pjesë e madhe e Hemisferës Veriore ndryshon orët e saj për të shfrytëzuar më mirë orët e ditës. Ideja është e lashtë, e propozuar për herë të parë nga Benjamin Franklin në vitin 1784 me qëllim uljen e konsumit të qirinjve dhe llambave me vaj.
Pavarësisht kësaj, ndryshimi i orës nuk u standardizua deri në vitin 1974 në shumicën e vendeve perëndimore. Në Spanjë, ky ndryshim i orës u rregullua në vitin 2002 me Dekret Mbretëror, dhe megjithëse në parim duhet të rinovohet çdo pesë vjet, Bashkimi Evropian i ka dhënë kësaj praktike një kohëzgjatje të pacaktuar. Edhe pse disa ekspertë vënë në dyshim efektivitetin e ndërrimit të orës, ky zakon është aq i rrënjosur në jetën tonë sa është e vështirë ta braktisim thjesht. Megjithatë, a e dimë se si ndikon ndryshimi i orës në trupin tonë? Në këtë artikull, do t’ju tregojmë se çfarë thotë shkenca për të.
Si ndikon ndryshimi i orës në trupin tonë?
Sipas ekspertëve, trupat tanë nuk përshtaten shumë mirë me ndryshimet e kohës. Kur “humbasim” ose “fitonim” një orë, ritmi ynë cirkadian ndërpritet, gjë që mund të çojë në një numër efektesh negative. Këto ndryshime në ritmin cirkadian ndodhin kryesisht kur udhëtojmë në një zonë tjetër kohore, por mund ta konsiderojmë një ndryshim të kohës si ekuivalentin e zhvendosjes së një zone kohore në lindje (në rastin e avancimit të orëve) ose në perëndim (në rastin e kthimit të tyre prapa). Megjithatë, është zbuluar se ritmi ynë cirkadian çrregullohet edhe nga faktorë të tjerë, siç është të shkosh në shtrat vonë gjatë fundjavave ose mungesa e një cikli të rregullt gjumi. Prandaj, megjithëse efekti i ndërrimit të orës me një orë mund të jetë i dukshëm, nuk është një problem i izoluar. Disa nga pasojat më të habitshme të ndryshimit të orës në trupin tonë janë si më poshtë:
1- Probabilitet më i lartë i aksidenteve rrugore – Një nga studimet më të habitshme në lidhje me kohën e kursimit të verës u krye në vitin 1999 nga Universiteti Johns Hopkins në Stanford. Ai zbuloi se gjasat për të pasur një aksident trafiku rriteshin me 5% të hënën pas ndryshimit të orës. Më vonë, një studim tjetër i financuar nga Universiteti i Kolorados zbuloi se rezultatet ishin edhe më alarmante, me një rritje deri në 17% . Edhe pse koha e ditës mund të duket e palidhur me aksidentet, të dhënat nuk gënjejnë. Por pse po ndodh kjo rritje? Rritja e aksidenteve rrugore pas një ndryshimi të orës mund të shpjegohet nga një hormon i quajtur melatoninë. Përgjegjës për rregullimin e cikleve të gjumit, është një nga faktorët kryesorë që na bën të ndihemi vigjilentë në mëngjes. Prandaj, nëse ka një ndryshim të papritur në modelet tona të gjumit, do të ndihemi shumë më të lodhur dhe më pak të vëmendshëm gjatë ditës.
2- Rritje e numrit të sulmeve në zemër – Në mënyrë të ngjashme, një studim i vitit 2012 nga Universiteti i Alabamës sugjeroi që numri i sulmeve në zemër u rrit në tre ditët pas ndryshimit të orës . Studime të tjera tregojnë gjithashtu një rritje të vogël të numrit të goditjeve në tru. Çfarë i shkakton këto dy fenomene? Me sa duket, humbja e një ore gjumë shkakton të gjitha llojet e problemeve në trupin tonë: nivele të rritura të kortizolit , një sistem imunitar të dobësuar dhe një ndjenjë të pakësimit të energjisë. Ndërsa këto probleme nuk janë të rrezikshme për popullatën e përgjithshme, tek dikush me një rrezik paraprak për të pësuar një atak, ato mund të shkaktojnë një atak në zemër ose goditje në tru.
3- Numër më i lartë i rasteve të depresionit – Së fundmi, disa studime tregojnë se ndryshimi i orës mund të lidhet me çrregullimin afektiv sezonal ÇAS). Ky çrregullim lidhet me mungesën e ekspozimit ndaj rrezeve të diellit, gjë që mund të ndikojë si në shëndetin tonë fizik ashtu edhe në atë mendor. Kur ndryshojnë orët, mund të ndryshojë edhe sasia e kohës që kalojmë të ekspozuar ndaj rrezeve të diellit. Për më tepër, efektet e këtij ndryshimi të orës shpesh ngatërrohen me ato të rritjes së temperaturave. Sidoqoftë, është një ndryshim me të cilin duhet të përshtatemi.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
