Stoicizmi shërben si një busull e vyer për të lundruar në ujërat e turbullta të lodhjes nga empatia, duke na ofruar një strukturë mendore që na lejon të kujdesemi për të tjerët pa u asgjësuar emocionalisht. Lodhja e ndjeshmërisë shpesh nuk troket me zhurmë; ajo vjen si një shterim gradual i hapësirës emocionale, një kosto e fshehur e kujdesit të thellë ku sistemi ynë nervor mbingarkohet nga dhimbja e botës dhe njerëzve që na rrethojnë.
Shpesh, problemi nuk qëndron te fakti se ne interesohemi shumë, por te mungesa e një strukture për këtë kujdes, gjë që na çon drejt asaj që psikologët e quajnë lodhje nga dhembshuria ose shqetësim empatik. Në këtë pikë, stoicizmi ndërhyn jo si një mjet për të ngrirë ndjenjat tona, por si një disiplinë e lashtë që na mëson t’i qeverisim ato. Seneka argumentonte se arsyeja kërkon t’u japë qetësi emocioneve, jo t’i zhdukë ato. Ky koncept, i njohur si apatia stoike, nuk nënkupton indiferencë, por një gjendje qetësie brenda ndjenjës, ku ne qëndrojmë të ankoruar në qëllimin dhe paqen tonë ndërkohë që jemi të pranishëm për të tjerët.
Shkenca moderne e mbështet këtë intuitë stoike përmes neuroshkencës, duke treguar se ndërsa empatia e pastër afektive mund të na çojë drejt vuajtjes paralele dhe rraskapitjes, empatia kognitive – e cila përfshin korteksin prefrontal – na lejon të kuptojmë vuajtjen e tjetrit pa u gëlltitur prej saj. Kjo përputhet me atë që stoikët e quanin “disiplina e miratimit”, e cila është pauza reflektuese midis marrjes së një informacioni emocional dhe vendimit për t’i dhënë atij fuqi mbi qetësinë tonë shpirtërore. Duke praktikuar këtë pauzë të qëllimshme, ne transformojmë reagimin tonë nga një dëshirë impulsive për të “shpëtuar” këdo në një dhembshuri të synuar dhe produktive. Stoicizmi na mëson të rivizatojmë rrjetin tonë të shqetësimit, duke bërë dallimin e qartë midis asaj që mund të kontrollojmë dhe asaj që mbetet përtej fuqisë sonë. Në këtë mënyrë, ne mund të veprojmë me forcë aty ku mundemi dhe të pranojmë me mirësjellje atë që nuk e ndryshojmë dot. Kufijtë që vendosim nuk janë mure izolimi, por parmakë mbrojtës që e pengojnë dashurinë dhe kujdesin të devijojnë drejt shterimit, duke na kujtuar se roli ynë është të dëshmojmë dhe të ndihmojmë, pa e bërë dhimbjen e tjetrit një burg për veten tonë.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
