Vetmia është diçka që shumica prej nesh do ta përjetojnë në një moment të caktuar. Është një emocion normal, jo një e metë karakteri. Por është gjithashtu diçka që mund të ndikojë në heshtje në mënyrën se si mendojmë dhe kujtojmë, dhe studiuesit kanë debatuar prej kohësh nëse mund të rrisë rrezikun e demencës.
Një studim i ri, i botuar në revistën “Aging and Mental Health”, sugjeron se pamja është më e ndërlikuar nga sa e kanë lejuar të dyja palët e atij debati. Së pari, ia vlen të sqarojmë se çfarë është në të vërtetë demenca. Nuk është një diagnozë e vetme, por një term gjithëpërfshirës që mbulon një gamë gjendjesh – më e njohura është sëmundja e Alzheimerit – që shkaktojnë humbje të kujtesës, konfuzion, vështirësi me gjuhën dhe një humbje graduale të pavarësisë.
Rënia njohëse, që do të thotë një ngadalësim ose dobësim i përgjithshëm i funksionit mendor, nuk është e njëjta gjë. Të dy termat shpesh përdoren në mënyrë të ndërsjellë, por nuk duhet të jenë: ju mund të përjetoni rënie njohëse pa zhvilluar kurrë demencë. Ne nuk e kuptojmë plotësisht se çfarë e shkakton sëmundjen e Alzheimerit. Ne e dimë që një stil jetese i shëndetshëm ul rrezikun , por kjo nuk është garanci. Shumë njerëz që kanë bërë gjithçka siç duhet, e zhvillojnë atë. Sëmundja formohet nga gjenetika, plakja dhe faktorët biologjikë që ne ende po përpiqemi t’i kuptojmë.
Studimi i ri ndoqi pak më shumë se 10,000 të rritur të moshës midis 65 dhe 94 vjeç për gjashtë vjet. Të gjithë ishin në gjendje të mirë shëndetësore në fillim, plotësisht të pavarur dhe pa demencë. Studiuesit monitoruan kujtesën e tyre gjatë asaj periudhe dhe pyetën nëse vetmia luante ndonjë rol në mënyrën se si ajo ndryshonte. Përgjigja ishte e nuancuar. Vetmia dukej se kontribuonte në vështirësitë e kujtesës – por nuk kishte prova që ajo çonte në vetë demencë. Ky është një dallim i rëndësishëm. Problemet e kujtesës dhe demenca nuk janë e njëjta gjë, dhe ngatërrimi i tyre shkakton alarm të panevojshëm. Ky dallim është thelbësor, dhe ndërsa studiuesit nuk i ngatërruan të dyja, kjo nuancë shpesh humbet në interpretim.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
