Në një kohë kur ushqyerja e shëndetshme shpesh shoqërohet me kufizime, dieta strikte dhe lista të gjata ushqimesh që duhen shmangur, çokollata e zezë na kujton se një stil jetese i shëndetshëm nuk duhet të jetë i mbushur vetëm me ndalime. Përkundrazi, ai mund të përfshijë edhe kënaqësi të vogla, për sa kohë që zgjedhjet tona janë të ekuilibruara.
Me shijen e saj intensive, aromën karakteristike dhe përmbajtjen e përbërësve bioaktivë të kakaos, çokollata e zezë është më shumë sesa një ëmbëlsirë për t’u shijuar pas një dite të lodhshme. Ajo përmban substanca që janë studiuar për ndikimin e tyre të mundshëm në shëndetin e zemrës, funksionin e enëve të gjakut dhe procese të tjera të organizmit. Por, a do të thotë kjo se duhet ta konsumojmë çdo ditë? Dhe çfarë e dallon atë nga çokollata e qumështit? Le t’i shqyrtojmë shtatë arsye pse çokollata e zezë mund të ketë vend në një ushqyerje të ekuilibruar.
1.Është burim i antioksidantëve natyrorë – Një nga veçoritë më të rëndësishme të kakaos është përmbajtja e flavanoleve, përbërës bimorë që bëjnë pjesë në grupin e polifenoleve. Flavanolët studiohen për aftësinë e tyre për të ndikuar në procese biologjike të lidhura me stresin oksidativ dhe funksionin e enëve të gjakut. Stresi oksidativ ndodh kur krijohet një çekuilibër midis molekulave reaktive dhe mekanizmave mbrojtës të organizmit. Çokollata e zezë, veçanërisht ajo me përqindje më të lartë kakaoje, mund të përmbajë më shumë flavanole sesa çokollata e qumështit. Megjithatë, sasia e tyre ndryshon sipas kokrrave të kakaos dhe mënyrës së përpunimit. Kjo është arsyeja pse përqindja e kakaos nuk duhet parë si një matës i përsosur i përmbajtjes së antioksidantëve, edhe pse mund të jetë një udhëzues i dobishëm gjatë zgjedhjes.
2.Mund të mbështesë shëndetin e zemrës – Zemra dhe enët e gjakut janë ndër fushat ku përfitimet e mundshme të kakaos janë studiuar më shumë. Flavanolët e kakaos mund të ndihmojnë në mbështetjen e funksionit të endotelit, shtresës së brendshme të enëve të gjakut. Një nga mekanizmat e propozuar lidhet me oksidin nitrik, një molekulë që ndihmon në relaksimin e enëve të gjakut dhe përmirësimin e qarkullimit. Një rishikim sistematik dhe meta-analizë e botuar në revistën The American Journal of Clinical Nutrition në vitin 2012 analizoi 42 studime të kontrolluara, me gjithsej 1 297 pjesëmarrës. Studiuesit raportuan përmirësime në disa tregues afatshkurtër, përfshirë funksionin e enëve të gjakut dhe ulje të vogla të presionit diastolik të gjakut. Megjithatë, cilësia e provave ishte nga e ulët në mesatare dhe nevojiten studime më të gjata për të përcaktuar efektet në shëndetin afatgjatë. Pra, çokollata e zezë mund të jetë pjesë e një ushqyerjeje të shëndetshme për zemrën, por nuk zëvendëson aktivitetin fizik, një dietë të ekuilibruar apo trajtimin e përshkruar nga mjeku.
3.Mund të ndihmojë në përmirësimin e humorit – Ka arsye pse një copë çokollatë mund të na duket veçanërisht e këndshme pas një dite stresuese. Përveç shijes dhe aromës, ngrënia e çokollatës mund të lidhet me kënaqësinë shqisore, kujtimet pozitive dhe ndjesinë e shpërblimit. Këto përvoja mund të ndikojnë përkohësisht në mënyrën se si ndihemi. Kakaoja përmban gjithashtu përbërës bioaktivë që janë studiuar për ndikimin e mundshëm në funksionin e trurit dhe humorin. Megjithatë, nuk ka prova të mjaftueshme për të thënë se çokollata e zezë trajton depresionin, ankthin apo çrregullime të tjera të shëndetit mendor. Ajo që mund të themi është se ushqimi nuk është vetëm çështje kalorish dhe vlerash ushqyese. Ai lidhet edhe me përvojën, kënaqësinë dhe mënyrën se si ndërtojmë marrëdhënien tonë me jetën e përditshme. Një copë çokollatë e shijuar me qetësi mund të jetë një kënaqësi e vogël, pa pasur nevojë t’i atribuojmë asaj efekte mjekësore.
4.Përmban minerale të rëndësishme për organizmin – Kakaoja është burim i disa mineraleve, ndër të cilat hekuri, magnezi, bakri, zinku dhe fosfori. Magnezi merr pjesë në funksionimin normal të muskujve dhe sistemit nervor, ndërsa hekuri është i nevojshëm për transportin e oksigjenit në organizëm. Bakri dhe zinku kontribuojnë në procese të ndryshme metabolike dhe në funksionimin normal të sistemit imunitar. Përmbajtja e këtyre mineraleve është një nga arsyet pse çokollata e zezë mund të ketë vlerë ushqyese përtej shijes së saj. Megjithatë, ajo nuk duhet konsideruar burimi kryesor i mineraleve. Ushqime si bishtajoret, arrat, farat, drithërat integrale, perimet dhe frutat duhet të mbeten pjesë e rëndësishme e një diete të larmishme.
5.Mund të kontribuojë në funksionin njohës, por provat janë ende në zhvillim – Kujtesa, përqendrimi dhe aftësia për të përpunuar informacionin janë veçanërisht të rëndësishme në një shoqëri ku ritmi i jetës dhe ngarkesa mendore janë gjithnjë e më të mëdha. Për këtë arsye, studiuesit kanë shqyrtuar nëse flavanolët e kakaos mund të ndikojnë në qarkullimin cerebral dhe në disa funksione njohëse. Rezultatet e studimeve janë premtuese në disa aspekte, por jo të njëtrajtshme. Ende nuk mund të pohohet se konsumimi i çokollatës së zezë përmirëson patjetër kujtesën apo parandalon rënien njohëse. Gjithsesi, është interesante që përbërësit e një ushqimi kaq të zakonshëm po studiohen për lidhjen e tyre me shëndetin e trurit. Për ruajtjen e funksioneve njohëse, rëndësi të madhe kanë gjithashtu gjumi cilësor, aktiviteti fizik, marrëdhëniet shoqërore dhe një ushqyerje e larmishme.
6.Mund të jetë pjesë e një marrëdhënieje më të shëndetshme me ushqimin – Një nga problemet e dietave tepër kufizuese është se mund ta kthejnë ushqimin në burim stresi dhe ndjenjash faji. Kur disa ushqime etiketohen si të ndaluara, dëshira për to mund të bëhet më e fortë te disa njerëz. Kjo nuk ndodh njësoj te të gjithë, por tregon se marrëdhënia me ushqimin ndikohet jo vetëm nga uria, por edhe nga emocionet, zakonet dhe bindjet tona. Një qasje më fleksibile ndaj ushqyerjes na ndihmon të kuptojmë se shëndeti nuk përcaktohet nga një ushqim i vetëm. Ai formohet nga modeli ynë i përgjithshëm i të ushqyerit, aktivitetit fizik, gjumit dhe zakoneve të përditshme. Në këtë kuptim, çokollata e zezë mund të përfshihet në një dietë të ekuilibruar pa u shndërruar as në një ushqim të ndaluar, as në një ushqim që duhet konsumuar patjetër për arsye shëndetësore. Të ushqehesh shëndetshëm nuk do të thotë të heqësh dorë nga çdo kënaqësi. Do të thotë të mësosh të zgjedhësh me vetëdije dhe masë.
7.Na kujton se shëndeti ndërtohet përmes ekuilibrit – Ndoshta arsyeja më e rëndësishme për të mos e demonizuar çokollatën e zezë është se ajo na ndihmon të shohim ushqyerjen në mënyrë më realiste. Nuk ekziston një ushqim i vetëm që garanton shëndetin dhe as një ushqim i vetëm që përcakton të gjithë cilësinë e dietës sonë. Edhe ushqimet me vlera ushqyese mund të bëhen problematike nëse konsumohen në sasi të tepërta. Çokollata e zezë përmban yndyrë, sheqer dhe shumë kalori në një sasi relativisht të vogël. Prandaj, moderimi mbetet i rëndësishëm. Për shumë të rritur, një porcion i vogël, rreth 10–20 gramë, mund të jetë një mënyrë praktike për ta shijuar pa e tepruar, megjithëse nevojat individuale ndryshojnë. Një çokollatë me rreth 70% ose më shumë kakao mund të jetë zgjedhje e arsyeshme për ata që dëshirojnë më pak sheqer dhe një shije më intensive, por duhet kontrolluar etiketa ushqyese. Vlen gjithashtu të dihet se disa produkte me përmbajtje të lartë kakaoje mund të përmbajnë kadmium ose plumb në sasi të ndryshme, në varësi të origjinës së kakaos dhe përpunimit. Prandaj, cilësia dhe burimi i produktit kanë rëndësi. Njerëzit që janë të ndjeshëm ndaj kafeinës, kanë probleme me refluksin ose duhet të kufizojnë disa përbërës sipas këshillës mjekësore, mund të kenë nevojë të përshtatin sasinë dhe kohën e konsumimit.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
