Familja është si një kopsht. Kur kujdeset me dashuri, mirëkuptim dhe përkushtim, ajo lulëzon. Çdo anëtar bëhet si një bimë që rritet në një mjedis të sigurt, ku rrënjët forcohen dhe degët shtrihen drejt dritës. Por, kur harmonia prishet, ky kopsht fillon të humbasë ngjyrat. Lulet nuk thahen brenda një dite, ato fillojnë të zbehen nga mungesa e ujit, e dritës dhe e kujdesit. Po kështu ndodh edhe me marrëdhëniet njerëzore.
Shpesh kërkojmë një fajtor kur familja përjeton kriza. Megjithatë, psikologjia na fton të shohim përtej fajit dhe të kuptojmë dinamikën e marrëdhënieve. Psikologu Murray Bowen, themelues i teorisë së sistemeve familjare, theksonte se familja funksionon si një sistem i ndërlidhur: kur një pjesë e tij lëndohet, ndikimi ndihet tek të gjithë. Askush nuk mbetet plotësisht i paprekur nga tensionet, heshtjet apo konfliktet që zgjasin.
Nga ana tjetër, Virginia Satir, një nga figurat më të rëndësishme të terapisë familjare, besonte se komunikimi është ajri që thith familja. Kur mungon komunikimi i sinqertë, fillojnë të ndërtohen mure të padukshme, keqkuptime dhe distanca emocionale. Shpesh nuk janë fjalët e ashpra ato që lëndojnë më shumë, por ato që nuk u thanë kurrë.
Është e lehtë të shohësh një familje nga jashtë dhe të mendosh se gjithçka është në rregull. Por çdo shtëpi mban histori që nuk duken. Ka njerëz që buzëqeshin ndërsa brenda tyre mbajnë lodhje, zhgënjim apo vetmi. Ka prindër që përpiqen të jenë të fortë edhe kur ndihen të pafuqishëm. Ka fëmijë që mësojnë të heshtin sepse nuk dinë si të shprehin dhimbjen. Jo çdo plagë është e dukshme.
Psikologu Carl Rogers na kujtonte se njeriu ka nevojë, mbi të gjitha, të ndihet i dëgjuar dhe i pranuar. Shumë konflikte nuk lindin sepse mungon dashuria, por sepse mungon ndjenja se dikush po na kupton. Kur njerëzit ndihen të padëgjuar, ata ose largohen emocionalisht, ose reagojnë me zemërim. Të dyja janë forma të së njëjtës dhimbje.
Ndoshta edhe ti, që po e lexon këtë, je përballur me situata që nuk arrin t’i shpjegosh. Ndoshta je pyetur pse një familje që dikur dukej e lumtur sot është mbushur me heshtje. Ose ndoshta je ai person që vazhdon të japë gjithçka, ndërsa ndien se askush nuk e vëren përpjekjen tënde.
E vërteta është se nuk kemi gjithmonë përgjigje për gjithçka. Jeta sjell ndryshime, humbje, lodhje, sfida ekonomike, zhgënjime dhe ngarkesa emocionale që ndikojnë në mënyrën se si lidhemi me njerëzit tanë më të afërt. Kjo nuk do të thotë se gjithçka ka marrë fund. Ashtu si një kopsht i lënë pas dore mund të rigjelbërohet me durim dhe kujdes, edhe marrëdhëniet familjare mund të rindërtohen kur ekziston vullneti për të dëgjuar, për të falur dhe për të ndryshuar.
Reflektimi më i rëndësishëm nuk është: “Kush e ka fajin?”, por: “Çfarë mund të bëj unë sot që ky kopsht të marrë përsëri jetë?” Ndonjëherë mjafton një bisedë e sinqertë. Ndonjëherë një kërkim faljeje. Ndonjëherë thjesht prania, pa gjykim.
Familja nuk është vendi ku gjithçka është perfekte. Është vendi ku njerëzit mësojnë, gabojnë, lëndohen, falin dhe rriten së bashku. Dhe, ashtu si çdo kopsht, ajo nuk ka nevojë për përsosmëri, por për kujdes të vazhdueshëm.
Nëse sot ndien se kopshti yt nuk po lulëzon, mos e humb shpresën. Edhe toka më e thatë mund të japë jetë kur dikush vendos të kujdeset për të. Ndoshta ndryshimi nuk fillon me të gjithë. Ndoshta fillon me një njeri. Dhe shumë herë, ai njeri mund të jesh ti.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
