“Sa ke në kartë?”; “Pse erdhi ky njoftim nga banka?”; “E bleva me paratë e mia, çfarë të duash.” Këto janë tre fjali që mund të shembin më shumë besim se një tradhti fizike. Sepse kjo quhet pabesi financiare — financial infidelity — dhe është një nga arsyet kryesore të divorcit sot.
Çfarë është saktësisht?
Psikologia klinike e përkufizon pabesinë financiare si fshehja ose gënjeshtra e qëllimshme ndaj partnerit për para. Nuk është vetëm të shpenzosh shumë. Është kur fsheh:
Shpenzime të mëdha – blerje, kredi, bixhoz
Të ardhura – punë dytësore, bonuse që nuk i thua
Hua dhe borxhe – kartë krediti e fshehur, kredi tek të afërmit
Llogari bankare të fshehta
Sipas një studimi të National Endowment for Financial Education në SHBA, 2 nga 5 çifte pranojnë se i kanë gënjyer njëri-tjetrit për para.
Pse e bëjnë njerëzit? Nuk është për paratë
Këtu është pjesa e komplikuar. Paratë janë vetëm maja e ajsbergut.
1.Turpi dhe frika nga gjykimi – “Po ia thashë që kam borxh, do të mendojë se jam dështak.” Shumë njerëz fshehin sepse kanë turp nga vendimet e tyre financiare.
2.Nevoja për kontroll dhe autonomi – Psikologu Dr. Scott Stanley shpjegon se për disa, paratë janë mënyra e fundit për të ndjerë kontroll në marrëdhënie. “Të paktën me këtë vendos unë.”
3.Modele nga fëmijëria – Nëse në shtëpi paratë ishin temë tabu ose shkak sherri, në moshë të rritur truri mëson: “Më mirë t’i fsheh”.
4.Varësi – Bixhozi, blerjet kompulsive, investimet me risk. Këtu pabesia financiare shpesh shkon bashkë me Çrregullimin e Blerjeve Kompulsive.
Pse dhemb kaq shumë?
Sepse godet 3 shtyllat e një marrëdhënieje: besimin, sigurisë dhe të ardhmes së përbashkët.
Terapistja e çifteve Dr. Sonya Britt tregon se partnerët e tradhtuar financiarisht përjetojnë të njëjtat simptoma si pas tradhtisë emocionale: tronditje, zemërim, ankth, humbje besimi. “Është sikur të zbulosh se ke jetuar me një të huaj” — thonë shumë. Dhe problemi rritet sepse paratë = e ardhmja. Një borxh i fshehur është një shtëpi që nuk do blihet kurrë. Një pension që nuk do ketë.
Si të dilni nga kjo?
Terapistët e çifteve sugjerojnë 3 hapa:
1.Transparencë totale – Uluni dhe hapni të gjitha faturat, borxhet, të ardhurat. Pa gjykim në fillim. Qëllimi është e vërteta, jo debati.
2.Kuptoni “pse-në” – Pyetja nuk është vetëm “sa ke shpenzuar?”. Pyetja është “çfarë po përpiqeshe të rregulloje me atë shpenzim?”. Ankth? Vetmi? Nevojë për dashuri?
3.Rregulla të reja financiare si çift – Cila shumë kërkon konsultim? Si do menaxhohen llogaritë? Terapia financiare për çifte është sot një profesion më vete. Siç thotë Dr. John Gottman: “Besimi ndërtohet me veprime të vogla çdo ditë. Një nga ato është të jesh i sinqertë edhe për 5 euro.”
Përfundimi
Të thuash “janë vetëm para” është si të thuash “është vetëm besim”. Pabesia financiare nuk është për kartën e kreditit. Është për mesazhin që dërgon: “Nuk të besoj mjaftueshëm për të qenë i/e vërtetë me ty.” Dhe kur besimi prishet, asnjë shumë parash nuk mund ta blejë përsëri.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
