Në një botë që nuk pushon kurrë së foluri, ku rrjetet sociale dhe ritmi i shpejtë i jetës na shtyjnë të ngremë zërin për t’u vënë re, kemi harruar një nga aktet më revolucionare të mirësjelljes njerëzore: heshtjen aktive. Shpesh e ngatërrojmë respektin me tolerancën pasive apo me një buzëqeshje kortezie, por psikologjia moderne sugjeron se shtylla vertikale e çdo marrëdhënieje të shëndetshme bazohet te një aftësi që po shkon drejt zhdukjes – arti i të dëgjuarit.
Të respektosh të tjerët nuk është thjesht një kod moral që aplikohet në sipërfaqe; do të thotë, mbi të gjitha, të mësosh të dëgjosh me synimin për të kuptuar, jo për t’u përgjigjur.
Psikologu i njohur humanist Carl Rogers, i cili revolucionarizoi mënyrën se si e shohim komunikimin ndërpersonale, këmbëngulte se dëgjimi i vërtetë, ose ai që ai e quante “dëgjim empatik”, është forma më e lartë e vlerësimit që mund t’i bëjmë një qenieje tjetër njerëzore. Kur ne dëgjojmë dikë pa e gjykuar, pa i ndërprerë fjalën në gjysmë dhe pa u bërë gati për të thënë replikën tonë të radhës, ne po i dërgojmë një mesazh të fuqishëm psikologjik: “Ti ke rëndësi, dhe bota jote e brendshme është e vlefshme”. Ky lloj dëgjimi kërkon një përpjekje të vetëdijshme për të vendosur egon tonë në pauzë, diçka që në epokën e sotme të narcizmit digjital duket pothuajse si një sakrificë, por që në fakt është investimi më i mirë në shëndetin tonë mendor dhe emocional.
Nga ana tjetër, sociologu dhe filozofi gjerman Jürgen Habermas, përmes teorisë së tij të veprimit komunikues, vë në dukje se respekti reciprok dështon në momentin që komunikimi kthehet në dy monologje paralele. Sa herë na ndodh të jemi në një tavolinë ku të gjithë flasin dhe askush nuk dëgjon? Ky fenomen, të cilin psikologët e quajnë “gatishmëri për reagim” në vend të “gatishmërisë për mirëkuptim”, krijon një mjedis toksik dhe të izoluar. Kur thjesht presim radhën tonë për të marrë mikrofonin, ne nuk po komunikojmë; ne po performojmë. Respekti fillon pikërisht atëherë kur ndalojmë performancën dhe fillojmë të absorbajmë me vëmendje nuancat e zërit, emocionet dhe madje edhe heshtjet e tjetrit.
Daniel Goleman, babai i Inteligjencës Emocionale, e rendit dëgjimin e vëmendshëm si një komponent kyç të empatisë sociale. Sipas Goleman, njerëzit me inteligjencë të lartë emocionale nuk janë ata që gjejnë gjithmonë fjalët e duhura për të thënë, por ata që dinë kur të heshtin për t’i bërë vend tjetrit. Dëgjimi i vërtetë krijon një urë të sigurt ku tjetri ndihet i dëgjuar dhe i mbrojtur, çka ul nivelet e ankthit dhe rrit ndjenjën e përkatësisë. Në fund të fundit, të mësosh të dëgjosh është një akt thjeshtësie dhe një provë e pjekurisë psikologjike; është pranimi se e vërteta nuk është pronë ekskluzive e jona dhe se çdo njeri që takojmë mbart një leksion që ne ende nuk e dimë. Nëse dëshirojmë një shoqëri më të respektueshme, duhet të ulim volumin e zërit tonë dhe të rrisim ndjeshmërinë e veshëve tanë.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
