FB

November 16, 2026 | 8:30

Është më e lehtë të ndërtosh fëmijë të fortë sesa të riparosh të rritur të thyer

 

Ekziston një e vërtetë e rëndësishme në psikologjinë e zhvillimit: mënyra se si një fëmijë përjetohet, dëgjohet, pranohet dhe edukohet në vitet e para të jetës ndikon thellësisht në mënyrën se si ai do ta shohë veten, të tjerët dhe botën kur të rritet.

mami-dhe-femija

Fëmijët nuk kanë nevojë për prindër të përsosur. Ata kanë nevojë për të rritur emocionalisht të pranishëm, të qëndrueshëm dhe të aftë për t’u dhënë dashuri, siguri dhe kufij të shëndetshëm. Shpesh mendojmë se detyra jonë si prindër është t’i ushqejmë, t’i veshim, t’i arsimojmë dhe t’i mbrojmë fëmijët. Por një nga përgjegjësitë më të rëndësishme është të kujdesemi edhe për botën e tyre emocionale.

Një fëmijë që rritet duke u dëgjuar, mëson se zëri i tij ka rëndësi. Një fëmijë që pranohet edhe kur gabon, mëson se vlera e tij nuk përcaktohet nga gabimet. Një fëmijë që nuk poshtërohet për emocionet e tij, mëson të mos ketë turp nga ndjenjat. Dhe një fëmijë që përjeton dashuri të qëndrueshme, ka më shumë mundësi të ndërtojë marrëdhënie të shëndetshme në të ardhmen.

 

Çfarë na mëson psikologjia?

Psikologu britanik John Bowlby, përmes teorisë së atashimit, argumentoi se lidhja emocionale me kujdestarin kryesor krijon një bazë sigurie për zhvillimin e fëmijës. Kur fëmija ndien se ka një të rritur tek i cili mund të mbështetet, ai fiton më shumë besim për të eksploruar botën dhe për të përballuar vështirësitë. Psikologia Mary Ainsworth, përmes studimeve të saj mbi atashimin, tregoi rëndësinë e ndjeshmërisë dhe reagimit të prindit ndaj nevojave të fëmijës. Pra, nuk mjafton të jesh fizikisht i pranishëm; është e rëndësishme të jesh edhe emocionalisht i disponueshëm. Ndërsa psikologia Ann S. Masten, një nga studiueset më të njohura të qëndrueshmërisë psikologjike, përdori konceptin Ordinary Magic (Magjia e zakonshme). Sipas saj, rezilienca nuk është një aftësi e jashtëzakonshme që e kanë vetëm disa fëmijë. Ajo zhvillohet përmes përvojave të zakonshme mbrojtëse: marrëdhënieve të sigurta, kujdesit të vazhdueshëm, mbështetjes dhe aftësisë për të përballuar vështirësitë. Kjo do të thotë se forca psikologjike nuk ndërtohet duke mos lejuar fëmijën të vuajë, por duke i mësuar se nuk është vetëm kur përballet me vështirësi.

 

Plagët emocionale të fëmijërisë nuk zhduken gjithmonë me rritjen

Një fëmijë që kritikohet vazhdimisht mund të rritet duke dyshuar te vetja. Një fëmijë që krahasohet vazhdimisht me të tjerët mund të zhvillojë ndjenjën se nuk është kurrë mjaftueshëm i mirë. Një fëmijë që përjeton neglizhencë emocionale mund të ketë vështirësi të kërkojë ndihmë ose të besojë te të tjerët. Fjalët si “mos qaj”, “nuk je i aftë”, “më zhgënjeve”, “shiko si janë fëmijët e tjerë” mund të duken të parëndësishme për një të rritur, por për një fëmijë që ende po ndërton identitetin e tij, ato mund të bëhen pjesë e mënyrës se si e percepton veten.

Studimet e Qendrës për Zhvillimin e Fëmijës në Universitetin Harvard tregojnë se stresi i fortë dhe i zgjatur, sidomos kur fëmija nuk ka marrëdhënie mbështetëse me të rriturit, mund të ndikojë negativisht në zhvillimin e trurit, në rregullimin emocional dhe në shëndetin afatgjatë. Kjo nuk do të thotë se çdo vështirësi e fëmijërisë krijon një traumë të përhershme. Përkundrazi, marrëdhëniet e sigurta dhe mbështetja e duhur mund të veprojnë si faktorë të fuqishëm mbrojtës.

 

Çfarë do të thotë të rrisësh një fëmijë emocionalisht të fortë?

Të rrisësh një fëmijë të fortë nuk do të thotë ta mësosh të mos qajë, të mos ketë frikë apo të mos shfaqë dobësi. Do të thotë ta mësosh:

Të njohë dhe të shprehë emocionet pa u turpëruar.

Të kuptojë se gabimi nuk e bën atë të pavlerë.

Të vendosë kufij dhe të respektojë kufijtë e të tjerëve.

Të përballojë zhgënjimin pa e humbur besimin te vetja.

Të kërkojë ndihmë kur ka nevojë.

Të mos e lidhë dashurinë me suksesin, bindjen apo performancën.

Të kuptojë se është i vlefshëm edhe kur nuk arrin të jetë i përsosur.

Prindërimi i shëndetshëm nuk është as autoritarizëm dhe as lejueshmëri pa kufij. Ai ndërthur dashurinë me përgjegjësinë, pranimin me disiplinën dhe lirinë me udhëzimin.

 

Një e vërtetë që nuk duhet harruar

Shprehja “Është më e lehtë të ndërtosh fëmijë të fortë sesa të riparosh të rritur të thyer” nuk duhet kuptuar si një dënim për ata që kanë pasur një fëmijëri të vështirë.

Njerëzit mund të shërohen. Psikoterapia, marrëdhëniet e sigurta, vetëdija emocionale dhe përvojat e reja pozitive mund të ndihmojnë në ndryshimin e modeleve të mësuara gjatë fëmijërisë.

Por parandalimi është një investim i jashtëzakonshëm. Është më e mençur të krijojmë mjedise ku fëmijët ndihen të sigurt, të respektuar dhe të dashur, sesa të presim që ata të rriten me plagë emocionale dhe pastaj të përpiqemi t’i ndihmojmë t’i kuptojnë e t’i shërojnë.

Përfundimisht, fëmijët nuk kanë nevojë vetëm për një fëmijëri që u siguron mbijetesën, por për një fëmijëri që u mëson të jetojnë me dinjitet, besim dhe siguri emocionale. Sepse mënyra se si e trajtojmë një fëmijë sot mund të bëhet mënyra se si ai do ta trajtojë veten nesër.

Dhe ndoshta një nga dhuratat më të mëdha që mund t’u bëjmë fëmijëve tanë nuk është t’u sigurojmë një jetë pa vështirësi, por t’u japim themele emocionale aq të shëndetshme, saqë edhe përballë vështirësive të mos humbasin veten.

© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.

MARKETINGU:
Agjente Marketingu:
Erinda Topi: 0688019400
E-mail: [email protected]

© Revista Psikologjia. Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.

To Top