Një studim i ri në psikologji sugjeron se njerëzit që e përjetojnë pasigurinë dhe situatat e paparashikueshme si veçanërisht shqetësuese mund të kenë edhe një vlerësim më të ulët për kënaqësinë e tyre nga jeta. Studiuesit e lidhin këtë marrëdhënie me faktorë ekzistencialë, si ndjenja e reduktuar e qëllimit në jetë dhe ankthi më i lartë për vdekjen.
Paparashikueshmëria është pjesë e pandashme e jetës njerëzore. Ajo shfaqet si në shqetësimet e përditshme, ashtu edhe në situata më të mëdha, si krizat globale, pasiguria ekonomike apo ndryshimet e papritura në jetën personale. Ndërsa disa njerëz arrijnë t’i menaxhojnë më lehtë situatat e pasigurta, për të tjerë ato mund të shkaktojnë një reagim psikologjik të njohur si intoleranca ndaj pasigurisë. Ky tipar lidhet me prirjen për t’i perceptuar ngjarjet e paparashikueshme si kërcënuese, të papranueshme ose veçanërisht shqetësuese.
Studime të mëparshme kanë treguar se intoleranca ndaj pasigurisë lidhet me shqetësimin dhe ankthin. Megjithatë, më pak vëmendje i është kushtuar mënyrës se si kjo prirje mund të ndikojë në një vlerësim më të gjerë të jetës, të njohur si kënaqësia nga jeta. Kënaqësia nga jeta përfaqëson vlerësimin subjektiv që një person i bën rrethanave të tij dhe shkallës në të cilën ato përputhen me qëllimet, pritshmëritë dhe standardet personale.
Roli i kuptimit të jetës dhe frikës nga vdekja
Në studimin e botuar në revistën Psychological Reports, studiuesit u përpoqën të kuptonin nëse faktorët ekzistencialë mund të shpjegojnë lidhjen mes intolerancës ndaj pasigurisë dhe kënaqësisë më të ulët nga jeta. “Në botën e sotme, individët përballen me nivele të papara të paparashikueshmërisë – duke filluar nga krizat globale dhe ndryshimet ekonomike deri te sfidat e jetës personale”, tha për PsyPost Osman Hatun, profesor i asociuar në Departamentin e Këshillimit dhe Udhëzimit Psikologjik në Universitetin Marmara në Turqi. Sipas Hatun, ndërsa kërkimet e mëparshme kanë dokumentuar lidhjen mes intolerancës ndaj pasigurisë, ankthit dhe shqetësimit, më pak është studiuar ndikimi i saj në kënaqësinë e përgjithshme nga jeta përmes proceseve ekzistenciale. Për këtë arsye, Hatun dhe kolegët e tij u fokusuan në dy faktorë kryesorë: kuptimin në jetë dhe ankthin e vdekjes. Kuptimi në jetë lidhet me ndjesinë se ekzistenca e një personi ka qëllim, vlerë dhe drejtim. Ndërsa ankthi i vdekjes përfshin shqetësimin ose frikën e lidhur me vdekshmërinë, procesin e vdekjes dhe atë që mund të ndodhë pas saj. Sipas studiuesve, këta faktorë ekzistencialë mund të ndihmojnë në shpjegimin e mënyrës se si vështirësia për të toleruar pasigurinë lidhet me mënyrën se si njerëzit e vlerësojnë jetën e tyre.
Në këtë këndvështrim, problemi nuk lidhet vetëm me faktin se e ardhmja është e paparashikueshme. Për disa njerëz, pasiguria mund të prekë edhe ndjenjën e qëllimit dhe sigurisë ekzistenciale, duke u shoqëruar me shqetësime më të mëdha rreth vdekjes dhe, në fund, me një vlerësim më të ulët të kënaqësisë nga jeta.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
