Si mund t’i transformojmë marrëdhëniet tona? Të duash nuk do të thotë të zotërosh, të ndryshosh apo të kontrollosh tjetrin. Përkundrazi, dashuria e pjekur kërkon respekt për misterin e personit që kemi përballë dhe gatishmërinë për ta njohur atë pa e kufizuar në pritshmëritë tona.
Filozofja spanjolle María Zambrano e shihte qenien njerëzore si një krijesë në ndryshim të vazhdueshëm. Sipas kësaj perspektive, ne nuk jemi qenie të përfunduara njëherë e përgjithmonë, por procese që vazhdojnë të formësohen përmes përvojave dhe takimeve me të tjerët. Pikërisht këtu marrëdhëniet dhe dashuria marrin një rol të veçantë. Përmes tjetrit, ne zbulojmë jo vetëm atë që ai është, por edhe pjesë të vetes që ndoshta nuk i kemi njohur më parë. Në këtë kuptim, dashuria nuk është thjesht afërsi emocionale. Ajo është edhe një mënyrë për të parë, dëgjuar dhe njohur tjetrin pa pretenduar se mund ta kuptojmë plotësisht.
1.Të duash do të thotë të shikosh pa zotëruar
Një nga pengesat më të mëdha në një marrëdhënie është dëshira për ta kontrolluar personin tjetër. Shpesh, dashuria dhe posesiviteti ngatërrohen. Dëshira për të qenë pranë partnerit mund të shndërrohet gradualisht në nevojë për të ditur gjithçka rreth tij, për të kontrolluar zgjedhjet e tij ose për ta përshtatur atë me nevojat tona. Por personi që duam nuk është një zgjatim i yni. Sipas këndvështrimit të Zambranos, shikimi i dashurisë duhet të jetë një vëzhgim që respekton distancën dhe misterin e tjetrit. Të shohësh dikë me dashuri nuk do të thotë ta zotërosh, por t’i lejosh hapësirën për të qenë ai që është. Kjo kërkon të pranojmë se partneri ynë ka një botë të brendshme që nuk na përket. Ka mendime, dëshira, kujtime, frikëra dhe ëndrra që nuk kemi pse t’i kontrollojmë për ta ndërtuar një marrëdhënie të sigurt. Një lidhje e shëndetshme nuk e zhduk individualitetin. Përkundrazi, e respekton atë.
2.Intimiteti lind nga prania, jo vetëm nga afërsia
Të jetosh në të njëjtën shtëpi, të ndash të njëjtin shtrat apo të kalosh shumë orë së bashku nuk do të thotë domosdoshmërisht se ekziston intimitet i vërtetë. Mund të jemi fizikisht pranë dikujt dhe, megjithatë, emocionalisht shumë larg. Intimiteti kërkon prani. Kjo do të thotë të jesh vërtet i përfshirë në momentin që ndan me personin tjetër. Të dëgjosh jo vetëm fjalët, por edhe atë që fshihet pas tyre. Të vëresh heshtjen, ndryshimet në tonin e zërit dhe emocionet që ndoshta nuk shprehen drejtpërdrejt. Në këtë mënyrë, koha e përbashkët mund të shndërrohet në një hapësirë ku të dy personat ndihen të sigurt për të qenë vetvetja. Një marrëdhënie e afërt nuk ndërtohet vetëm duke qenë bashkë. Ajo ndërtohet duke qenë të pranishëm për njëri-tjetrin.
3.Të njohësh tjetrin do të thotë ta lejosh të jetë vetvetja
Njohja autentike është më e vështirë nga sa duket. Shpesh nuk përpiqemi ta njohim personin që kemi përballë, por versionin e tij që kemi krijuar në mendjen tonë. Mund të presim që partneri të sillet në një mënyrë të caktuar, të reagojë siç do të reagonim ne ose të përmbushë një ideal që kemi ndërtuar për marrëdhënien. Kur realiteti nuk përputhet me këtë ideal, lind zhgënjimi. Por të duash dikë do të thotë edhe të pranosh se ai person nuk ekziston për të përmbushur skenarin tonë. Njohja e vërtetë nuk ka të bëjë me korrigjimin e vazhdueshëm të tjetrit. Nuk ka të bëjë me përpjekjen për ta bërë “më të mirë” sipas standardeve tona. Ajo kërkon të krijojmë një hapësirë ku personi tjetër mund të shfaqë edhe pasiguritë, dobësitë, frikërat dhe kontradiktat e tij pa pasur frikë se do të refuzohet. Në një marrëdhënie të shëndetshme, besimi rritet kur njeriu ndien se mund të jetë vetvetja pa pasur nevojë të luajë një rol.
4.Dashuria hap pyetje, nuk ofron gjithmonë përgjigje
Ekziston ideja se një marrëdhënie e pjekur duhet të arrijë një pikë ku gjithçka është e qartë dhe nuk ka më pasiguri. Por marrëdhëniet njerëzore nuk funksionojnë gjithmonë kështu. Njeriu ndryshon. Partneri ndryshon. Rrethanat ndryshojnë. Prandaj, dashuria mund të jetë një proces i vazhdueshëm zbulimi. Edhe pas shumë vitesh mund të zbulojmë diçka të re për personin që kemi pranë. Mund të ndryshojnë dëshirat e tij, frikërat, qëllimet dhe mënyra se si e sheh jetën. Në vend që kjo pasiguri të shihet si kërcënim, ajo mund të bëhet një mundësi për ta mbajtur marrëdhënien të gjallë. Një dashuri që lejon pyetjet është më pak e prirur të kthehet në rutinë të pandryshueshme. Çdo zbulim i ri mund të bëhet një mundësi për të thelluar lidhjen.
Të duash tjetrin pa humbur veten
Idetë mbi dashurinë dhe marrëdhëniet nuk duhet të interpretohen si një thirrje për sakrificë të pakufishme. Të pranosh tjetrin nuk do të thotë të pranosh çdo sjellje. Të respektosh misterin e tij nuk do të thotë të heqësh dorë nga kufijtë personalë. Dhe të duash dikë nuk do të thotë të humbasësh identitetin tënd. Një marrëdhënie e shëndetshme kërkon dy njerëz që janë në gjendje të njohin dhe të respektojnë njëri-tjetrin, duke ruajtur njëkohësisht hapësirën personale. Në këtë kuptim, dashuria nuk është bashkimi i dy njerëzve në një të vetëm. Është takimi i dy individëve që vazhdojnë të jenë vetvetja.
Një ndryshim i vogël që mund të ndryshojë një bisedë
Këto ide mund të zbatohen edhe në situatat më të zakonshme të përditshmërisë. Herën tjetër që personi i rëndësishëm për ju po ju flet, përpiquni të mos mendoni menjëherë për përgjigjen që do t’i jepni. Mos e ndërprisni. Mos përgatitni argumentin tuaj ndërsa ai është ende duke folur. Thjesht dëgjojeni. Shikojeni me vëmendje dhe përpiquni të kuptoni atë që po përpiqet të shprehë, edhe nëse nuk jeni dakord me të. Ky ndryshim i vogël mund të krijojë një ndjenjë më të madhe pranimi dhe sigurie. Personi tjetër nuk do të ndiejë thjesht se e keni dëgjuar, por se keni qenë vërtet i pranishëm. Në fund, ndoshta kjo është një nga format më të thella të dashurisë: të shikosh tjetrin pa e zotëruar, ta dëgjosh pa e gjykuar dhe ta njohësh pa u përpjekur ta ndryshosh. Sepse një marrëdhënie bëhet më e fortë jo kur misteri i tjetrit zhduket, por kur mësojmë ta respektojmë atë.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
