Nuk është e lehtë të jesh përgjegjës për kujdesin e një personi tjetër. Kujdesi për dikë është një detyrë e vështirë dhe kërkon shumë kohë, përkushtim, përpjekje dhe përgjegjësi. Kur mirëqenia e një personi tjetër varet nga ju, energjia dhe koha që investoni mund të fillojnë t’ju lodhin.
Në shumë raste, kujdestarët fillojnë të lënë mënjanë shëndetin dhe jetën e tyre personale në mënyrë që të mund të menaxhojnë përgjegjësitë e tyre të reja, pa qenë plotësisht të vetëdijshëm për këtë. Ndonjëherë, kur bëhet fjalë për kujdesin, njerëzit neglizhojnë gjënë më të rëndësishme: kujdesin për veten. Njerëzit që i kushtojnë një pjesë të kohës së tyre kujdesit për të tjerët duhet të marrin mbështetje të mjaftueshme dhe t’i kushtojnë vëmendje shëndetit të tyre. Kujdesi për veten dhe rezervimi i pak kohe për veten është thelbësor.
Pranimi i të pashmangshmes
Ashtu si njerëzit nuk bëhen të varur brenda natës, as ata nuk bëhen kujdestarë brenda natës. Kur një anëtar i familjes fillon të paraqesë probleme, ekziston një proces përshtatjeje përmes të cilit kujdestari i ardhshëm fillon të përshtatet me rolin e tij të ri. Kujdestari në përgjithësi do të kalojë nëpër disa faza përpara se të përshtatet me situatën e re. Në fazën e parë, është e zakonshme që personi të mohojë se anëtari i familjes së tij ka nevojë për ndihmë me aktivitetet e përditshme. Por vjen një kohë kur problemet janë aq të dukshme sa është e pamundur të vazhdosh ta mohosh realitetin e ri. Pasi personi të ketë pranuar se i dashuri i tij ka nevojë për ndihmë, ai/ajo do të fillojë të kërkojë informacion: nga çfarë sëmundjeje vuan, si do të zhvillohet, çfarë lloj kujdesi ka nevojë, etj. Në këtë fazë, është e zakonshme të shfaqen ndjenja që janë të vështira për t’u përballuar, të tilla si trishtimi, faji, zemërimi dhe frustrimi. Ata gradualisht fillojnë të marrin përsipër përgjegjësi të reja dhe të organizojnë kohën dhe burimet e tyre për t’u përqendruar rreth personit që ka nevojë për kujdes. Kujdestarët kanë tendencë të përshtaten pak a shumë me këtë fazë të re në jetë.
Përshtatja ndaj ndryshimit
Kur një person bëhet kujdestar, jeta e tij/saj fillon të ndryshojë. Situata e re mund të sjellë ndryshime në familjen, punën, marrëdhëniet personale dhe shëndetin e tij fizik dhe mendor. Kujdestari ndoshta do të fillojë të ndihet fajtor, duke menduar se nuk po e bën mirë punën e tij, ose do të ndihet jashtëzakonisht i vetmuar. Kujdestarët gjithashtu shpesh izolohen nga të tjerët, gjë që mund të përkeqësojë ndjenjat e tyre negative. Jo të gjitha ndryshimet janë negative. Pavarësisht se është një përvojë e vështirë, të luftosh për dikë mund të të ndihmojë të zbulosh gjëra rreth vetes ose personit tjetër që nuk i njihje më parë dhe të rritesh si person.
Të konsumuar nga lodhja
Pasi ke treguar kaq shumë kujdes për personin tjetër, kur fillon ta neglizhosh veten, kjo fillon të duket. Është e rëndësishme t’i kushtosh vëmendje shenjave paralajmëruese në mënyrë që t’i zgjidhësh ato kur të shfaqen. Disa nga shenjat që tregojnë se jeni në pikën e kulmit përfshijnë:
Lodhje ose rraskapitje e vazhdueshme.
Ndjesia e vetmisë ose e izoluar.
Konsum i shtuar i ilaçeve ose substancave që shkaktojnë varësi.
Luhatje të shpeshta të humorit dhe rritje e nervozizmit.
Vështirësi në përqendrim.
Probleme në punë.
Për t’u kujdesur për personin tjetër, duhet të kujdesesh për veten tënde
Është thelbësore të kujdesesh për veten në mënyrë që të mund të përballosh kujdesin për personin tjetër. Ja disa zakone që mund të të ndihmojnë të ruash ekuilibrin fizik dhe mendor:
Riorganizo kohën tënde: cakto përparësi detyrave dhe organizo aktivitetet. Lër mënjanë periudha pushimi, sepse është shumë e rëndësishme që t’i kushtosh pak kohë vetëm vetes.
Pushoni sa duhet: flini mjaftueshëm dhe bëni një aktivitet relaksues para se të flini. Gjeni momente gjatë ditës kur mund të ndaloni dhe të pushoni.
Qëndroni të shëndetshëm: ushtrimet e moderuara dhe një dietë e ekuilibruar do t’ju ndihmojnë të ndiheni mirë me veten, të kurseni energji dhe të lironi tensionin emocional.
Shprehni ndjenjat tuaja: është e rëndësishme të shprehni se si ndiheni, si të mirat ashtu edhe të këqijat. Ndjenjat pozitive ju afrojnë më shumë me të tjerët dhe krijojnë një mjedis të rehatshëm. Shprehja e ndjenjave tuaja negative do të parandalojë akumulimin e më shumë negativitetit dhe vuajtjeve.
Ruani marrëdhëniet tuaja shoqërore: miqtë dhe familja janë shtyllat themelore të mirëqenies personale. Kërkojuni atyre ndihmë kur keni nevojë, telefonojini për t’u treguar se si ndiheni dhe shmangni ndjenjën e izolimit dhe të bllokimit.
Pasi kujdesen për dikë për një kohë të gjatë, disa njerëz hyjnë në një spirale lodhjeje nga e cila është e vështirë të dalësh. Nëse ritmi i jetës suaj po ju mbingarkon, kërkoni ndihmë sa më shpejt të jetë e mundur. Kujdesuni për veten në mënyrë që të mund të kujdeseni për një jetë tjetër pa e konsumuar tuajën.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
