Disa parregullsi në mënyrën se si vizatohen spiralet dhe meandrat mund të jenë tregues të sëmundjes së Parkinsonit, duke hapur një mundësi të re për njohjen e sëmundjes.
Vizatimi i një spiraleje ose gjurmimi i formave që palosen në kënde të drejta, si ato të një meandri, mund të jetë një shenjë e sëmundjes së Parkinsonit . Kjo theksohet nga rezultatet e një studimi të ri të botuar në revistën Discover Computing , i cili identifikoi se si disa parregullsi në mënyrën se si riprodhohen këto figura pasqyrojnë ndryshime delikate në kontrollin motorik dhe koordinimin e duarve . ” Këto ndryshime delikate motorike mund të kalojnë pa u vënë re ose të keqinterpretohen”, shpjegon studiuesi Ishan Ayus i Institutit Kombëtar të Teknologjisë në Jamshedpur, Indi, dhe autori i parë i studimit. “Analiza e tyre, duke përdorur stilolapsa dhe pajisje dixhitale për marrjen e të dhënave, mund të kapë anomalitë motorike me ndjeshmëri të lartë.”
Për të identifikuar këto anomali, studiuesit përdorën të dhëna nga një studim i mëparshëm i kryer në Brazil, ku morën pjesë 66 persona, 31 prej të cilëve ishin diagnostikuar me sëmundjen e Parkinsonit. Pjesëmarrësve iu kërkua të riprodhonin spirale dhe meandre duke përdorur një stilolaps inteligjent, i cili mund të kapte imazhin e figurës dhe njëkohësisht të regjistronte sinjalet e lëvizjes së dorës. Ato imazhe dhe të dhëna dinamike u analizuan me sisteme të ndryshme të inteligjencës artificiale, duke çuar në identifikimin e karakteristikave të vizatimeve dhe lëvizjeve që lejonin që njerëzit me sëmundjen e Parkinsonit të dalloheshin nga subjektet e shëndetshme.
Çfarë ndryshimesh ndodhin në vizatimet e spiraleve dhe meandrave?
Ndër karakteristikat e mënyrës se si vizatohen spiralet dhe meandrat, ndryshimet që lidhen me sëmundjen e Parkinsonit kanë të bëjnë kryesisht me disa anomali në drejtimin e goditjes, në stabilitetin e lëvizjes dhe në menaxhimin e stilolapsit. Në rastin e meandrave, ndryshimet më të rëndësishme kishin të bënin me kalimet këndore, të cilat ishin më pak të rregullta, duke reflektuar kompleksitetin e lëvizjes anësore dhe vertikale të stilolapsit së bashku me ndryshimet në kapje. Megjithatë, në spirale, dinamika e lëvizjes shumëdrejtimëshe u gjet të jetë veçanërisht e rëndësishme, me më pak rregullsi në ruajtjen e lakimit të vazhdueshëm dhe në përparimin drejt qendrës. Këto ndryshime dolën në pah duke përdorur sisteme të ndryshme të inteligjencës artificiale, të cilat arritën një saktësi prej 98.9% për meandrat dhe97.7% për spiralet në dallimin e njerëzve me sëmundjen e Parkinsonit nga subjektet e shëndetshme .
“Në përgjithësi, rezultatet tregojnë se të dy detyrat hetojnë aspekte të ndryshme të mosfunksionimit motorik “, vërejnë studiuesit. ” Integrimi i tyre me informacionin e nxjerrë nga imazhet dhe sinjalet që lidhen me lëvizjen forcon interpretimin e shkrimit të dorës si një biomarkues dixhital jo-invaziv për diagnostikimin e sëmundjes së Parkinsonit.”
Pse është e rëndësishme të njihen shenjat e hershme të sëmundjes së Parkinsonit?
Sëmundja e Parkinsonit është një sëmundje neurodegjenerative progresive, simptomat e së cilës mund të shfaqen gradualisht dhe të bëhen më të theksuara me kalimin e kohës. Ndër këto, dridhja në qetësi është ndoshta shenja më e njohur, por sëmundja mund të shfaqet edhe në probleme të tjera motorike, të tilla si ngadalësimi i lëvizjes, ngurtësimi i muskujve dhe paqëndrueshmëria posturale, me vështirësi në ecje ose ekuilibrim, si dhe një sërë problemesh jo-motorike, të tilla si cilësia e dobët e gjumit, humbja e nuhatjes, depresioni, ankthi dhe lodhja kronike. Megjithatë, shumëllojshmëria e simptomave dhe zhvillimi i tyre gradual mund ta bëjnë të vështirë njohjen e sëmundjes, duke çuar në vonesa diagnostikuese ose gjykime të gabuara. Disa çrregullime, në fakt, mund t’i atribuohen kushteve të tjera ose procesit normal të plakjes, veçanërisht kur ato shfaqen të izoluara dhe nuk shoqërohen ende nga simptomat më karakteristike motorike.
Zbulimi i hershëm mund të lejojë ndërhyrjen kur sëmundja e Parkinsonit është ende në fazat e hershme, me trajtime që mund të ngadalësojnë përparimin e saj dhe të lehtësojnë simptomat e një sëmundjeje për të cilën ende nuk ka kurë. Kjo thekson nevojën për teste specifike që lejojnë zbulimin e hershëm të sëmundjes dhe dallimin e simptomave të saj përpara se pamja klinike të jetë plotësisht e dukshme. Për këtë arsye, kërkimet në neuroshkencë po kërkojnë bioshënjues që mund të ofrojnë informacion objektiv para fillimit të simptomave aktuale. Janë identifikuar të dhëna të mundshme në gjak dhe në modelet e të folurit dhe të shkrimit, siç është theksuar edhe nga studimi mbi spiralet dhe meandrat, si dhe në disa çrregullime të gjumit dhe aspekte të shëndetit mendor. Studimi është botuar në Discover Computing.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
