A ju ndodh të ktheheni vazhdimisht te e njëjta bisedë, sepse personi tjetër thotë se nuk e ka kuptuar, nuk e mban mend ose e ka interpretuar ndryshe atë që është thënë? Një keqkuptim i rastësishëm është normal. Por kur paqartësia përsëritet, sidomos në momentet kur kërkohet përgjegjësi, ajo mund të krijojë lodhje, pasiguri dhe të dëmtojë besimin në marrëdhënie.
Në marrëdhëniet tona — me partnerin, familjarët, miqtë apo kolegët — jo çdo komunikim është i përsosur. Mund të harrojmë një detaj, të keqkuptojmë një mesazh ose të mendojmë se kemi rënë dakord për diçka, ndërkohë që tjetri ka kuptuar diçka tjetër. Problemi shfaqet kur kjo nuk mbetet një incident i izoluar, por bëhet një model i përsëritur komunikimi.
Paqartësia shfaqet pikërisht kur kërkohet përgjegjësi – Një shenjë që meriton vëmendje është kur konfuzioni shfaqet vazhdimisht në momentet kur duhet përmbushur një angazhim, marrë një vendim ose përballuar një pasojë. Në biseda të zakonshme duket se gjithçka është e qartë, por sapo vjen momenti për të vepruar, dëgjojmë shprehje të tilla si: “Mendova se e kishe fjalën për diçka tjetër”, “Nuk e kuptova kështu” ose “Nuk e mbaj mend që kemi rënë dakord për këtë”. Një episod i tillë nuk tregon domosdoshmërisht shmangie të qëllimshme. Por nëse i njëjti model përsëritet në rrethana të ngjashme, është më e dobishme të vëzhgojmë modelin në tërësi, sesa të përpiqemi të shpjegojmë çdo rast veçmas.
Marrëveshjet duket se fillojnë gjithmonë nga e para – Një tjetër shenjë është ndjesia se asnjë bisedë nuk përfundon vërtet. Një temë që është diskutuar dhe, në dukje, është zgjidhur, rikthehet pas disa ditësh sikur të mos ishte folur kurrë për të. Personi tjetër mund të thotë se nuk e mban mend bisedën, se nuk është shprehur në atë mënyrë ose se marrëveshja kishte një kuptim tjetër. Kjo mund të jetë veçanërisht rraskapitëse kur bëhet fjalë për përgjegjësi familjare, detyra në punë, financa ose vendime të rëndësishme. Në këto situata, qartësia me shkrim mund të jetë një zgjidhje praktike: një mesazh konfirmues, një listë detyrash ose një përmbledhje e shkurtër e asaj për të cilën është rënë dakord mund të zvogëlojë hapësirën për interpretime të ndryshme.
Përgjigjet mbeten të paqarta – Jo gjithmonë shmangia shfaqet si një “jo”. Ndonjëherë ajo fshihet pas përgjigjeve të mjegullta: “Do ta shohim”, “Ndoshta”, “Nuk e di”, “Mos e komplikojmë” ose përgjigjeve që ndryshojnë temën pa iu përgjigjur pyetjes kryesore. Një përgjigje e tillë mund të jetë krejtësisht e pafajshme në një situatë të vetme. Por kur përdoret vazhdimisht për të shtyrë vendimet ose për të shmangur angazhimet, ajo krijon pasiguri. Në vend që të hamendësojmë qëllimet e personit tjetër, mund të kërkojmë qartësi: “Çfarë po vendosim konkretisht?”, “A mund të biem dakord për këtë?” ose “Çfarë do të bësh ti dhe deri kur?”
Kuptimi i bisedës ndryshon pas faktit – Një situatë tjetër e vështirë shfaqet kur kuptimi i një deklarate ndryshon vazhdimisht. Për shembull, një person mund të thotë fillimisht se e ka pranuar një propozim, ndërsa më vonë të argumentojë se vetëm po e merrte në konsideratë. Ose mund të pretendojë se diçka ishte thënë si shaka, pasi tjetri e ka marrë seriozisht. Sigurisht, kujtesa njerëzore nuk është perfekte dhe njerëzit mund të interpretojnë të njëjtën bisedë në mënyra të ndryshme. Por kur ndryshimi i versionit bëhet i përsëritur dhe gjithmonë përfundon duke e lënë tjetrin të pasigurt për atë që ka ndodhur, marrëdhënia fillon të humbasë një element të rëndësishëm: besueshmërinë e komunikimit.
Në fund, ju lodheni së kërkuari qartësi – Ndoshta shenja më e dukshme është ajo që ndodh me ju. Pas shumë bisedash të ngjashme, mund të filloni të mendoni: “Nuk ia vlen ta diskutoj më”. Jo sepse çështja është zgjidhur, por sepse jeni lodhur duke e shpjeguar përsëri. Këtu paqartësia mund të bëhet problem edhe nëse nuk është e qëllimshme. Kur njëri person tërhiqet për shkak të lodhjes, çështjet mbeten të pazgjidhura dhe marrëdhënia humbet gradualisht aftësinë për të negociuar. Prandaj, vendosja e kufijve nuk do të thotë të kërkosh përsosmëri nga tjetri. Do të thotë të përcaktosh se çfarë lloj komunikimi është i pranueshëm për ty.
Mos kërko qëllimin, vëzhgo modelin – Është e rëndësishme të mos nxitojmë ta quajmë çdo paqartësi “manipulim”. Njerëzit mund të harrojnë, të kenë frikë nga konflikti, të kenë vështirësi në komunikim ose thjesht të kenë një mënyrë tjetër për ta kuptuar një situatë.
Pyetja më e dobishme nuk është gjithmonë: “A po shtiret sikur nuk kupton?”
Më e dobishme është: “Çfarë modeli po krijohet mes nesh dhe çfarë pasoja ka ai?”
Nëse mungesa e qartësisë përsëritet, pengon vendimmarrjen, shmang përgjegjësitë ose ju bën të dyshoni vazhdimisht në atë që është thënë, atëherë dinamika meriton vëmendje.
Të kërkosh qartësi nuk është ekzagjerim. Një marrëdhënie e shëndetshme nuk kërkon që dy njerëz të bien dakord për gjithçka, por që të dy të jenë të gatshëm të sqarojnë, dëgjojnë, marrin përgjegjësi dhe korrigjojnë keqkuptimet. Sepse besimi nuk ndërtohet vetëm nga ajo që themi. Ai ndërtohet edhe nga ajo që bëjmë pasi kemi folur.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
