Të ushqehesh shëndetshëm është pjesë e një stili jetese të mirë, por kujdesi për ushqimin mund të kalojë në ekstrem kur shndërrohet në rregulla të ngurta, ankth dhe kontroll të vazhdueshëm. Kufiri mes vëmendjes dhe obsesionit nuk është gjithmonë i dukshëm.
Një person mund të nisë duke shmangur disa ushqime, për të zgjeruar gradualisht listën e ndalimeve. Kontrolli i përbërësve, shmangia e vakteve jashtë shtëpisë, ndjenja e fajit pas një ushqimi të konsideruar “të keq” apo heqja dorë nga aktivitetet sociale janë disa prej shenjave që marrëdhënia me ushqimin po bëhet problematike. Në këtë kontekst përmendet ortoreksia nervore, një preokupim i tepruar me ushqimin “e pastër” ose “të përsosur”. Edhe pse ende nuk ka një status të konsoliduar diagnostik si çrregullim më vete, fenomeni po studiohet për ndikimin që mund të ketë në mirëqenien, marrëdhëniet dhe jetën e përditshme.
Kur “ushqimi i pastër” bëhet presion
Rrjetet sociale kanë ndikuar në përhapjen e një kulture ku ushqimi shpesh paraqitet si “i pastër” ose “i ndaluar”. Recetat “pa faj”, rutinat strikte dhe ideja se çdo zgjedhje ushqimore duhet të jetë perfekte mund të ushqejnë perfeksionizmin dhe frikën nga ushqimet e caktuara. Shenjat që kërkojnë vëmendje përfshijnë shmangien e kategorive të tëra ushqimore pa arsye mjekësore, ankthin kur nuk dihen përbërësit, kontrollin e vazhdueshëm të etiketave, ndjenjën e fajit pas ngrënies dhe heqjen dorë nga darkat, udhëtimet apo takimet sociale. Problemi, pra, nuk është të zgjedhësh një perime në vend të një ushqimi të përpunuar. Problemi lind kur nuk je më i lirë të zgjedhësh.
Shëndeti nuk kërkon përsosmëri
Një dietë e ekuilibruar nuk duhet të shndërrohet në një provë morale. Një vakt i improvizuar, një ëmbëlsirë apo një darkë me miqtë nuk e përcakton shëndetin e një personi. Përkundrazi, një marrëdhënie e shëndetshme me ushqimin kërkon fleksibilitet, kënaqësi dhe hapësirë për jetën sociale. Edhe mënyra si flasim për ushqimin ka rëndësi. Shprehje si “hëngra keq”, “kjo është e ndyrë” apo “duhet ta kompensoj” mund të tregojnë se ushqimi është kthyer nga nevojë biologjike në sistem rregullash dhe faji.
Kur duhet kërkuar ndihmë?
Pyetja kryesore është e thjeshtë: A po më ndihmon kjo mënyrë e të ushqyerit të jetoj më mirë, apo po ma kufizon jetën? Nëse kujdesi për ushqimin sjell ankth, izolim, turp, frikë ose monitorim të pandërprerë, këshillimi me një profesionist të shëndetit mendor apo me një specialist të çrregullimeve të të ngrënit mund të jetë i dobishëm. Në fund, të ushqehesh shëndetshëm nuk do të thotë të ushqehesh në mënyrë perfekte. Shëndeti nuk është një projekt që kërkon kontroll absolut. Një marrëdhënie e ekuilibruar me ushqimin lejon kujdesin për trupin, por edhe spontanitetin, kënaqësinë dhe jetën shoqërore. Qëllimi nuk është të heqim dorë nga vëmendja ndaj ushqimit, por të sigurohemi që ajo të mos kthehet në një kafaz.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
