Mos lëviz sapo zgjohesh dhe fillo të kujtosh. Mbaj një ditar të vogël ëndrrash. Dhe mos u kthe menjëherë në telefon. Ne të gjithë ëndërrojmë shumë, mesatarisht, për rreth një muaj në vit. Por rrallë e kujtojmë këtë aktivitet të çmuar të ëndrrave, i cili përmirëson shëndetin e trurit , nxit kreativitetin dhe na ndihmon të kapërcejmë dhimbjet dhe sfidat e jetës.
Mbajtja mend e ëndrrave është e mundur nëse aplikoni një metodë bazë, e cila tashmë trajton fazën e mëparshme, domethënë mendimet që kemi para se të flemë. Dhe shtrihet deri në momentin e kujtesës, kur, për të shmangur humbjen e kujtesës së ëndrrave, duhet të krijojmë zakon, për shembull, të mos ngrihemi menjëherë nga shtrati, e aq më pak të ndezim menjëherë telefonin inteligjent, për t’i dhënë kohë ëndrrës të dalë në pah në kujtesën tonë.
T’u japësh rëndësi ëndrrave
Truri tenton të ruajë atë që e konsideron të dobishme. Nëse filloni t’i thoni vetes: “Dua të kujtoj ëndrrat e mia”, tashmë po e drejtoni vëmendjen tuaj në drejtimin e duhur. Dhe herët a vonë, truri juaj do ta mbështesë këtë qëllim. Një mënyrë efektive për t’i dhënë rëndësi ëndrrave është t’ia përsërisni vetes këtë frazë para se të flini: “Nesër do t’i kujtoj ëndrrat e mia”. Duket e parëndësishme, por funksionon sepse e përgatit kujtesën tuaj, e cila është thelbësore për të kujtuar ëndrrat.
Bëni një përpjekje menjëherë
Përpjekja e thjeshtë dhe e butë për të kujtuar ëndrrat duhet të bëhet menjëherë. Ose gjatë natës, kur zgjohemi papritur, ose në mëngjes, kur zgjohemi për herë të parë. Ky është momenti magjik, që nuk duhet humbur, për t’u përqendruar në kujtesën e ëndrrës dhe plotësinë e saj, madje edhe në rrëfim. Në praktikë: për të kujtuar ëndrrat, duhet ta bëni menjëherë, përpara se të zhyteni në rutinën e përditshme që ushqen morinë e shpërqendrimeve që dekurajojnë kujtimin e ëndrrave.
Mos lëviz sapo zgjohesh
Kur të zgjoheni, qëndroni të palëvizshëm për disa sekonda me sytë mbyllur. Shpesh, ëndrra është ende aty, por ndryshimi i pozicionit është i mjaftueshëm për ta humbur atë. Sidomos mos e kontrolloni menjëherë telefonin ose mos flisni me askënd: kjo e fshin lehtësisht kujtimin e ëndrrës.
Para se të biesh në gjumë
Dy këshilla të dobishme për të kujtuar ëndrrat përfshijnë truke të vogla para se të bini në gjumë dhe pasi të zgjoheni. Në rastin e parë, është e rëndësishme të përqendroheni tek ëndrrat tuaja dhe qëllimi për t’i kujtuar ato (ndihmon të angazhoni imagjinatën tuaj); në vend të kësaj, pasi të zgjoheni, përpiquni të qëndroni në shtrat për disa minuta, pa lëvizur shumë, dhe përpiquni të kujtoni ëndrrën që keni parë.
Ditari i Ëndrrave
Sapo të zgjoheni, shkruani gjithçka që mbani mend: imazhe, emocione, madje edhe fragmente të ngatërruara. Mos prisni: pas disa minutash, ëndrrat zbehen. Edhe një fjalë kyçe mund të ndihmojë në rindërtimin e ëndrrës më vonë.
Nuk ka rëndësi nëse nuk i mbajmë mend të gjitha në fillim; duhet të këmbëngulim: vetëm në këtë mënyrë do ta stërvitim trurin tonë për të përsosur kujtesën e ëndrrave.
Kush mund t’i kujtojë më mirë ëndrrat?
Një studim i prillit 2025 i kryer nga Shkolla e Studimeve të Avancuara IMT në Lucca dhe i botuar në Communication Psychology, analizoi me rigorozitet faktorët kryesorë që u lejojnë disa njerëzve të kujtojnë ëndrrat më mirë se të tjerët. Në veçanti:
Cilësia e gjumit: gjumi i zgjatur REM ndikon pozitivisht në aftësinë për të mbajtur mend mesazhin. Megjithatë, gjumi më i shkurtër jo-REM e zvogëlon këtë aftësi.
Koha e vitit: Ëndrrat kanë tendencë të mbahen mend më mirë në pranverë sesa në çdo kohë tjetër të vitit. Kjo ka të ngjarë për shkak të cilësisë së gjumit gjatë stinës së pranverës.
Kush i shkruan ato në mëngjes: shënimi i ëndrrave konsolidon zakonin e mbajtjes mend të tyre.
Një ndërgjegjësim më i madh për universin e brendshëm të dikujt mund të lehtësojë kujtesën dhe rikthimin e ëndrrave.
Çfarë të bësh për të ëndërruar shpesh
Për të kujtuar ëndrrat, së pari duhet t’i kesh ato. Dhe kjo nuk është e garantuar. Ka disa truke për të rritur aftësinë tonë për të ëndërruar.
Bëni sasinë e duhur të gjumit. Një gjumë i mirë është thelbësor për të parë ëndrra të bukura dhe për të mos i harruar ato.
Flini rehat dhe pa ndërprerje. Gjumi rritet në intensitet, kohëzgjatje dhe cilësi kur kushtet janë të rehatshme dhe pa ndërprerje. Kjo gjithashtu u sjell dobi ëndrrave.
Para se të biesh në gjumë, mendo për diçka që të preku emocionalisht. Dhe mos numëro vetëm delet.
Të gjithë ëndërrojmë. Mos u dekurajoni nëse keni periudha të errëta. Të gjithë ëndërrojmë, edhe kur nuk kujtojmë asgjë. Kthehuni te ëndrrat dhe herët a vonë ëndrrat tuaja do të dalin në pah.
Kush i kujton më mirë ëndrrat?
Falë një studimi nga Shkolla e Studimeve të Avancuara IMT në Lucca, tani e dimë se kush mund t’i kujtojë më mirë ëndrrat në mënyrë natyrale:
njerëz më introspektivë
njerëz me tendencë për të fantazuar (endje mendore)
njerëz që kanë gjumë më të lehtë dhe faza REM më të gjata
Pse ëndrrat harrohen lehtë?
Ndërsa ka disa arsye pse njerëzit i kujtojnë më mirë ëndrrat, studiuesit e Lucca-s theksuan në studimin e tyre edhe një përgjigje për pyetjen e mëposhtme: Pse i harrojmë kaq lehtë ëndrrat? Përgjigja mund të përfshijë norepinefrinën, një neurotransmetues thelbësor për konsolidimin e kujtesës: gjatë ditës, ajo ndihmon në krijimin e kujtimeve afatgjata, por kur flemë, nivelet e saj bien ndjeshëm. Në këtë pikë, truri nuk është në gjendje të kujtojë ëndrrat, të cilat në thelb zhduken. Në fakt, ne mund ta bëjmë këtë vetëm nëse zgjohemi gjatë natës ose në mëngjes sapo zgjohemi. Për më tepër, është e rëndësishme të mbahet mend se harrimi i ëndrrave është një formë mbrojtjeje nga truri: nëse do t’i kujtonim ëndrrat për shumë kohë, rrezikojmë t’i ngatërrojmë ato me realitetin. Dhe mbivendosja midis ëndrrave dhe jetës së përditshme rrezikon të krijojë një qark të shkurtër, nga i cili truri na mbron duke na bërë të harrojmë lehtësisht ëndrrat.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
