Temperaturat e larta që kanë përfshirë pjesë të mëdha të Evropës dhe rajonit të Ballkanit gjatë javëve të fundit nuk janë më një episod i zakonshëm veror. Meteorologët dhe klimatologët po flasin gjithnjë e më shpesh për valë ekstreme të të nxehtit, fenomene që po bëhen më të shpeshta, më të gjata dhe më intensive si pasojë e ndryshimeve klimatike globale. Në shumë vende janë regjistruar temperatura që tejkalojnë mesataret historike, ndërsa qytetet po përjetojnë ditë dhe net të nxehta që vështirësojnë rikuperimin e organizmit.
Shkencëtarët shpjegojnë se valët e të nxehtit krijohen kur masa të mëdha ajri të nxehtë mbeten të bllokuara mbi një rajon për ditë apo javë të tëra. Fenomeni i njohur si “kupola e nxehtësisë” vepron si një kapak gjigant atmosferik që pengon qarkullimin normal të ajrit dhe lejon grumbullimin e temperaturave gjithnjë e më të larta. Ndërkohë, ngrohja globale e shkaktuar nga emetimet e gazeve serrë po e shtyn këtë proces në nivele të papara më parë, duke e bërë çdo valë të nxehti potencialisht më të fortë se ajo paraardhëse.
Por i nxehti ekstrem nuk është vetëm një sfidë fizike. Ai ndikon drejtpërdrejt edhe në gjendjen psikologjike të njerëzve. Studime të shumta kanë treguar se temperaturat e larta lidhen me rritjen e irritimit, vështirësive në përqendrim, lodhjes mendore dhe çrregullimeve të gjumit. Kur netët mbeten të nxehta, organizmi nuk arrin të rigjenerohet plotësisht, duke krijuar një gjendje të vazhdueshme rraskapitjeje që mund të ndikojë në humor, produktivitet dhe marrëdhëniet me të tjerët. Psikologët vërejnë se gjatë periudhave me vapë të fortë shtohen ankesat për ankth, nervozizëm dhe ndjesinë e mbingarkesës emocionale.
Më të rrezikuar janë të moshuarit, fëmijët, personat me sëmundje kronike dhe ata që punojnë në ambiente të hapura. Megjithatë, efektet e të nxehtit mund të prekin këdo. Dehidratimi, ekspozimi i gjatë në diell dhe mungesa e pushimit ndikojnë në funksionimin e trurit po aq sa në atë të trupit. Në kushtet e temperaturave ekstreme, edhe detyrat e zakonshme të përditshme mund të perceptohen si më të lodhshme dhe më stresuese.
•Ekspertët këshillojnë që gjatë ditëve më të nxehta të kufizohet qëndrimi në diell në orët e mesditës, të konsumohet ujë rregullisht edhe kur nuk ndihet etja dhe të përdoren ambiente të freskëta sa herë që është e mundur.
•Po aq e rëndësishme është ruajtja e ritmit të gjumit dhe shmangia e aktiviteteve fizike intensive në kulmin e vapës.
•Në aspektin psikologjik, rekomandohet ulja e ritmit të angazhimeve kur temperaturat janë ekstreme, planifikimi i pushimeve të shkurtra gjatë ditës dhe tregimi i kujdesit të veçantë ndaj personave më vulnerabël emocionalisht.
Valët e të nxehtit po shndërrohen në një nga shenjat më të dukshme të një klime që po ndryshon. Ndërsa dikur konsideroheshin ngjarje të rralla, sot ato po bëhen pjesë e realitetit të përditshëm. Përballë këtij fenomeni, kujdesi nuk duhet të kufizohet vetëm te mbrojtja nga dielli, por edhe te mirëqenia mendore. Sepse kur temperatura rritet përtej kufijve të zakonshëm, nuk vihet në provë vetëm trupi ynë, por edhe aftësia për të ruajtur ekuilibrin emocional në një mjedis gjithnjë e më sfidues.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
