FB

November 21, 2026 | 13:00

Pse duhet ta ulni kapakun e tualetit para se të shkarkoni ujin?

Një studim i kryer nga shkencëtarë australianë tregon pse është e këshillueshme të ulni kapakun e tualetit para se të shkarkoni ujin, mundësisht me rrjedhën më të ngadaltë të ujit.

mbyllje-kapak-tualeti

Në vitin 2022, gjatë pandemisë COVID-19, një studim i botuar në Scientific Reports nga shkencëtarë amerikanë nga Departamenti i Inxhinierisë Civile, Mjedisore dhe Arkitekturore në Universitetin e Kolorados tregoi diçka shqetësuese: kur shkarkoni tualetin, uji që vërshon nxjerr aerosole – pika uji – shumë mbi tasin e tualetit, duke shpërndarë çdo mikroorganizëm në të gjithë banjën. Për shkak të këtij mekanizmi, viruse si koronavirusi SARS-CoV-2 dhe baktere si Escherichia coli jo vetëm që mund të përfundojnë në sipërfaqet aty pranë , por gjithashtu bllokohen në aerosol dhe thithen, duke paraqitur rreziqe të mundshme shëndetësore. Për të demonstruar efektet e procesit, Profesor John P. Crimaldi dhe kolegët e tij futën ngjyrë fluoreshente në një tualet dhe, përmes një videoje të dedikuar – të cilën mund ta shikoni këtu – demonstruan rreziqet e brendshme të shkarkimit të tualetit me kapakun e hapur.

Pavarësisht shenjave paralajmëruese si kjo, shumë njerëz ende nuk e mbyllin kapakun e tualetit para se të shkarkojnë ujin, duke e ekspozuar veten ndaj rreziqeve të mundshme të aerosoleve, veçanërisht bioaerosoleve (që përmbajnë grimca të mikroorganizmave). Për të përcaktuar qartë shkallën e këtyre rreziqeve, një ekip kërkimor australian i udhëhequr nga shkencëtarë nga Fakulteti i Shkencës dhe Inxhinierisë në Universitetin Flinders dhe Fakulteti i Inxhinierisë Civile dhe Menaxhimit të Ndërtimit në Universitetin e Adelaides kreu një rishikim sistematik të 22 studimeve të ndara – përfshirë atë amerikan – për të kuptuar saktësisht se ku po përfundonin aerosolet, sa prodhohej dhe rrezikun potencial të thithjes.

Studiuesit, të udhëhequr nga profesoresha Lira Adiyani, vunë re fillimisht se energjia e shkarkimit luan një rol të rëndësishëm në shpërndarje. Shumë tualete moderne kanë një shpejtësi të dyfishtë shkarkimi, ku ajo më e fuqishme dhe e shpejtë është e aftë të shpërndajë aerosolet shumë më shpejt. “Gjatë shkarkimit, uji me shpejtësi të lartë ndikon në sipërfaqe dhe krijon turbulencë, duke gjeneruar pika që mund të shpërndahen në ajër dhe të mbeten të pezulluara si aerosole”, shkruan studiuesit australianë në studim. Ekzistojnë gjithashtu tualete me shkarkime me energji të lartë, të tilla si ato që përdorin presion (të ashtuquajturit matës shkarkimi , me presione prej 2-4 bar) dhe ato me vakum , ku presioni arrin 7 bar. Për shkak se lëshojnë ujë më shpejt, ato krijojnë një rrjedhë edhe më turbulente. “Nivelet e aerosoleve/bioaerosoleve rriten afërsisht 1.3 herë për çdo litër shtesë të përdorur për të shkarkuar tualetin”, theksojnë autorët e studimit.

Rishikimi sistematik zbuloi se tualetet standarde zhvendosin aerosolet deri në 163 centimetra mbi tualet, duke arritur zonën e frymëmarrjes së një të rrituri (sidomos atyre jo shumë të gjatë). Grimcat mbeten të pezulluara për 20 sekonda dhe më pas vendosen në sipërfaqet përreth. Imagjinoni sa e ekspozuar mund të jetë një tualet publik i mbyllur, i frekuentuar nga një numër i madh njerëzish, ndaj patogjenëve të mundshëm. Shumë nga grimcat e prodhuara kanë një diametër më të vogël se 3 mikrometra dhe për këtë arsye mund të thithen dhe të bëhen infektive. Thithja është një mënyrë transmetimi për disa sëmundje, nga COVID-19 te gripi, duke përfshirë viruset e zorrëve shumë ngjitëse siç është norovirusi .

Studiuesit gjithashtu futën artificialisht patogjenë në tasat e tualetit për të testuar se si shpërndaheshin ato brenda banjës. Ata përcaktuan se mbyllja e kapakut të tualetit para shkarkimit nuk ndikon ndjeshëm në sasinë e aerosoleve të prodhuara; megjithatë, ajo luan një rol kyç në vendin ku ato projektohen . Me kapakun e hapur, ato përhapen dhe shpërndahen në një zonë dhe lartësi shumë më të gjerë, duke arritur zonën e frymëmarrjes; me kapakun e mbyllur, ato përhapen anash midis hapësirave midis kapakut, sediljes dhe tasit. Kjo zvogëlon ndjeshëm rrezikun e thithjes, megjithëse – teorikisht – mund të ndodhë më shumë ndotje në rroba , në bidenë aty pranë dhe në zonat e poshtme të banjës.

Në dritën e këtyre gjetjeve, autorët e studimit rekomandojnë përdorimin e rrjedhës më të ngadaltë të ujit, aty ku është e mundur, dhe mbylljen e kapakut të tualetit, një masë paraprake që zvogëlon ndjeshëm rrezikun e thithjes së patogjenëve të mundshëm. Pastrimi dhe dezinfektimi i rregullt i banjës me produkte të përshtatshme është gjithashtu metoda më efektive për minimizimin e ekspozimit ndaj agjentëve të mundshëm infektivë. Detajet e hulumtimit, “Gjenerimi i aerosoleve dhe bioaerosoleve nga shkarkimi i tualetit: Një rishikim sistematik dhe analiza e faktorëve të rrezikut “, u botuan në revistën shkencore Science of the Total Environment.

© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.

MARKETINGU:
Agjente Marketingu:
Erinda Topi: 0688019400
E-mail: [email protected]

© Revista Psikologjia. Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.

To Top