Studimi i rreth 90 mijë të rriturve në Mbretërinë e Bashkuar sugjeron se ndërprerja e periudhave të gjata ulur me lëvizje të shkurtra mund të shoqërohet me një rrezik më të ulët të diagnostikimit dhe vdekshmërisë nga kanceri. Edhe aktiviteti i lehtë, si ecja për pak minuta, mund të ketë rëndësi.
Të qëndruarit ulur për periudha të gjata është prej kohësh i lidhur me pasoja negative për shëndetin. Por një studim i ri sugjeron se rëndësi nuk ka vetëm koha totale që një person kalon ulur gjatë ditës, por edhe mënyra se si kjo kohë ndërpritet.
Hulumtimi, i publikuar në revistën shkencore PLOS Medicine, analizoi të dhënat e rreth 90 mijë të rriturve në Mbretërinë e Bashkuar, të ndjekur për rreth 12 vjet. Aktiviteti fizik i pjesëmarrësve u mat në mënyrë objektive përmes akselerometrave të vendosur në kyçin e dorës.
Sipas rezultateve, periudhat e pandërprera të qëndrimit ulur për më shumë se 30 minuta u shoqëruan me një rritje të rrezikut për kancer, ndërsa ndërprerja e tyre me intervale të shkurtra aktiviteti fizik u shoqërua me rezultate më të favorshme.
Çfarë ndodh kur qëndrimi ulur zgjat më shumë se 30 minuta?
Studiuesit shqyrtuan dy modele të ndryshme të sjelljes sedentare. Në të parin, njerëzit qëndronin ulur për periudha të gjata dhe të pandërprera. Në të dytin, koha sedentare ndërpritej më shpesh me lëvizje. Analiza tregoi se çdo orë shtesë në ditë e kaluar në periudha të gjata dhe të pandërprera pasiviteti lidhej me një rritje prej 9 për qind të rrezikut të vdekshmërisë nga kanceri dhe një rritje prej 3 për qind të rasteve të reja të diagnostikuara me kancer.
Lidhja ishte veçanërisht e dukshme për kanceret që lidhen me obezitetin dhe diabetin e tipit 2. Për këto lloje kanceri, çdo orë shtesë e kaluar në periudha të zgjatura pasiviteti u shoqërua me një rritje prej rreth 5 për qind të incidencës.
Edhe një shëtitje e shkurtër mund të bëjë diferencën
Pamja ndryshonte kur periudhat e qëndrimit ulur ndërpriteshin me intervale të shkurtra aktiviteti fizik. Sipas studimit, çdo orë e akumuluar gjatë ditës në periudha sedentare të fragmentuara u shoqërua me një ulje prej 18 për qind të rrezikut të vdekshmërisë nga kanceri dhe një ulje prej 6 për qind të rrezikut për diagnostikim të ri me kancer. Aktiviteti nuk ka nevojë të jetë intensiv. Studiuesit përfshijnë edhe lëvizje të lehta, si ecja, si mënyra të mundshme për të ndërprerë periudhat e gjata të pasivitetit. Autorët argumentojnë se ekziston një shpjegim biologjik i mundshëm: ndërprerja e qëndrimit ulur me lëvizje të shkurtra mund të përmirësojë përgjigjen metabolike të organizmit, krahasuar me qëndrimin ulur për periudha të gjata pa ndërprerje.
Një orë më pak ulur, një orë më shumë aktivitet
Studimi nxjerr në pah edhe rëndësinë e ndryshimeve relativisht të vogla në rutinën e përditshme. Modelet statistikore sugjeruan se zëvendësimi i një ore të kaluar në periudha të gjata ulur me një orë aktivitet të lehtë fizik shoqërohej me një ulje prej 12 për qind të rrezikut të vdekshmërisë nga kanceri dhe një ulje prej 6 për qind të rrezikut për diagnostikim me kancer. Kjo do të thotë se për njerëzit që kalojnë pjesën më të madhe të ditës në karrige, në zyrë apo përpara një ekrani, ndryshimet nuk duhet domosdoshmërisht të jenë të mëdha. Ngritja në këmbë, ecja për pak minuta apo kryerja e një aktiviteti të lehtë mund të ndihmojë në reduktimin e kohës së kaluar në mënyrë të pandërprerë ulur.
Studiuesit: Aktiviteti i lehtë nuk duhet nënvlerësuar
Frederick Ho, studiues në Universitetin e Glasgout dhe drejtues i studimit, thekson se udhëzimet shëndetësore shpesh përqendrohen tek aktiviteti fizik me intensitet të moderuar ose të lartë. Sipas tij, rezultatet sugjerojnë se edhe aktivitetet e lehta, përfshirë ecjen, meritojnë më shumë vëmendje kur flitet për mënyrën e reduktimit të kohës sedentare. Megjithatë, studiuesit nënvizojnë një kufizim të rëndësishëm: bëhet fjalë për një studim vëzhgues. Për këtë arsye, rezultatet tregojnë një lidhje statistikore mes mënyrës së qëndrimit ulur, aktivitetit fizik dhe rezultateve të lidhura me kancerin, por nuk provojnë se qëndrimi ulur shkakton drejtpërdrejt kancerin apo se ndërprerja e tij e parandalon atë.
Madhësia e madhe e kampionit dhe përdorimi i matjeve objektive të aktivitetit fizik janë ndër pikat e forta të studimit. Studiuesit argumentojnë se gjetjet mund të shërbejnë si bazë për kërkime të ardhshme mbi mënyra më të personalizuara për të reduktuar kohën e kaluar ulur gjatë ditës. Në praktikë, mesazhi kryesor është i thjeshtë: më pak qëndrim ulur për periudha të gjata dhe më shumë ndërprerje me lëvizje të shkurtra mund të jenë të dobishme për shëndetin.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
